Genişletilmiş Objektif Ego Kimlik Statüsü Ölçeği

Özet

Genişletilmiş Objektif Ego Kimlik Statüsü Ölçeği (GOEKİSÖ), James Marcia tarafından geliştirilen Kimlik Statüsü Teorisi çerçevesinde bireylerin ego kimliği gelişim düzeylerini objektif olarak ölçmek amacıyla hazırlanmış bir psikolojik ölçüm aracıdır. Bu ölçek, orijinal olarak İngilizce konuşulan popülasyonlar için geliştirilmiş olup, Gülter Oskay tarafından 1998 yılında Türkçeye uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye örnekleminde kültürel ve dilsel geçerliğini ve güvenilirliğini sınamayı amaçlamıştır. GOEKİSÖ, bireyin kimlik arayışı ve taahhüt düzeylerini dört ana kimlik statüsü (Başarılı, Moratoryum, İpotekli ve Dağınık) üzerinden değerlendirir.

Anahtar Kelimeler

Ego Kimliği, Kimlik Statüsü Teorisi, Kimlik Gelişimi, Uyarlama, Gülter Oskay, Psikometrik, Marcia Statüleri.

Yazarlar

Gülter Oskay (Uyarlayan), Bennion & Adams (Orijinal Geliştiriciler).

Amaç

GOEKİSÖ’nün temel amacı, ergenlik dönemi ve genç yetişkinlikteki bireylerin Ego Kimliği statülerini, Marcia’nın teorik çerçevesine uygun olarak, güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlemektir. Ölçek, kimlik statülerini keşif (arayış) ve taahhüt (bağlanma) boyutları üzerinden değerlendirerek, bireyin mesleki, ideolojik ve kişilerarası alanlardaki gelişim seviyesini ortaya koymayı hedefler. Türkçeye uyarlanması, bu önemli yapıya dair araştırmaların Türk kültüründe de yürütülmesine olanak sağlamıştır.

Bu araç, özellikle eğitim ve psikolojik danışmanlık alanlarında, bireylerin kimlik oluşum süreçlerini anlamak ve bu süreçlere rehberlik etmek için kullanılmaktadır. Ölçeğin objektif yapısı, büyük örneklemlerde hızlı ve standart bir değerlendirme sunma avantajını taşır.

Yapı

Ölçek, Erik Erikson‘un psikososyal gelişim teorisine dayanan Kimlik Statüsü Teorisi‘ni ölçmektedir. Bu teoriye göre, kimlik gelişimi dört temel statüde incelenir:

• Başarılı Kimlik (Achievement): Hem keşif hem de taahhüt yüksek düzeydedir.
• Moratoryum (Moratorium): Keşif yüksektir ancak taahhüt henüz oluşmamıştır (kriz durumu).
• İpotekli Kimlik (Foreclosure): Taahhüt yüksektir ancak keşif düşüktür (otorite figüründen alınan kimlik).
• Dağınık Kimlik (Diffusion): Hem keşif hem de taahhüt düşüktür.

Genişletilmiş versiyonlar genellikle bu statüleri mesleki/ideolojik ve kişilerarası/ilişkisel olmak üzere iki ayrı yaşam alanı için ayrı ayrı değerlendirir.

Geçerlik

Gülter Oskay’ın 1998 tarihli uyarlama çalışmasında geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Orijinal ölçeğin yapısal geçerliği, dört kimlik statüsü ve iki alan ayrımını destekleyen faktör analizleri ile belirlenmiştir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin Türkçe formunun, ölçmeyi amaçladığı teorik yapıyı ne derece doğru temsil ettiğini görmek amacıyla yapı geçerliği, kapsam geçerliği ve ölçüt bağıntılı geçerlik türleri incelenmiştir.

Kaynak metinde spesifik geçerlik katsayısı belirtilmemiş olsa da, uyarlama makalesi (Oskay, 1998) Türkçe formun geçerli bir araç olduğunu ileri sürmektedir. Özellikle faktör yapısının orijinal ölçek ile tutarlılık göstermesi, yapı geçerliğine dair önemli kanıtlar sunmaktadır.

Güvenirlik

Uyarlama çalışması kapsamında ölçeğin güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik, ölçeğin tutarlı ve kararlı sonuçlar verme yeteneğini gösterir. Bu kapsamda genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenilirliği yöntemleri kullanılır.

Oskay (1998) tarafından yapılan çalışmada, ölçeğin alt boyutları için kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılık katsayıları elde edilmiştir. Bu sonuçlar, GOEKİSÖ’nün Türkçe formunun, psikometrik açıdan güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Genişletilmiş Objektif Ego Kimlik Statüsü Ölçeği’nin orijinal yapısı, genellikle temel bileşenler veya doğrulayıcı faktör analizi yoluyla incelenir. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin, teorik olarak belirlenen sekiz alt boyutta (her bir statü için iki alan) toplanıp toplanmadığını kontrol eder.

Türkçe uyarlama çalışmasında (Oskay, 1998), uygulanan faktör analizi sonuçlarının, ölçeğin dört ana kimlik statüsünü (Başarılı, Moratoryum, İpotekli, Dağınık) ideoloji ve kişilerarası ilişkiler olmak üzere iki temel alanda ayrıştırdığını doğrulaması beklenir. Bu, ölçeğin yapısal tutarlılığını ve Türkiye örnekleminde de çok boyutlu yapısını koruduğunu gösterir.

Ölçüm Aracı

Test Type: Uyarlama

Format: Çok maddeli, öz bildirim tipi ölçek. Genellikle 5 veya 6 dereceli Likert tipinde derecelendirme kullanılır.

Language Available: Türkçe (Uyarlama: Gülter Oskay), İngilizce (Orijinal).

Population Group: Ergenler ve Genç Yetişkinler.

Age Group: Genellikle 15-25 yaş aralığı.

Population Details: Lise ve üniversite öğrencileri gibi kimlik gelişim sürecinin aktif olarak yaşandığı popülasyonlar.

Test Methodology: Bireylerin, kendilerine sunulan kimlikle ilgili tutum ve inanç ifadelerine ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir. Puanlama, her bir statü alt ölçeği için ayrı ayrı yapılır.

Anahtar Kelimeler

Ego Kimliği, Kimlik Statüsü, Öz Bildirim, Genç Yetişkinlik, Psikometrik Özellikler, Erikson, Uyarlama Çalışması.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Belirtilmemiştir.

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştiricileri ve uyarlayıcısı tarafından ticari kullanım izinleri konusunda kesin bilgi mevcut değildir; ancak akademik araştırmalarda sıklıkla kullanılmaktadır. Uyarlama çalışmasının yayın yılı 1998‘dir.

Ölçeğin orijinal PDF dökümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: genisletilmis-objektif-ego-kimlik-statusu-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Oskay, G. (1998). Genişletilmiş Objektif Ego Kimlik Statüsü Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması-Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(9), 17-24.
• Adams, G. R., Bennion, L., & Huh, K. (1989). Objective measure of ego identity status: A manual on theory and test construction. Unpublished manuscript, Utah State University, Logan. (Orijinal ölçeğin geliştirilmesine dair temel kaynak).

Genişletilmiş Objektif Ego Kimlik Statüsü Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte yer almadığı için burada sunulamamaktadır. Maddeler, orijinal uyarlama makalesinde (Oskay, 1998) bulunmaktadır.