Global İşleyiş Değerlendirmesi Ölçeği

Özet

Global İşleyiş Değerlendirmesi Ölçeği (GAF), bireyin genel psikolojik, sosyal ve mesleki işlevsellik düzeyini tek bir skor üzerinden değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, özellikle DSM-IV sisteminde eksen IV’te yer alan bir değerlendirme aracı olarak kullanılmıştır. Ölçeğin temel amacı, klinik bir durumun ciddiyetini ve tedaviye yanıtını izlerken hastanın günlük yaşam aktivitelerindeki genel yeteneğini nicel olarak belirlemektir. Sunulan bu ölçek, Grootenboer ve arkadaşları (2012) tarafından depresif bozukluklar tanısı almış ayakta tedavi gören hastalarda güvenirlik ve geçerliğinin araştırıldığı bir uyarlama çalışmasına dayanmaktadır.

GAF skoru 1’den 100’e kadar uzanan bir süreklilik üzerinde tanımlanmıştır; daha yüksek skorlar üstün işlevselliği, daha düşük skorlar ise ciddi işlev kaybını veya intihar riskini işaret eder. Bu uyarlama çalışması, GAF’ın klinik popülasyonlarda, özellikle depresif bozukluklar bağlamında, genel işlevselliğin objektif bir ölçüsü olarak kullanılıp kullanılamayacağını incelemeyi hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Global İşleyiş Değerlendirmesi Ölçeği, GAF, İşlevsellik, Depresif Bozukluklar, Klinik Değerlendirme, Psikiyatrik Tanı, DSM-IV, Uyarlama.

Yazarlar

Esther M.V. Grootenboer, E. J. Giltay, R. van der Lem, T. van Veen, N. J. van der Wee, F. G. Zitman.

Amaç

Global İşleyiş Değerlendirmesi Ölçeği’nin (GAF) temel amacı, bireyin psikolojik, sosyal ve mesleki işlevsellik düzeyini bütüncül bir bakış açısıyla standartlaştırmaktır. Klinik ortamlarda, bu ölçek psikiyatrik bozuklukların ciddiyetini değerlendirmede ve tedavi sürecindeki ilerlemeyi izlemede kritik bir rol oynamıştır. GAF, klinisyenlere hastanın sadece semptomlarını değil, aynı zamanda bu semptomların günlük yaşam üzerindeki etkisini de ölçme imkanı sunar.

Grootenboer ve diğerlerinin 2012’de gerçekleştirdiği çalışmanın özel amacı ise, GAF ölçeğinin depresif bozukluklar tanısı almış ayakta tedavi gören hastalarda uygulandığında güvenirlik ve geçerlik kanıtlarını araştırmaktır. Bu çalışma, GAF’ın depresyon bağlamında klinik karar verme süreçlerine ne kadar katkı sağlayabileceğini belirlemeyi amaçlamıştır.

Yapı

GAF ölçeğinin ölçtüğü temel yapı, global işlevsellik (global functioning) olarak tanımlanır. Bu yapı, iki ana bileşeni kapsar: psikiyatrik semptomların ciddiyeti ve sosyal, mesleki veya eğitimsel alanlardaki işlevsellik düzeyindeki bozulma. Ölçek, bu iki bileşeni tek bir skor altında birleştirerek bireyin genel adaptasyon yeteneğini yansıtır.

GAF, değerlendirmeyi yaparken en kötü işlevsellik düzeyini esas alır. Yani, skor, kişinin son bir yıl içinde veya değerlendirme anında gösterdiği en düşük performans seviyesine odaklanır. Bu bütüncül yaklaşım, GAF’ı diğer spesifik semptom ölçeklerinden ayırır ve klinik değerlendirme süreçlerinde geniş kapsamlı bir özet sunmasını sağlar.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi “-” olarak belirtilmiş olsa da, referans gösterilen Grootenboer ve arkadaşları (2012) çalışması GAF ölçeğinin geçerliğini araştırmıştır. Bu çalışmada, GAF skorları diğer yerleşik depresyon ve işlevsellik ölçekleriyle karşılaştırılarak eş zamanlı geçerlik incelenmiştir.

Araştırmacılar, GAF skorlarının depresyon ciddiyetini ölçen ölçeklerle (örneğin, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği – HDRS) anlamlı ve beklenen yönde ilişkili olduğunu bulmuşlardır. Daha düşük GAF skorları, daha yüksek depresif semptom ciddiyetine işaret etmiştir. Bu bulgular, GAF’ın ayakta tedavi gören depresif bozukluklar hastalarında işlevsellik kaybını geçerli bir şekilde ölçtüğünü desteklemektedir.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bilgisi de “-” olarak işaretlenmiştir. Ancak, Grootenboer ve ekibi (2012), GAF’ın klinik ortamlardaki kullanımına ilişkin güvenirlik analizleri sunmuştur. GAF, tek maddelik bir ölçek olduğundan, iç tutarlılık (Cronbach Alfa) hesaplaması yerine daha çok puanlayıcılar arası güvenirlik (inter-rater reliability) değerlendirmesi önemlidir.

