Uluslararası Kalça Sonuç Aracı (Uksa-12) Anketi

Özet

Uluslararası Kalça Sonuç Aracı (UKSA-12), orijinal adı International Hip Outcome Tool (iHOT-12) olan, özellikle genç ve aktif bireylerde kalça eklemi patolojilerinin neden olduğu fonksiyonel durumu ve sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini ölçmek için tasarlanmış kısa formlu, hasta tarafından bildirilen bir sonuç ölçütüdür (PROM). Bu ölçek, kalça eklemi koruyucu cerrahi veya konservatif tedavi gören hastaların tedavi sonuçlarını izlemede ve değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır. UKSA-12 Anketinin Türkçe uyarlaması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi, Özge İpek tarafından 2017 yılında yürütülen bir yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, aracın Türk kültürüne ve diline uygunluğunu, geçerliğini ve güvenilirliğini saptamayı amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

UKSA-12, iHOT-12, Kalça Sonuç Aracı, PROM, Geçerlik, Güvenirlik, Uyarlama, Kalça Patolojisi

Yazarlar

Özge İPEK (Türkçe Uyarlama)

[quads id=5]

Amaç

Uluslararası Kalça Sonuç Aracı (UKSA-12)’nin temel amacı, kalça eklemi sorunları yaşayan, fiziksel olarak aktif olan genç yetişkinlerin yaşadığı kısıtlılıkları ve semptomları öznel olarak değerlendirmektir. Ölçek, sadece ağrıyı değil, aynı zamanda spor ve eğlence aktivitelerine katılım, sosyal/duygusal etkiler ve yaşam tarzı üzerindeki etkileri de kapsayarak kapsamlı bir sonuç değerlendirmesi sunar.

Türkçe uyarlama çalışması ise, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, UKSA-12’nin Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında güvenilir ve geçerli bir şekilde kullanılabilmesini temin etmeyi hedeflemiştir. Bu, özellikle kalça patolojilerinin yaygın olduğu spor hekimliği ve ortopedi alanlarında objektif veri toplamak için kritik öneme sahiptir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik/Fiziksel Yapı)

UKSA-12, kalça sağlığı ile ilişkili yaşam kalitesinin çok boyutlu yapısını ölçer. Orijinal iHOT-12 dört ana alt alandan oluşmaktadır, ancak genellikle tek bir genel skor olarak rapor edilir. Bu alt alanlar şunlardır:

• Semptomlar ve Fiziksel İşlev (Ağrı ve günlük aktivitelerdeki kısıtlılıklar)
• Spor ve Eğlence Aktiviteleri
• Yaşam Tarzı (İş ve diğer yaşam rolleri)
• Sosyal ve Duygusal Etkiler

Ölçek, hastanın kendi algıladığı sağlık durumunu temel alarak, kalça sorunlarının bireyin genel refahı, işlevselliği ve sosyal katılımı üzerindeki etkilerini nicel hale getirir. Bu kapsamlı yapı, sadece fiziksel kısıtlılıkları değil, aynı zamanda psikososyal sonuçları da değerlendirmeye olanak tanır.

Geçerlik

Kaynak materyalde spesifik geçerlik değerleri belirtilmemiş olsa da, İpek (2017) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe popülasyon için yapı geçerliğini (Construct Validity) araştırmıştır. Bu süreç, genellikle ölçeğin maddelerinin kuramsal olarak belirlenen yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gibi istatistiksel yöntemleri içerir.

Uyarlama çalışmalarında ayrıca kültürel ve dilsel geçerlik de sağlanmalıdır. Bu, çeviri sürecinin geri çeviri (back-translation) yöntemiyle kontrol edilmesi ve uzman görüşleri alınarak içerik geçerliğinin desteklenmesini gerektirir. UKSA-12’nin Türkçe formunun, orijinal ölçeğin ölçtüğü aynı klinik yapıyı koruduğu varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik bilgileri kaynakta belirtilmemiştir. Ancak, psikometrik adaptasyon çalışmalarının temel gerekliliklerinden biri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını ölçmektir. Bu bağlamda, İpek’in çalışmasında büyük olasılıkla aşağıdaki güvenirlik ölçütleri değerlendirilmiştir:

• İç Tutarlılık: Maddelerin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu gösteren Cronbach Alfa katsayısı. Yüksek bir alfa değeri (genellikle >.80), ölçeğin mükemmel iç tutarlılığa sahip olduğunu gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenilirliği: Belirli bir zaman aralığıyla aynı kişilere uygulandığında sonuçların ne kadar kararlı kaldığını gösteren ölçüm.

Faktör Analizi

Uluslararası Kalça Sonuç Aracı (UKSA-12), orijinal olarak tek bir toplam skor olarak kullanılmak üzere tasarlanmıştır, ancak maddeleri dört kavramsal alana ayrılmıştır. Türkçe uyarlama çalışmasında, bu yapının Türk örnekleminde geçerli olup olmadığını test etmek için faktör analizinden faydalanılmıştır. Genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, 12 maddenin tek bir genel kalça sonucu faktörüne yüklenip yüklenmediği veya dört alt boyutlu yapının model uyumunun kabul edilebilir düzeyde olup olmadığı incelenir. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyen kritik kanıtlar sunar.

Araç Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 12 maddeden oluşan, Görsel Analog Skala (VAS) tabanlı bir PROM. Puanlama 0 (en kötü) ile 100 (en iyi) arasında sürekli bir ölçekte yapılır.

Language Available: Türkçe (Turkish), İngilizce (Original)

Population Group: Kalça eklemi patolojisi olan, fiziksel olarak aktif genç ve yetişkin bireyler.

Age Group: Genellikle 18-50 yaş aralığındaki popülasyon.

Population Details: Femoroasetabuler Sıkışma Sendromu (FASS), labral yırtıklar veya diğer kalça eklemi rahatsızlıkları nedeniyle tedavi gören hastalar.

Test Methodology: Bireysel öz değerlendirmeye dayalı anket metodolojisi.

Anahtar Kelimeler

Kalça Sağlığı, Fonksiyonel Kısıtlılık, İpek 2017, Psikometri, Spor Yaralanmaları, Ortopedi

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar (Uyarlama): Özge İPEK

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Muğla Sıtkı Kocaman Üniversitesi (Yüksek Lisans Tezi Bağlamında)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Özge İpek tarafından 2017 yılında yüksek lisans tezi olarak Türkçe’ye uyarlanmıştır. Orijinal iHOT-12’nin kullanımı için, ölçeğin geliştiricileri tarafından belirlenen telif hakkı ve izin prosedürlerine uyulması gerekmektedir.

Ölçek Çeşidi: Uyarlama

Test Yılı (Uyarlama): 2017

Kaynakça

İpek, Ö. (2017). Uluslararası Kalça Sonuç Aracı (Uksa-12) Anketinin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Muğla Sıtkı Kocaman Üniversitesi, Muğla.

Tez Bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: uluslararasi-kalca-sonuc-araci-uksa-12-anketi-toad.pdf

[quads id=5]

Uluslararası Kalça Sonuç Aracı (Uksa-12) Anket Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek, genellikle 12 maddeden oluşur ve her madde, kalça sorunlarının günlük aktivite, spor katılımı, sosyal yaşam ve duygusal durum üzerindeki etkilerini 0’dan 100’e kadar derecelendirmeyi gerektirir.