Fresno Testi

Özet

Fresno Testi, aslen tıp ve sağlık bilimleri alanında kanıta dayalı uygulama (KDU) becerilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş kritik bir değerlendirme aracıdır. Bu ölçeğin Türkiye bağlamına kazandırılması, Çakmakkaya, Batı ve Kolodzie (2021) tarafından gerçekleştirilen kapsamlı bir uyarlama çalışması ile sağlanmıştır. Bu uyarlama, ölçeğin dilsel, kültürel ve psikometrik olarak Türk popülasyonunda geçerli ve güvenilir olmasını hedeflemiştir. Çalışma, özellikle sağlık profesyonelleri ve öğrencileri arasında KDU yetkinlik düzeylerini belirlemek için standart bir ölçüt sağlamayı amaçlamaktadır.

Adaptasyon sürecinde, ölçeğin orijinal yapısının korunmasına özen gösterilmiş ve Türkçeye çeviri, geri çeviri yöntemleri kullanılarak kültürel eşdeğerliliği sağlanmıştır. Bu sayede, Fresno Testi’nin Türkçe versiyonu, uluslararası standartlara uygun bir şekilde KDU eğitimlerinin etkinliğini değerlendirmede ve bireysel yetkinlikleri saptamada kullanılabilir hale gelmiştir.

Anahtar Kelimeler

Fresno Testi, Kanıta Dayalı Uygulama, KDU, Sağlık Eğitimi, Psikometri, Uyarlama, Sağlık Profesyonelleri.

Yazarlar

Ö.S. Çakmakkaya, A.H. Batı, K. Kolodzie

Amaç

Fresno Testi’nin temel amacı, sağlık profesyonellerinin ve öğrencilerinin kanıta dayalı uygulama (KDU) yetkinliklerini ve bilgi düzeylerini objektif olarak değerlendirmektir. Bu test, özellikle klinik senaryolar karşısında kanıt arama, kanıtları kritik olarak değerlendirme ve bu kanıtları klinik kararlara entegre etme becerilerini ölçer.

Türkçe uyarlamasının (Fresno Testi) özel amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş bu değerlendirme aracını Türk kültürüne ve diline uygun hale getirerek, Türkiye’deki tıp ve sağlık eğitim kurumlarında KDU eğitimlerinin kalitesini ölçmek ve standardize etmektir. Ölçeğin kullanımı, eğitim programlarının güçlü ve zayıf yönlerinin belirlenmesine olanak tanır.

Yapı

Ölçek, Kanıta Dayalı Uygulama (KDU) sürecinin dört temel aşamasını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder: 1) Klinik soruları formüle etme (PICO formatı), 2) En iyi kanıtı arama stratejileri, 3) Bulunan kanıtları kritik olarak değerlendirme (geçerlik, güvenirlik ve uygulanabilirlik açısından) ve 4) Kanıtları hasta bakımıyla bütünleştirme.

Fresno Testi, bu bilişsel ve uygulama becerilerini değerlendirerek, bireylerin sadece KDU hakkındaki teorik bilgilerini değil, aynı zamanda bu bilgileri pratik olarak uygulama yeteneklerini de yansıtan bir puan sunar. Bu yapı, KDU eğitiminin karmaşık doğasını kapsamlı bir şekilde ele almayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilse de, Çakmakkaya, Batı ve Kolodzie (2021) tarafından gerçekleştirilen çapraz kültürel uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerliğini detaylı olarak incelemiştir. Bu çalışma tipik olarak yapı geçerliği, içerik geçerliği ve ölçüt bağımlı geçerlik analizlerini içerir.

Adaptasyon sürecinde, uzman görüşleri alınarak içerik geçerliği sağlanmış; istatistiksel analizler (muhtemelen doğrulayıcı faktör analizi dahil) kullanılarak ölçeğin orijinal KDU yapısını Türk popülasyonunda da temsil edip etmediği araştırılmıştır. Bu geçerlik çalışmaları, ölçeğin amaçlanan yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü destekler nitelikte sonuçlar sunmuştur.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilse de, Türkçe uyarlama çalışması olan Çakmakkaya ve arkadaşları (2021) makalesinde, ölçeğin iç tutarlılık ve muhtemelen test-tekrar test güvenirlik analizleri yapılmıştır. Güvenirlik, bir ölçüm aracının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder.

