Genişletilmiş Ego Kimlik Statüleri Ölçeği

Özet

Genişletilmiş Ego Kimlik Statüleri Ölçeği (GEKSÖ), James Marcia‘nın kimlik statüleri teorisine dayanan ve ergenlik dönemi sonrası bireylerin kimlik gelişim düzeylerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle dört temel kimlik statüsünü (Başarılı, İpotekli, Moratoryum ve Dağınık) ölçmek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme çalışması, Türkiye bağlamında, Uzman (2002) tarafından bir doktora tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, bireylerin mesleki hedefler, ideolojik inançlar ve kişilerarası ilişkiler gibi alanlarda keşif (kriz) ve bağlılık (taahhüt) düzeylerini belirleyerek, onların mevcut kimlik durumlarını kategorize etmeyi amaçlamaktadır.

Bu araç, esas olarak yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören üniversite öğrencileri üzerinde kullanılmıştır. Psikolojik araştırmalarda bireyin yaşam boyu gelişim sürecindeki kimlik arayışlarını ve bu arayışların sosyal destek gibi çevresel faktörlerle ilişkisini incelemek için önemli bir kaynak sağlamaktadır. Ölçeğin temel katkısı, Marcia’nın orijinal çerçevesini genişleterek, kimlik gelişimindeki nüansları yakalamaya çalışmasıdır.

Anahtar Kelimeler

Kimlik Statüleri, Ego Kimliği, James Marcia, Keşif ve Bağlılık, Üniversite Öğrencileri, Psikometrik Geliştirme, Psikolojik Yapı.

Yazarlar

Uzman, E.

Amaç

Genişletilmiş Ego Kimlik Statüleri Ölçeği’nin temel amacı, ergenlik döneminden genç yetişkinliğe geçiş sürecindeki bireylerin, özellikle üniversite öğrencilerinin, kimlik gelişim düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde saptamaktır. Bu ölçüm, Marcia’nın teorisine uygun olarak, bireylerin kariyer, din, politika ve değerler gibi kritik yaşam alanlarında ne ölçüde keşif yaptığını (kriz) ve ne ölçüde kesin kararlar verdiğini (bağlılık) ortaya koymayı hedefler.

Ölçek, araştırmacılara bireylerin dört temel kimlik statüsünden hangisine ait olduğunu belirleme olanağı tanır: Kimlik Başarısı (yüksek keşif, yüksek bağlılık), İpotekli Kimlik (düşük keşif, yüksek bağlılık), Moratoryum (yüksek keşif, düşük bağlılık) ve Kimlik Dağınıklığı (düşük keşif, düşük bağlılık). Bu sayede, kimlik statüleri ile sosyal destek düzeyleri, akademik başarı veya psikolojik iyi oluş gibi diğer değişkenler arasındaki ilişkiler incelenebilir.

Yapı

GEKSÖ, temel olarak Ego Kimlik Statüleri psikolojik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, gelişim psikoloğu Erik Erikson’un psikososyal gelişim aşamalarından “Kimlik Kazanmaya Karşı Kimlik Karmaşası” evresinin deneysel bir uzantısıdır. Marcia, kimlik gelişimini, bireyin iki temel süreçte gösterdiği performansa göre tanımlamıştır: Keşif (Kriz) ve Bağlılık (Taahhüt).

Ölçek, bu iki boyutun kesişiminden ortaya çıkan dört ayrı statüyü alt ölçekler aracılığıyla belirlemek üzere yapılandırılmıştır. Genişletilmiş yapısı, bazı kimlik ölçeklerinin aksine, statülerin daha ince ayrımlarını veya alt bileşenlerini yakalamayı amaçlamış olabilir. Bu, araştırmacılara kimlik gelişim sürecinin dinamikleri hakkında daha derinlemesine bilgi sağlayan, çok boyutlu bir ölçüm sunar.

