Güncellenmiş Öğrenci Yaşamı Stres Envanteri

Özet

Güncellenmiş Öğrenci Yaşamı Stres Envanteri (GÖYSE), yükseköğretim düzeyindeki öğrencilerin yaşamlarında deneyimledikleri stres kaynaklarını ve bu strese verdikleri tepkileri ölçmek amacıyla geliştirilen orijinal envanterin Türkçe diline uyarlama çalışmasıdır. Bu uyarlama, Mustafa Baloğlu ve Soner Bardakcı tarafından 2010 yılında gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, uluslararası alanda kabul görmüş bu ölçeğin Türk kültürüne özgü dil geçerliğini sağlamak ve ön psikometrik özelliklerini inceleyerek araştırmacılar için güvenilir bir araç sunmaktır.

GÖYSE, öğrencilerin akademik, sosyal ve kişisel yaşamlarındaki stres faktörlerini sistematik bir şekilde değerlendirmeye olanak tanır. Ölçek, öğrencilerin karşılaştığı stresörlerin türünü ve yoğunluğunu saptayarak, psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri için kritik veriler sağlar. Bu adaptasyon çalışması, stres araştırmalarının Türkiye bağlamında geçerli ve güvenilir araçlarla yürütülmesinin önünü açmıştır.

Anahtar Kelimeler

Güncellenmiş Öğrenci Yaşamı Stres Envanteri, Öğrenci Stresi, Uyarlama, Psikolojik Ölçme, Psikometrik Özellikler, Üniversite Öğrencileri.

Yazarlar

Mustafa Baloğlu, Soner Bardakcı

Amaç

Güncellenmiş Öğrenci Yaşamı Stres Envanteri’nin (GÖYSE) temel amacı, yükseköğretim düzeyindeki öğrencilerin günlük yaşamlarında karşılaştıkları çeşitli stresörleri ve bu stresörlere karşı gösterdikleri fizyolojik, bilişsel ve davranışsal tepkileri kapsamlı bir şekilde ölçmektir. Ölçek, öğrencilerin akademik başarılarını, sağlıklarını ve genel iyilik hallerini etkileyen stres düzeylerini belirlemede klinisyenlere ve araştırmacılara yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır.

Türkçe uyarlama çalışması, orijinal envanterin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki öğrenci popülasyonu üzerinde güvenilir ve geçerli stres araştırmalarının yapılmasına olanak tanınmış; böylece stres yönetimi programlarının geliştirilmesi ve risk altındaki öğrenci gruplarının erken tespiti mümkün hale gelmiştir.

Yapı

GÖYSE, genel olarak iki ana boyutta incelenen çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir: Stres Kaynakları ve Stres Tepkileri. Stres Kaynakları boyutu, öğrencilerin karşılaştığı çevresel ve içsel baskıları (örneğin, akademik yük, kişilerarası ilişkiler, finansal zorluklar) değerlendirirken; Stres Tepkileri boyutu ise bu baskılara karşı geliştirilen psikolojik ve somatik tepkileri (örneğin, kaygı, fiziksel semptomlar, tükenmişlik) ölçer.

Adaptasyon çalışmasında, ölçeğin orijinal çok faktörlü yapısının Türk örnekleminde de tutarlı bir şekilde ortaya çıktığı incelenmiştir. Bu detaylı yapı, öğrencilerin stres deneyiminin karmaşıklığını yakalamayı amaçlar ve sadece stresin genel varlığını değil, aynı zamanda stresin hangi yaşam alanlarından kaynaklandığını da belirlemeye yardımcı olur.

Geçerlik

Güncellenmiş Öğrenci Yaşamı Stres Envanteri’nin Türkçe versiyonu için Baloğlu ve Bardakcı (2010) tarafından yürütülen ön psikometrik incelemede, ölçeğin geçerlik çalışmaları dil geçerliği ve yapı geçerliği üzerine yoğunlaşmıştır. Dil geçerliği, çeviri-geri çeviri yöntemleri kullanılarak orijinal maddelerin anlam ve kültürel uygunluğunun korunmasını sağlamıştır. Bu süreçte uzmanların görüşleri alınarak kültürel adaptasyon sağlanmıştır.

Yapı geçerliği, Faktör Analizi yöntemleriyle desteklenmiştir. Çalışmada, ölçek maddelerinin kuramsal olarak beklenen alt boyutlara ayrıldığı ve faktör yüklerinin yeterli düzeyde olduğu rapor edilmiştir. Detaylı geçerlik katsayıları, korelasyon analizleri ve istatistiksel uyum indeksleri için araştırmacıların doğrudan Baloğlu ve Bardakcı (2010) makalesine başvurmaları gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçekten elde edilen puanların iç tutarlılığını ve zamana karşı kararlılığını değerlendirmiştir. Baloğlu ve Bardakcı’nın incelemesi kapsamında, ölçeğin bütünü ve alt boyutları için iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Elde edilen yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Adaptasyon çalışmasında, rapor edilen güvenirlik katsayıları, GÖYSE’nin Türk öğrenci popülasyonunda istikrarlı ve güvenilir sonuçlar ürettiğini doğrulamaktadır. Çalışmada ayrıca, test-tekrar test güvenirlik analizlerinin de yapılmış olması muhtemeldir; bu da puanların kısa bir zaman aralığında kararlılığını kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Güncellenmiş Öğrenci Yaşamı Stres Envanteri’nin adaptasyonunda, çok boyutlu yapıyı test etmek amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, orijinal ölçeğin teorik yapısının Türk kültürüne aktarılırken ne ölçüde korunduğunu belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Baloğlu ve Bardakcı (2010) tarafından uygulanan faktör analizi, ölçeğin maddelerinin stres kaynakları ve stres tepkileri gibi beklenen alt boyutlar altında toplandığını göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin yapı geçerliğini güçlü bir şekilde desteklemekte ve araştırmacıların GÖYSE’yi kullanırken elde edilen puanların kuramsal olarak anlamlı faktörleri temsil ettiğinden emin olmasını sağlamaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Derecelendirme detayları kaynak makalede yer almaktadır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim Öğrencileri (Üniversite öğrencileri)

Age Group: Genç Yetişkinlik (Genellikle 18-25 yaş aralığı)

Population Details: Türkiye’deki üniversitelerin farklı bölümlerinde öğrenim gören lisans ve ön lisans öğrencileri.

Test Methodology: Bireysel veya grup uygulamasına uygun, öz bildirimli kağıt-kalem veya dijital envanter formatında kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci Yaşamı, Stres Yönetimi, Akademik Stres, Geçerlik, Güvenirlik, Uyarlama, Psikolojik Danışmanlık.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanmadı

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Mustafa Baloğlu)

Correspondence Address: Kaynak makalede belirtilmiştir (Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Güncellenmiş Öğrenci Yaşamı Stres Envanteri’nin Türkçe versiyonu, akademik ve bilimsel araştırmalarda kullanılmak üzere Baloğlu ve Bardakcı’nın kaynak gösterilmesi koşuluyla erişime açıktır. Ticari amaçlı veya büyük ölçekli klinik uygulamalar için sorumlu yazar Mustafa Baloğlu ile resmi iletişim kurulması gerekmektedir.

Test Yılı: 2010 (Türkçe uyarlama makalesinin yayın yılı).

Ölçeğin orijinal PDF belgesi burada indirilebilir: guncellenmis-ogrenci-yasami-stres-envanteri-toad.pdf

Kaynaklar

• Baloğlu, M. ve Bardakcı, S. (2010). Güncellenmiş Öğrenci Yaşamı Stres Envanteri’nin Türkçeye uyarlanması, dil geçerliği ve ön psikometrik incelemesi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(33), 57-70.

Güncellenmiş Öğrenci Yaşamı Stres Envanteri Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme bilgileri için Baloğlu ve Bardakcı (2010) tarafından yayınlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.