İç tutarlılık, genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiş olup, bu katsayının kabul edilebilir seviyelerde (genellikle 0.70 ve üzeri) olması beklenir. Bu sonuçlar, Fresno Testi’nin Türkçe versiyonunun tutarlı sonuçlar ürettiğini ve KDU becerilerinin ölçümünde stabil bir araç olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Fresno Testi’nin Türkçe versiyonunun psikometrik özelliklerini inceleyen 2021 tarihli uyarlama çalışması, ölçeğin temel yapısını doğrulamak amacıyla faktör analizi yöntemlerini kullanmıştır. Bu analizler, ölçeğin orijinalinde öngörülen KDU becerisi boyutlarının (soru formülasyonu, arama, değerlendirme, uygulama) Türk örnekleminde de tutarlı bir şekilde ortaya çıkıp çıkmadığını belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Yapılan analizler, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile ölçek maddelerinin, teorik olarak belirlenen KDU bileşenleri ile ne derece uyumlu olduğunu test etmeyi amaçlamıştır. Bu analizlerin sonuçları, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyerek, KDU’nun temel unsurlarının kültürel sınırlar arasında korunabildiğini göstermiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Cross-cultural adaptation of the original Fresno Test)

Format: Bilişsel beceri ve uygulama bilgisini ölçen yazılı test formatı. Derecelendirme bilgisi kaynakta ‘-‘ olarak belirtilmiştir, ancak orijinal test genellikle puanlama kılavuzu ile değerlendirilen açık uçlu sorular içerir.

Language Available: Türkçe, İngilizce (Orijinal versiyon).

Population Group: Tıp ve sağlık bilimleri alanındaki öğrenciler ve profesyoneller (doktorlar, hemşireler, fizyoterapistler vb.).

Age Group: Yetişkin (Yükseköğretim seviyesindeki öğrenciler ve çalışan profesyoneller).

Population Details: KDU eğitimine tabi tutulmuş veya bu alanda bilgi sahibi olması beklenen bireyler.

Test Methodology: Bireysel olarak uygulanan, zaman sınırlı (genellikle 30-45 dakika) bir değerlendirme aracıdır. Puanlama, yanıtların kalitesine ve KDU adımlarının doğru uygulanmasına göre yapılır.

Anahtar Kelimeler

Evidence-Based Practice, Sağlık Profesyonelleri, Puanlama Güvenirliği, Çapraz Kültürel Uyarlama, Plos One, Klinik Karar Verme.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Uyarlama çalışması yazarlarına ait ORCID bilgisi bu kaynakta mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar Kerstin Kolodzie için iletişim adresi mevcuttur: [email protected]

Correspondence Address: Kerstin Kolodzie (UCSF, San Francisco, ABD).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Fresno Testi’nin Türkçe uyarlama çalışması 2021 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanım izinleri ve telif hakları, orijinal testin geliştiricileri ile birlikte uyarlama çalışmasının sorumlu yazarı Kerstin Kolodzie ile iletişime geçilerek teyit edilmelidir.

Ölçeğin ticari kullanımına dair ücret bilgisi bu kaynakta mevcut olmamakla birlikte, akademik araştırmalar ve eğitim amaçlı kullanımlar genellikle izin alınarak ücretsiz olabilir. Testin yayımlandığı yıl (uyarlama): 2021.

Kaynaklar

Çakmakkaya, Ö.S., Batı, A.H. & Kolodzie, K. (2021). Cross-cultural adaptation of the Fresno Test for Turkish language. Plos One,16(1), 1-11. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0245195

Ek olarak, bu ölçeğin orijinal PDF belgesi, uyarlama çalışmasına ait ek materyal olarak aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir. Lütfen bu dosyanın tam ölçek maddelerini içerebileceğini unutmayın:

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: fresno-testi-toad.pdf

Fresno Testi Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Uyarlama çalışmasının tam ölçek maddeleri, telif hakları nedeniyle bu akademik girişte doğrudan sunulmamaktadır. Maddeler, Çakmakkaya ve arkadaşları (2021) makalesinde veya sorumlu yazar aracılığıyla temin edilebilir.