Hemşirelik İş Yaşamı Kalitesi Ölçeği (Quality of Nursing Work Life Scale)

Özet

Hemşirelik İş Yaşamı Kalitesi Ölçeği (HİYİKÖ), hemşirelerin çalıştıkları ortamda deneyimledikleri iş yaşamı kalitesini ölçmek amacıyla geliştirilmiş veya uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Bu ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması, Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü bünyesinde bir yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, hemşirelerin mesleki tatmin, çalışma koşulları, stres ve genel refah düzeylerini kapsayan çok boyutlu bir yapıyı değerlendirmeyi hedefler. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne ve sağlık sistemine uygunluğunu, psikometrik özellikler açısından ise geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sunmayı amaçlamıştır.

Ölçeğin temel amacı, sağlık kurumlarında çalışan hemşirelik personelinin iş yaşamı kalitesini objektif olarak değerlendirerek, kurumsal iyileştirme ve insan kaynakları yönetimi stratejilerine temel oluşturmaktır.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik, İş Yaşamı Kalitesi, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Sağlık Hizmetleri, Psikometri, Örgütsel Psikoloji

Yazarlar

Meltem Şirin

[quads id=5]

Amaç

Hemşirelik İş Yaşamı Kalitesi Ölçeği’nin temel amacı, uluslararası literatürde var olan bir iş yaşamı kalitesi ölçeğini Türkçeye adapte etmek ve bu adaptasyonun geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamaktır. Bu çalışma, özellikle Türk sağlık sektöründe görev yapan hemşirelerin deneyimlediği çalışma ortamının kalitesini ölçmek için standartlaştırılmış bir araç sağlamayı amaçlamaktadır.

Bu ölçek, hemşirelerin işten ayrılma niyetlerini, örgütsel bağlılıklarını ve hasta bakım kalitesini etkileyen temel faktörlerden biri olan İş Yaşamı Kalitesi (İYİK) düzeylerini belirlemeye yardımcı olur. Elde edilen veriler, hastane yönetimlerinin çalışan memnuniyetini artırmak ve mesleki tükenmişliği azaltmak için müdahale programları geliştirmesine olanak tanır.

Yapı

Ölçek, hemşirelerin iş yaşamı kalitesini yansıtan çok boyutlu bir yapı üzerine odaklanmıştır. İş Yaşamı Kalitesi (İYİK), genellikle sadece maaş ve yan haklardan ibaret olmayıp, aynı zamanda işin anlamlılığı, iş güvenliği, mesleki gelişim fırsatları, çalışma ortamının fiziksel koşulları ve sosyal destek gibi faktörleri içerir.

HİYİKÖ’nün ölçtüğü temel boyutlar arasında muhtemelen şunlar bulunmaktadır: Kurumsal Destek ve Takdir, Özerklik ve Kontrol, İş-Yaşam Dengesi ve Mesleki Gelişim Olanakları. Bu boyutlar, hemşirelerin genel refah ve işte kalma motivasyonları üzerinde doğrudan etkilidir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışması, Meltem Şirin’in 2011 tarihli yüksek lisans tezi kapsamında yürütülmüştür. Uyarlama çalışmalarında geçerlik, genellikle yapı geçerliği (faktör analizi yoluyla) ve kriter geçerliği (ilgili dış ölçütlerle korelasyon) yöntemleriyle incelenir.

Kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, tezin temel hedefi ölçeğin Türk kültüründe ölçmek istediği yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü, yani yapısal bütünlüğünü koruduğunu göstermektir. Bu, tipik olarak Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri (AFA ve DFA) kullanılarak sağlanır.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri de aynı yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik, bir ölçüm aracının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. HİYİKÖ için güvenirlik kanıtları genellikle Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı ve/veya test-tekrar test yöntemleri ile sunulmuştur.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin alt boyutlarının ve toplam puanının kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu varsayılmaktadır. Yüksek bir güvenirlik katsayısı, ölçeğin aynı hemşire grubuna farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar vereceği anlamına gelir ve bu da aracın bilimsel kullanım için uygunluğunu gösterir.

Faktör Analizi

Hemşirelik İş Yaşamı Kalitesi Ölçeği’nin uyarlama sürecinde, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe formda da korunup korunmadığını incelemek amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin mantıksal olarak ilişkili alt boyutlar (faktörler) altında toplandığını doğrulamayı amaçlar.

Faktör analizi sonuçları, orijinal ölçeğin boyut sayısını teyit etmeli veya Türk örneklemine özgü farklılaşmaları ortaya koymalıdır. Bu çalışma, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk psikometri standartlarına uygunluğunu kesinleştirmek için kritik öneme sahiptir.

Araç

Test Tipi: Uyarlama

Format: Kaynak içerikte derecelendirme bilgisi verilmemiştir, ancak İş Yaşamı Kalitesi ölçekleri genellikle 5’li veya 6’lı Likert Tipi Ölçek formatında (Örn: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a) cevaplanmaktadır.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama çalışması)

Popülasyon Grubu: Hemşirelik Çalışanları

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan Hemşireler)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli sağlık kurumlarında görev yapan Hemşirelik personeli.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Sağlık Personeli, İş Stresi, Örgütsel Bağlılık, Çalışan Memnuniyeti, Yüksek Lisans Tezi, Erzurum, Atatürk Üniversitesi

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Erzurum, Türkiye (Tezin yapıldığı kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir uyarlama çalışmasının ürünüdür. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle sorumlu yazar Meltem Şirin ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için özel izinler gerekebilir.

Uyarlama çalışmasının tamamlandığı ve sonuçlarının yayınlandığı yıl 2011‘dir. Ölçeğin kullanımına ilişkin ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Orijinal teze ait PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: hemsirelik-is-yasami-kalitesi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Şirin, M. (2011). Hemşirelik İş Yaşamı Kalitesi Ölçeği’nin geçerlilik ve güvenilirlik çalışması (Yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
2. Tez Merkezi Kaynağı: tez.yok.gov.tr

[quads id=5]

Hemşirelik İş Yaşamı Kalitesi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte Hemşirelik İş Yaşamı Kalitesi Ölçeği’nin maddelerine yer verilmemiştir. Maddeler için yazarın orijinal yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.