Güçler ve Güçlükler Anketi

Özet

Güçler ve Güçlükler Anketi (GGA), çocuk ve ergenlerdeki psikososyal uyumu ve davranışsal zorlukları değerlendirmek amacıyla kullanılan uluslararası düzeyde tanınan bir ölçme aracıdır. Bu akademik giriş, Güvenir ve arkadaşları (2008) tarafından gerçekleştirilen GGA’nın Türkçe uyarlamasına odaklanmaktadır. Anket, toplam 25 maddeden oluşmakta ve beş temel alt boyutu kapsamaktadır. Bu alt boyutlar hem olumlu güçleri hem de yaygın psikopatolojik belirtileri ölçmeyi hedeflemektedir. Türkçe uyarlamanın geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ölçeğin Türkiye popülasyonunda kullanıma uygunluğunu ve psikometrik özelliklerinin tatmin edici düzeyde olduğunu göstermiştir.

GGA, ebeveyn (Anne-Baba) ve ergen olmak üzere farklı formlarda uygulanabilmekte olup, klinik ve araştırma ortamlarında çocuk ve ergen ruh sağlığı taramaları için önemli bir araç olarak kabul edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Güçler ve Güçlükler Anketi, GGA, Strengths and Difficulties Questionnaire, çocuk ruh sağlığı, psikometrik özellikler, Türkçe uyarlama, davranış sorunları, duygusal sorunlar.

Yazarlar

Taner Güvenir, Ali Özbek, Başak Baykara, Hakan Arkar, Banu Şentürk, Saliha İncekaş

Amaç

Güçler ve Güçlükler Anketi’nin temel amacı, 3 ila 16 yaş arasındaki çocuk ve ergenlerde hem davranışsal zorlukları hem de psikososyal güçleri hızlı ve etkin bir şekilde taramaktır. Bu araç, klinisyenlere ve araştırmacılara, bireylerin duygusal, davranışsal, dikkat ve akran ilişkileri alanlarındaki risk düzeylerini belirlemede yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Türkçe uyarlama çalışması (Güvenir vd., 2008), orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlamayı ve Türk çocuk ve ergen popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir tarama aracı olarak kullanıma sunulmasını sağlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki ruh sağlığı hizmetlerinde erken teşhis ve müdahale süreçlerine katkıda bulunulmuştur.

Yapı

GGA, toplam 25 maddeden oluşan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, hem zorlukları (Davranış Sorunları, Duygusal Sorunlar, Dikkat Eksikliği/Aşırı Hareketlilik, Akran Sorunları) hem de olumlu adaptif özellikleri (Sosyal Davranışlar) değerlendirerek kapsamlı bir psikososyal profil sunar.

Anket, bu beş alt boyutta toplanan maddeler aracılığıyla bireyin genel uyum düzeyini ve potansiyel klinik risklerini belirler. Ölçekteki her bir alt boyut 5 madde içermekte olup, bu alt boyutların toplamı “Toplam Güçlük Puanı”nı oluşturur. Sosyal Davranışlar alt ölçeği ise güçlüklere karşı bir tampon veya olumlu bir gösterge olarak değerlendirilir.

Geçerlik

Türkçe uyarlamasının yapı geçerliği, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek amacıyla incelenmiştir. Bu kapsamda, GGA’nın farklı formları için eş zamanlı geçerlik analizleri yapılmıştır.

Yapılan geçerlik çalışmalarında, GGA’nın Anne-Baba Formu ile standart bir karşılaştırma aracı olan CBCL (Child Behavior Checklist) arasındaki korelasyonlar hesaplanmıştır. Benzer şekilde, ergenlerin kendi bildirimlerini içeren GGA Ergen Formu için ise YSR (Youth Self-Report) ölçeği ile korelasyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu korelasyonların hesaplanması, GGA’nın bilinen ve kabul görmüş benzer psikopatoloji ölçüm araçlarıyla tutarlılık gösterdiğini ve dolayısıyla yapısal olarak geçerli olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, maddeler arasındaki iç tutarlılık düzeyini belirlemek amacıyla Cronbach alfa katsayısı kullanılarak test edilmiştir. Çalışmada elde edilen alfa değerlerinin 0.22 ile 0.84 arasında değiştiği rapor edilmiştir.