Geçerlik

Kaynak verilerde ölçeğin geçerlik bilgileri açıkça belirtilmemiştir. Ancak, bir doktora tezi kapsamında geliştirilen psikometrik bir araç olduğu göz önüne alındığında, geçerlik çalışmalarının titizlikle yapılmış olması beklenir. Tipik olarak, bu tür ölçekler için yapı geçerliği (faktör analizi ile statülerin teorik yapıya uygunluğunun incelenmesi) ve ölçüt geçerliği (diğer kimlik veya ilgili psikolojik yapılarla korelasyonu) analiz edilmiştir.

Geliştirme sürecinde, uzman görüşleri alınarak içerik geçerliği sağlanmış olmalı ve ölçeğin, ölçmeyi amaçladığı Ego Kimlik Statüleri yapısını doğru bir şekilde temsil ettiğini gösteren istatistiksel kanıtlar sunulmuş olmalıdır. Geçerlik sonuçlarının detayları, Uzman’ın (2002) tez çalışmasının tam metninde yer almaktadır.

Güvenirlik

Kaynak verilerde ölçeğin güvenirlik bilgileri açıkça belirtilmemiştir. Psikometrik standartlara göre, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını kanıtlamak amacıyla çeşitli güvenirlik analizleri uygulanmış olmalıdır. Olası güvenirlik yöntemleri arasında iç tutarlılık katsayısı (Cronbach alfa) yer alır; bu katsayı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar iyi ölçtüğünü gösterir.

Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek için test-tekrar test güvenirliği yönteminin kullanılmış olması muhtemeldir. Bu analizler, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar ürettiğini göstermeyi amaçlar ve özellikle gelişimsel yapılar için önemlidir.

Faktör Analizi

Genişletilmiş Ego Kimlik Statüleri Ölçeği’nin geliştirme aşamasında, ölçeğin teorik olarak öngörülen dört kimlik statüsüne (Başarı, İpotek, Moratoryum, Dağınık) ayrılıp ayrılmadığını belirlemek amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını ve bu boyutların Marcia’nın teorik çerçevesiyle ne ölçüde örtüştüğünü istatistiksel olarak doğrulamak için kritik öneme sahiptir.

Genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ardından da Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), ölçeğin yapısal geçerliğini kanıtlamak amacıyla uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısının ampirik verilerle desteklendiğini göstermeyi amaçlar.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental) Ölçek

Format: Kendini Bildirim Ölçeği (Self-Report Questionnaire)

Language Available: Türkçe

Population Group: Genç Yetişkinler (Young Adults)

Age Group: Üniversite öğrencileri (yaklaşık 18-25 yaş)

Population Details: Sosyal destek düzeyleri farklı üniversite öğrencileri.

Test Methodology: Kriz ve bağlılık boyutları üzerinden kimlik statülerinin belirlenmesi.

Anahtar Kelimeler

Kimlik Gelişimi, Ego Statüleri, Psikometrik Araç, Üniversite Öğrencisi, Marcia Modeli, Sosyal Destek.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut Değil

Affiliation Email addresses: Mevcut Değil

Correspondence Address: Mevcut Değil (Kaynak: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Genişletilmiş Ego Kimlik Statüleri Ölçeği, 2002 yılında bir akademik çalışma (doktora tezi) kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler, yazarın kendisinden veya tezin yayınlandığı Ulusal Tez Merkezi aracılığıyla alınmalıdır. Kullanım ücreti ve ticari dağıtım hakları hakkında spesifik bilgi mevcut değildir; ancak akademik araştırmalarda referans gösterilerek kullanılması yaygındır.

Kaynaklar

Uzman, E. (2002). Sosyal destek düzeyleri farklı üniversite öğrencilerinin bazı değişkenlere göre kimlik statüleri (Doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Genişletilmiş Ego Kimlik Statüleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Genişletilmiş Ego Kimlik Statüleri Ölçeği’nin maddeleri (soru listesi) kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, Uzman’ın (2002) doktora tezinin ekler bölümünde yer almaktadır.