Evlilik Yaşamı Ölçeği

Özet

Evlilik Yaşamı Ölçeği (EYÖ), evlilik ilişkisinden sağlanan doyum düzeyini ölçmek amacıyla Esin Tezer tarafından 1996 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, bireylerin evliliklerindeki genel memnuniyet ve uyum düzeylerini değerlendirmeyi amaçlar. Yüksek iç tutarlılık ve test-tekrar test güvenirliğine sahip olduğu gösterilmiş olup, evli ve boşanmış gruplar arasındaki anlamlı farklılıklar aracılığıyla yapı geçerliği desteklenmiştir. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Evlilik, evlilik doyumu, evlilik kalitesi, psikometrik, güvenirlik, yapı geçerliği, Esin Tezer.

Yazarlar

Esin Tezer

Amaç

Evlilik Yaşamı Ölçeği’nin temel amacı, evli bireylerin kendi evlilik ilişkilerinden ne ölçüde doyum sağladıklarını ve bu ilişkiyi ne kadar tatmin edici bulduklarını saptamaktır. Ölçek, hem klinik ortamlarda evlilik danışmanlığı süreçlerini desteklemek hem de akademik araştırmalarda evlilik kalitesi ile ilgili değişkenleri incelemek için geliştirilmiştir.

Ölçek, evlilik ilişkisinin subjektif değerlendirilmesine odaklanarak, bireyin evliliğinden elde ettiği duygusal, sosyal ve psikolojik tatmini nicel bir şekilde ifade etmesini sağlamaktadır. Bu sayede evlilikteki sorun alanlarının tespit edilmesine ve müdahale stratejilerinin geliştirilmesine katkıda bulunulması hedeflenmiştir.

Yapı

Evlilik Yaşamı Ölçeği, psikolojideki temel ilişki yapı taşlarından biri olan Evlilik Doyumu (Marital Satisfaction) yapısını ölçmektedir. Evlilik doyumu, bireyin evliliğindeki beklentileri ile mevcut durumu arasındaki uyumun derecesi olarak tanımlanır. Bu ölçek, evlilik ilişkisinin genel kalitesini ve bireyin bu ilişkiden duyduğu memnuniyeti tek bir boyut altında toplamayı amaçlayan, muhtemelen tek boyutlu (unidimensional) bir yapıya sahiptir.

Ölçek maddeleri, bireylerin eşleriyle olan iletişimlerini, ortak yaşamdan duydukları mutluluğu ve genel olarak evliliklerine yönelik olumlu veya olumsuz tutumlarını yansıtacak şekilde formüle edilmiştir. Yüksek puanlar yüksek doyum düzeyine işaret ederken, düşük puanlar evlilikte yaşanan memnuniyetsizlik veya uyumsuzluk belirtisi olarak yorumlanmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, bilinen grupların karşılaştırılması tekniği kullanılarak sınanmıştır. Bu teknik, ölçeğin teorik olarak farklı sonuçlar vermesi beklenen grupları ayırt etme yeteneğini değerlendirir. Çalışmada, 50 evli bireyden oluşan bir ön uygulama grubu ile 10 boşanmış bireyden oluşan bir grup karşılaştırılmıştır.

Yapılan analizde, öncelikle grupların puanlarının varyans homojenliği test edilmiş ve varyanslar arasında (F = 1.08) düzeyinde anlamlı bir fark bulunmamıştır (α = 0.05). Ardından, grupların ortalamaları arasındaki farkın incelenmesi için t testi uygulanmıştır. Evli bireylerin ortalama puanı (n=50, X = 37.3, s = 7.14), boşanmış bireylerin ortalama puanından (n=10, X = 22.4, s = 6.87) anlamlı ölçüde yüksek çıkmıştır. Hesaplanan t değeri 6.23 olarak bulunmuş ve bu farkın 0.01 düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, Evlilik Yaşamı Ölçeği’nin evlilik doyumu açısından farklı yaşam durumlarındaki bireyleri başarılı bir şekilde ayırt edebildiğini ve güçlü bir yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Evlilik Yaşamı Ölçeği’nin güvenirliği, hem zamana karşı tutarlılık (test-tekrar test) hem de iç tutarlılık yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Ölçeğin test-tekrar test güvenirlik katsayısı 0.85 olarak belirlenmiştir. Bu katsayı, ölçüm sonuçlarının zaman içinde kararlı olduğunu ve ölçeğin stabil bir yapıya sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

İç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) ise iki farklı uygulama grubunda ayrı ayrı hesaplanmıştır. İlk uygulamada bu katsayı 0.91, ikinci uygulama grubunda ise 0.89 olarak bulunmuştur. 0.89 ile 0.91 aralığındaki bu değerler, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde tutarlı olduğunu ve Evlilik Yaşamı Ölçeği’nin psikometrik açıdan yüksek bir güvenirliğe sahip olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Faktör Analizi

Sağlanan kaynak metinde Evlilik Yaşamı Ölçeği’nin faktör yapısına dair spesifik bilgiler (açımlayıcı veya doğrulayıcı faktör analiz sonuçları) bulunmamaktadır. Ancak, ölçeğin temel olarak evlilik ilişkisinden elde edilen genel doyum düzeyini ölçme amacı göz önüne alındığında, ölçeğin tek faktörlü bir yapıya sahip olması muhtemeldir. Gelecekteki araştırmalar, bu ölçeğin evlilik doyumunun farklı alt boyutlarını (örneğin, iletişim, duygusal yakınlık, problem çözme) ayrıştırıp ayrıştırmadığını daha detaylı faktör analizi teknikleriyle inceleyebilir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Orijinal Türkçe ölçek)

Format: Bireylerin evlilik ilişkisinden sağladığı doyumu ölçen öz bildirim ölçeği.

Dil: Türkçe

Derecelendirme: 5’li Likert tipi derecelendirme. Seçenekler şu şekildedir: 1= Kesinlikle Katılmıyorum, 5= Kesinlikle Katılıyorum.

Popülasyon Grubu: Evli veya evlilik ilişkisi deneyimi olan bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Geçerlik çalışmasında evli (n=50) ve boşanmış (n=10) bireylerden oluşan iki grup kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Kağıt-kalem veya dijital öz bildirim yöntemiyle uygulanabilir.

Anahtar Kelimeler

Evlilik doyumu, ilişki doyumu, psikolojik danışmanlık, t testi, Cronbach Alfa, evlilik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Esin Tezer, ODTÜ)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 1996

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımına veya ücretsiz erişimine dair spesifik bir bilgi kaynakta sunulmamıştır. Kullanım için sorumlu yazar (Esin Tezer) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

The original PDF can be downloaded here: evlilik-yasami-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Tezer, E. (1996). Evlilik ilişkisinden sağlanan doyum: Evlilik Yaşamı Ölçeği. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(7), 1-7.

Evlilik Yaşamı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Bu nedenle, maddeler bu akademik girişte sunulamamaktadır. Maddeler için orijinal referans yayına başvurulması gerekmektedir.