Genel olarak, ölçeğin iç tutarlılığı kabul edilebilir düzeyde bulunmakla birlikte, bazı alt ölçeklerde düşük güvenirlik değerleri dikkat çekmektedir. En düşük Cronbach alfa katsayısı, Akran Sorunları alt ölçeğinde hesaplanmıştır. Spesifik olarak, GGA Anne-Baba Formu için bu değer α=0.37 iken, GGA Ergen Formu için α=0.22 olarak bulunmuştur. Bu düşük değerler, Akran Sorunları alt ölçeğinin Türk popülasyonunda dikkatli yorumlanması gerektiğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Kaynak içerikte doğrudan Faktör Analizi yöntemine dair detaylı bilgi (örneğin doğrulayıcı veya açımlayıcı faktör analizi sonuçları) verilmemiş olsa da, GGA’nın orijinal yapısı ve adaptasyon çalışmalarının doğası gereği, ölçeğin 5 alt boyuttan oluşan faktör yapısının Türkçe formda da korunduğu varsayılmaktadır. Ölçek, belirtilen beş alt boyuta (Dikkat Eksikliği ve Aşırı Hareketlilik, Davranış Sorunları, Duygusal Sorunlar, Akran Sorunları, Sosyal Davranışlar) ayrılan 25 maddelik yapısını sürdürmektedir.

Bu beş faktörlü yapı, ölçeğin çocuk ve ergenlerin psikososyal işlevselliğini klinik olarak anlamlı bileşenlere ayırma yeteneğini temsil eder. Adaptasyon sürecinde, bu faktörlerin Türkiye örnekleminde de tutarlı bir şekilde ortaya çıkması, ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğunu gösterir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Kendini Bildirim (Ergen Formu) ve Ebeveyn Bildirimi (Anne-Baba Formu)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çocuklar ve Ergenler

Yaş Grubu: Genellikle 3-16 yaş aralığı (Uyarlamada kullanılan formlara göre değişiklik gösterebilir)

Popülasyon Detayları: Türkiye’de yaşayan, ebeveynleri veya kendileri tarafından doldurulan formlarla değerlendirilen okul çağı çocukları ve ergenleri.

Test Metodolojisi: 25 maddelik beşli Likert benzeri derecelendirme (Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta boş bırakılmıştır, ancak GGA standart olarak 3’lü Likert ölçeği kullanır: “Doğru Değil”, “Biraz Doğru”, “Kesinlikle Doğru”). Ölçek 5 alt boyuttan oluşur.

Anahtar Kelimeler

yapı geçerliği, iç tutarlılık, psikopatoloji taraması, Dikkat Eksikliği ve Aşırı Hareketlilik, Davranış Sorunları, CBCL, YSR, Akran Sorunları.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Taner Güvenir (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve telif hakları, sorumlu yazar Taner Güvenir veya orijinal ölçeğin telif hakkı sahipleri ile iletişime geçilerek öğrenilmelidir. Adaptasyon çalışmasının yayımlanma yılı 2008‘dir.

Orijinal makalenin bağlantısı scopemed.org adresinde mevcuttur.

Ölçeğin Türkçe uyarlamasına ait orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: gucler-ve-guclukler-anketi-toad.pdf

Kaynaklar

• Güvenir, T., Özbek, A., Baykara, B., Arkar, H., Şentürk, B. ve İncekaş, S. (2008). Güçler ve Güçlükler Anketi’nin (GGA) Türkçe uyarlamasının psikometrik özellikleri. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 15(2), 65-74.

Güçler ve Güçlükler Anketi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Toplam Madde Sayısı: 25 madde

• Alt Boyut Sayısı: 5 alt boyut

Alt Boyutlar ve Madde Sayıları:

Dikkat Eksikliği ve Aşırı Hareketlilik (5 m):

Davranış Sorunları (5 m):

Duygusal Sorunlar (5 m):

Akran Sorunları (5 m):

Sosyal Davranışlar (5 m):