Ego Fonksiyonlar Değerlendirme Ölçeği

Özet

Ego Fonksiyonlar Değerlendirme Ölçeği (EFA), bireylerin psikolojik adaptasyon süreçlerinde temel rol oynayan Ego Fonksiyonlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal bir enstrümanın Türkiye koşullarına uygun olarak dil, geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapıldığı bir uyarlama çalışmasıdır. Dr. Yadigar Çevik tarafından 2013 yılında tamamlanan bu uyarlama çalışması, ölçeğin klinik ve normal popülasyonlarda güvenilir ve geçerli sonuçlar verdiğini göstermeyi amaçlamıştır. Ölçek toplam 90 maddeden oluşmakta olup, bireylerin kendi ego işlevlerini çeşitli boyutlarda değerlendirmesine olanak tanır.

Uyarlama çalışması, özellikle Şizofreni tanısı almış hastalar ile normal kontrol grupları arasındaki ego işlevlerindeki farklılıkları saptayarak ölçeğin yapı geçerliğini kanıtlamayı hedeflemiştir. Elde edilen yüksek iç tutarlılık ve test-tekrar test katsayıları, EFA’nın Türkiye’deki araştırmalarda ve klinik uygulamalarda kullanılabilecek güçlü bir araç olduğunu desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

Ego Fonksiyonları Değerlendirme Ölçeği, Ego Fonksiyonları, Psikometrik Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Şizofreni.

Yazarlar

Yadigar Çevik

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin psikodinamik kuram çerçevesinde tanımlanan çeşitli Ego Fonksiyonları alanlarındaki yeterlilik düzeylerini objektif bir şekilde değerlendirmektir. Klinik uygulamalarda, özellikle psikotik bozukluklar gibi ego işlevlerinin ciddi ölçüde bozulduğu durumlarda, hastaların fonksiyonel kapasitelerini belirlemeye yardımcı olur.

Ölçek, adaptasyon çalışmasında, klinisyenlere ve araştırmacılara Türk kültür ve dil yapısına uygun, standardize edilmiş bir ego işlevleri değerlendirme aracı sunmak üzere uyarlanmıştır. Bu sayede, hem tanı hem de tedavi süreçlerinin etkinliğini ölçmede kritik bir rol oynamaktadır.

Yapı

Ölçek, psikanalitik kuramın temelini oluşturan ego psikolojisinden türetilmiş çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ego Fonksiyonları, bireyin gerçeklikle başa çıkma, dürtü kontrolü, savunma mekanizmalarını kullanma, nesne ilişkileri kurma ve sentezleyici işlevler gibi alanlardaki yeterliliğini kapsar.

EFA, bu karmaşık işlevlerin her birini ayrı alt boyutlar halinde ele alarak, bireyin genel psikolojik uyum düzeyine dair detaylı bir profil çıkarmayı hedefler. Orijinal yapının Türkiye örnekleminde de korunup korunmadığı, geçerlik çalışmaları kapsamında yapı geçerliği analizleri ile incelenmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerlik çalışması, bilinen gruplar ayrımı yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu yöntemde, Ego Fonksiyonları Değerlendirme Ölçeği (EFA), bir klinik grup (Şizofreni hastaları) ve bir normal kontrol grubuna uygulanmıştır.

Yapılan istatistiksel analizler, normal çalışma grubunun EFA puan ortalamalarının, şizofreni grubunun puan ortalamalarına kıyasla anlamlı ölçüde yüksek olduğunu göstermiştir. Bu beklenen ve anlamlı farklılığın saptanması, ölçeğin farklı psikopatoloji düzeylerine sahip grupları başarılı bir şekilde ayırt edebildiğini ve dolayısıyla yapı geçerliğini ispatladığını göstermektedir.

Güvenirlik

EFA’nın güvenirlik analizleri, iç tutarlılık ve test-tekrar test yöntemleri kullanılarak iki farklı popülasyon grubunda incelenmiştir. İç tutarlılık katsayısı olan Cronbach alfa değerleri, şizofreni grubunda .743 ile .919 arasında, normal grupta ise .641 ile .820 arasında değişmiştir. Bu değerler, ölçeğin alt boyutlarının büyük çoğunluğunun yüksek derecede iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Test-tekrar test güvenirlik katsayıları incelendiğinde ise, şizofreni grubunda .503 ile .815 arasında, normal grupta ise .510 ile .768 arasında değişim gözlenmiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar ürettiğini ve özellikle klinik popülasyonda bile kabul edilebilir düzeyde zamana bağlı istikrar sergilediğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini derinlemesine incelemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Kaynak veriler, EFA’nın yapı geçerliğinin saptanması sürecinde istatistiksel analizlerin temel alındığını belirtmektedir. Bu analizler, orijinal ölçeğin teorik yapısının Türkiye örnekleminde de sürdürüldüğünü ve ego fonksiyonlarının çok boyutlu yapısının doğrulandığını işaret etmektedir.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen teorik alt boyutlar altında toplandığını ve bu sayede ölçeğin yapısal bütünlüğünün korunduğunu göstermektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği (90 madde)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Klinik ve Normal Popülasyon

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: Şizofreni tanısı almış hastalar ve normal çalışan grubu.

Test Metodolojisi: Dörtlü Likert Tipi Derecelendirme.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Değerlendirme, Adaptasyon Çalışması, Öz Bildirim, Cronbach Alfa, Test-Tekrar Test Güvenirliği, Yapısal Geçerlik.

Yazar Detayları

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Dr. Yadigar Çevik (Doktora tezi Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nde tamamlanmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkiye uyarlaması 2013 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve telif hakları konusunda sorumlu yazar (Yadigar Çevik) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Bu çalışma, akademik bir doktora tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

ego-fonksiyonlar-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Çevik, Y. (2013). Ego Fonksiyonları Değerlendirme Ölçeği’nin Türkiye koşullarına uygun geçerlik, güvenirlik çalışması (Doktora tezi, Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul). Ulusal Tez Merkezi (YÖK) üzerinden erişilmiştir: tez.yok.gov.tr.

Ego Fonksiyonlar Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek, toplam 90 maddeden oluşmaktadır. Maddeler, “Herzaman”, “Çoğuzaman“, “Bazen” ve “Hiçbirzaman” olmak üzere dört dereceli bir Likert tipi ölçek kullanılarak puanlanmaktadır. Ölçeğin 90 maddesinin tam listesi bu akademik girişte yer almamaktadır, ancak tez çalışmasının tamamına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir.