Geleceğe İlişkin Plan Ölçeği

Özet

Psikometrik bir araç olan Geleceğe İlişkin Plan Ölçeği, zihinsel engelli çocuğu olan annelerin geleceğe yönelik tutumlarını, planlama becerilerini ve algılarını sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, 2005 yılında G. Gölalmış-Erhan tarafından yürütülen bir yüksek lisans tezi kapsamında oluşturulmuştur. Temel amacı, bu zorlu bakım rolünü üstlenen annelerin umutsuzluk, karamsarlık ve sosyal destek algıları ile gelecek planları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Ölçek, özellikle özel gereksinimli bireylerin ailelerinin psikososyal uyum süreçlerini değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Gelecek planlama, gelecek yönelimi, zihinsel engelli çocuğu olan anneler, psikometrik araç, ölçek geliştirme, umutsuzluk, sosyal destek.

Yazarlar

Gölalmış-Erhan, G.

Amaç

Geleceğe İlişkin Plan Ölçeği’nin temel amacı, zihinsel engelli bireylere sahip annelerin, hem kendileri hem de çocukları için uzun vadeli ve kısa vadeli gelecek planlarını ne ölçüde yaptıklarını ve bu planlara ne kadar inandıklarını belirlemektir. Bu ölçek, annelerin gelecekle ilgili beklentilerini ve planlama yeterliliklerini nicel verilerle ortaya koyarak, bu popülasyonun psikolojik ihtiyaçlarına yönelik sosyal destek programlarının geliştirilmesine zemin hazırlamaktadır.

Ölçek, aynı zamanda, annelerin yaşadığı karamsarlık ve umutsuzluk düzeylerinin, geleceği planlama yetenekleri üzerindeki olası etkilerini inceleyen daha geniş bir araştırmanın parçası olarak tasarlanmıştır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, Gelecek Yönelimi (Future Orientation) ve Planlama Efikasitesi (Planning Efficacy) kavramları etrafında şekillenmektedir. Gelecek yönelimi, bireyin gelecekteki hedeflere odaklanma, bu hedefleri belirleme ve onlara ulaşmak için gerekli adımları şimdiden atma eğilimini ifade eder.

Bu ölçekte, yapı, özellikle annelerin çocuklarının gelecekteki bağımsızlıkları, eğitimleri, yaşam düzenlemeleri ve kendi kişisel gelişimleri gibi spesifik alanlardaki planlarını kapsar. Ölçek, annenin geleceği ne kadar kontrol edilebilir ve öngörülebilir olarak algıladığını da dolaylı olarak değerlendirmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirildiği yüksek lisans tezinde (Gölalmış-Erhan, 2005), ölçeğin yapısal uygunluğunu ve ölçmek istediği kavramı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek için geçerlik çalışmalarının yapılmış olması beklenmektedir. Ancak, sağlanan kaynak özetinde spesifik Geçerlik istatistikleri (örneğin, faktör yükleri, kriter geçerliği korelasyonları) belirtilmemiştir.

Genellikle, geliştirme aşamasındaki bu tür ölçeklerde, yapı geçerliği (Construct Validity) ve içerik geçerliği (Content Validity) çalışmaları yürütülür. İçerik geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış olmalıdır; yapı geçerliği ise Faktör Analizi yöntemleriyle test edilir.

Güvenirlik

Ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını gösteren Güvenirlik katsayıları (Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı gibi) kaynak özetinde açıkça belirtilmemiştir. Ancak, geliştirme ölçeği olduğu için, tez çalışmasında örneklem üzerinde güvenirlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır.

Tipik bir güvenirlik çalışması, ölçeğin maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu (iç tutarlılık) ve zaman içinde tekrarlanan ölçümlerde benzer sonuçlar verip vermediğini (test-tekrar test güvenirliği) göstermelidir.

Faktör Analizi

Geleceğe İlişkin Plan Ölçeği’nin faktör yapısına dair detaylı bilgiler (kaç faktörden oluştuğu, maddelerin hangi faktörlere yüklendiği ve açıklanan varyans yüzdeleri) sağlanan kaynakta yer almamaktadır. Ancak, ölçek geliştirme sürecinin bir parçası olarak, verilerin altında yatan yapıları keşfetmek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya teorik yapıyı doğrulamak için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmış olmalıdır.

Ölçeğin içeriği göz önüne alındığında, planlama yapısı kısa vadeli planlar ve uzun vadeli hedefler gibi alt boyutlara ayrılmış olabilir, bu da çok faktörlü bir yapıya işaret edebilir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Bu ölçek, ilgili yüksek lisans tezi kapsamında özgün olarak geliştirilmiştir.)

Biçim: Ölçeğin tam formatı belirtilmemiştir, ancak psikometrik ölçekler genellikle Likert tipi derecelendirme formatını kullanır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Anneler

Yaş Grubu: Yetişkin (Zihinsel engelli çocuğa sahip anneler)

Popülasyon Detayları: Zihinsel engelli çocuğu olan anneler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Planlama yeterliliği, gelecek beklentisi, anne stresi, sosyal destek algısı, psikososyal uyum.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü (Tez dönemi itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği için, akademik çalışmalarda ve araştırma amaçlı kullanımlarda genellikle ücretsizdir. Ticari kullanım için yazarından izin alınması gerekebilir.

Test Yılı: 2005

Kaynaklar

Ölçeğin geliştirilmesine esas teşkil eden temel referans aşağıdadır:

• Gölalmış-Erhan, G. (2005). Zihinsel engelli çocuğu olan annelerin umutsuzluk, karamsarlık, sosyal destek algılarının ve gelecek planlarının incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Tezin ve ölçeğin orijinal kaynaklarına aşağıdaki bağlantılardan ulaşılabilir:

• YÖK Ulusal Tez Merkezi bağlantısı: tez.yok.gov.tr
• Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: gelecege-iliskin-plan-olcegi-toad.pdf

Geleceğe İlişkin Plan Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak özetinde yer almamaktadır. Detaylı maddeler için yukarıda belirtilen yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.