Söz konusu çalışmada, GAF’ın puanlayıcılar arası güvenilirliği incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar, GAF skorlarının klinisyenler arasında kabul edilebilir düzeyde tutarlılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu durum, eğitimli klinisyenler tarafından kullanıldığında, GAF’ın farklı değerlendiriciler arasında benzer işlevsellik düzeyleri atayabileceği anlamına gelmektedir. Yüksek puanlayıcılar arası güvenirlik, GAF’ın psikometrik açıdan sağlam bir değerlendirme aracı olarak kabul edilmesine olanak tanır.

Faktör Analizi

Global İşleyiş Değerlendirmesi Ölçeği (GAF), yapısı gereği tek bir maddeden oluşan ve 1’den 100’e kadar skorlamayı içeren bütüncül bir ölçektir. Bu nedenle, geleneksel çok maddeli ölçeklerde uygulanan açımlayıcı veya doğrulayıcı faktör analizi yöntemleri GAF için geçerli değildir. GAF, işlevsellik ve semptom ciddiyetini tek bir birleşik faktör altında topladığı varsayımıyla çalışır.

Ölçeğin tek boyutlu yapısı, skorun doğrudan bireyin genel adaptif kapasitesini temsil etmesini sağlar. GAF’ın psikometrik özelliklerinin incelenmesi, genellikle eş zamanlı geçerlik ve puanlayıcılar arası güvenirlik gibi dışsal kriterlere odaklanmıştır, faktör yapısının içsel ayrımına değil.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Tek Maddeli Derecelendirme Ölçeği (Single-Item Rating Scale)

Language Available: Türkçe (Uyarlama); Orijinal dili İngilizce.

Population Group: Klinik Popülasyon (Ayakta tedavi gören hastalar).

Age Group: Yetişkinler.

Population Details: Depresif bozukluklar tanısı almış klinik ayakta tedavi hastaları. Ölçek, genel olarak psikiyatrik bozuklukları olan tüm popülasyonlarda kullanılabilir.

Test Methodology: Klinisyen veya eğitimli profesyonel tarafından hastanın mevcut ve geçmiş işlevsellik düzeyinin gözlemlenmesi ve değerlendirilmesi yoluyla puanlama yapılır.

Anahtar Kelimeler

GAF Skoru, Adaptasyon, Puanlayıcılar Arası Güvenirlik, Klinik Ölçüm, DSM-IV, Psikiyatrik Rehabilitasyon, Sosyal İşlevsellik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişimi)

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Global İşleyiş Değerlendirmesi Ölçeği (GAF), orijinal olarak DSM-IV içerisinde yer alan bir araçtır ve bu haliyle kamuya açık bir kullanıma sahiptir. Ancak, bu uyarlama çalışması ve buna bağlı dökümanlar için sorumlu yazar Esther M.V. Grootenboer ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Ölçeğin referans gösterilen bu spesifik uyarlama çalışmasının yayımlanma yılı 2012‘dir. Ölçeğin kullanımı için herhangi bir telif ücreti bilgisi sağlanmamıştır. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Kaynaklar

1. Grootenboer, E. M., Giltay, E. J., van der Lem, R., van Veen, T., van der Wee, N. J., & Zitman, F. G. (2012). Reliability and validity of the Global Assessment of Functioning Scale in clinical outpatients with depressive disorders. Journal of Evaluation in Clinical Practice. 18(2), 502-507.

Ölçeğin orijinal PDF dökümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

global-assessment-of-functioning-scale-toad.pdf

Global İşleyiş Değerlendirmesi Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Global İşleyiş Değerlendirmesi Ölçeği (GAF), maddeler yerine 10 aralıklı puanlama sistemine sahip tek bir derecelendirme aracıdır. Her aralık (örneğin, 81-90) belirli bir semptom ciddiyeti ve işlevsellik düzeyini tanımlar.

• 91–100: Üstün işlevsellik. Yaşam sorunları tamamen kontrol altında.
• 81–90: Minimal semptomlar. Sosyal, mesleki veya okul işlevselliğinde hafif sorunlar.
• 71–80: Semptomlar geçici ve beklenebilir tepkilerdir. İşlevsellik hafifçe bozulmuştur.
• 61–70: Hafif semptomlar veya sosyal, mesleki, okul işlevselliğinde bazı zorluklar.
• 51–60: Orta derecede semptomlar veya sosyal, mesleki veya okul işlevselliğinde orta derecede zorluklar.
• 41–50: Ciddi semptomlar veya işlevselliğin ciddi şekilde bozulması.
• 31–40: Gerçeklikle ilgili bazı bozulmalar veya iletişimde ciddi bozulma. Çoğu alanda işlev göremez.
• 21–30: Davranışın gerçeklikle ciddi şekilde etkilenmesi veya intihar girişimi riski.
• 11–20: Kendine veya başkalarına zarar verme riski ile birlikte ciddi bozulma. Sürekli gözetim gereklidir.
• 1–10: Kalıcı kendine zarar verme riski veya kalıcı olarak işlev görememe.