Fiziksel ve Kimyasal Değişim Kavram Testi

Özet

Bu ölçek, ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin fiziksel ve kimyasal değişim konularındaki kavramsal anlamalarını tespit etmek amacıyla geliştirilmiş bir başarı testidir. Ölçek, argümantasyon tabanlı öğretim yönteminin öğrencilerin fen bilimlerine yönelik tutumları, kavramsal bilgileri ve tartışmacılık düzeyleri üzerindeki etkisini inceleyen kapsamlı bir yüksek lisans tezi çalışması çerçevesinde oluşturulmuştur. Temel amacı, öğrencilerin konuya dair sahip oldukları bilimsel kavram yanılgılarını ve doğru bilgi düzeylerini objektif bir şekilde değerlendirmektir. Testin geliştirilmesi, fen eğitiminde sıklıkla karşılaşılan temel kimya kavramlarının anlaşılırlığını ölçmeye odaklanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Fiziksel değişim, kimyasal değişim, kavram testi, fen eğitimi, kavramsal anlama, 6. sınıf, argümantasyon, başarı testi.

Yazarlar

Oğuz Çakır, B. Z.

Amaç

Fiziksel ve Kimyasal Değişim Kavram Testi’nin temel amacı, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin fiziksel ve kimyasal değişim arasındaki farkları ayırt etme becerilerini ve bu temel kimya konularına ilişkin doğru bilimsel kavramları ne ölçüde edindiklerini ölçmektir. Bu kavramlar, maddenin yapısı ve özelliklerinin anlaşılması için kritik öneme sahiptir.

Ölçek, özellikle öğrencilerin günlük yaşamla ilişkilendirdikleri olaylarda (örneğin, erime, yanma, paslanma) kavram yanılgılarını tespit etmeye odaklanmıştır. Bu test, eğitim araştırmalarında ve öğretim programlarının değerlendirilmesinde kavramsal anlama düzeyini belirlemek için güvenilir bir araç olarak tasarlanmıştır ve deneysel çalışmaların ön-test/son-test aşamalarında kullanılmak üzere geliştirilmiştir.

Yapı (Construct)

Ölçeğin ölçtüğü yapı, fen bilimleri eğitiminin temel taşlarından biri olan maddenin değişimi konusundaki kavramsal bilgidir. Bu yapı, öğrencilerin bilimsel modelleri anlama ve uygulama yeteneğini içerir. Test, öğrencilerin sadece ezberlenmiş tanımları değil, aynı zamanda değişim süreçlerinin altında yatan atomik ve moleküler düzeydeki mekanizmaları ne kadar kavradığını değerlendirmeyi hedefler.

Ölçülen temel kavramsal yapılar şunlardır:

• Fiziksel Değişim Kavramı: Maddenin kimliğinin değişmediği, sadece fiziksel özelliklerinin (hacim, şekil, hal) değiştiği süreçlerin anlaşılması. (Fiziksel değişim)

• Kimyasal Değişim Kavramı: Maddenin kimliğinin değiştiği, yeni maddelerin oluştuğu ve atomlar arası bağların yeniden düzenlendiği süreçlerin anlaşılması. (Kimyasal değişim)

• Korunum İlkesi: Kimyasal reaksiyonlarda kütlenin korunumu gibi temel bilimsel ilkelerin kavramsal olarak doğru bir şekilde ilişkilendirilmesi.

Geçerlik

Kaynak materyalde spesifik istatistiksel geçerlik analizleri (örneğin, yapı geçerliği, ölçüt geçerliği) belirtilmemiştir. Ancak, bu tür kavram testleri genellikle titiz bir kapsam geçerliği (Content Validity) sürecinden geçirilir. Tezin metodolojisi göz önüne alındığında, test maddelerinin 6. sınıf Fen Bilimleri dersi müfredatıyla tam uyumlu olarak hazırlandığı ve ilgili kavramları derinlemesine ölçtüğü varsayılmaktadır.

Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında, maddelerin kavramsal uygunluğunu sağlamak ve bilimsel hataları minimize etmek amacıyla alanında uzman akademisyenler ve deneyimli fen bilimleri öğretmenlerinden oluşan bir grup tarafından uzman görüşlerine başvurulduğu tahmin edilmektedir. Bu süreç, testin ölçmek istediği kavramsal yapıyı doğru ve eksiksiz bir şekilde temsil ettiğini garanti altına almak için zorunludur.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) veya test-tekrar test güvenirlik değerleri kaynakta açıkça sunulmamıştır. Ancak, bilimsel bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen bir ölçme aracı olduğu için, testin uygulandığı pilot ve esas çalışma gruplarında güvenirlik analizlerinin yapılmış olması beklenir. Kavram testlerinde yüksek iç tutarlılık değerleri, test maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik çalışmalarının, testin farklı öğrenci gruplarında kararlı sonuçlar verdiğini ve elde edilen puanların rastgele hatalardan mümkün olduğunca arındırılmış olduğunu göstermesi önemlidir. Bu tür kavram testlerinin güvenilirliği, özellikle kavram yanılgılarını hedefleyen zorlu maddeler içerdiğinde dikkatle incelenmelidir.

Faktör Analizi

Fiziksel ve Kimyasal Değişim Kavram Testi’ne uygulanan faktör analizi sonuçları kaynakta belirtilmemiştir. Kavramsal başarı testlerinde faktör analizi, maddelerin teorik olarak ayrıştırılan alt boyutları (örneğin, fiziksel değişim maddeleri ve kimyasal değişim maddeleri) ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek amacıyla yapılır.

Testin adından ve amacından yola çıkarak, ölçeğin ya iki ana boyutu (fiziksel değişim ve kimyasal değişim) ölçen iki faktörlü bir yapıya sahip olduğu ya da öğrencilerin genel maddenin değişimi konusundaki yeterliliğini tek bir faktör altında topladığı varsayılabilir. Faktör analizi, testin yapı geçerliğine önemli katkılar sunarak maddelerin ölçülen kavramla olan ilişkisini netleştirir.

Araç (Instrument)

Test Türü: Geliştirme amaçlı başarı testi / Kavram Testi

Format: Çoktan seçmeli veya açık uçlu yanıtları içeren karma bir format (Tez içeriğinde detaylı format bilgisine ulaşılabilir).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ortaokul Öğrencileri

Yaş Grubu: 6. Sınıf öğrencileri (Yaklaşık 11-12 yaş)

Popülasyon Detayları: Test, argümantasyon tabanlı öğretim yönteminin etkisini inceleyen bir deneysel çalışmanın parçası olarak, Ankara’daki Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde yürütülen yüksek lisans tezi kapsamında 6. sınıf öğrencilerine uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Test, öğrencilerin fiziksel ve kimyasal değişimlere ilişkin temel bilimsel bilgiyi ölçmek üzere tasarlanmış olup, kavram yanılgılarını ortaya çıkarıcı nitelikteki maddeler içerir. Uygulama, deneysel ve kontrol grupları üzerinde ön-test ve son-test olarak gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kavram yanılgıları, fen okuryazarlığı, ODTÜ, başarı ölçümü, kimya eğitimi, yüksek lisans tezi, deneysel çalışma, bilimsel süreç becerileri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil.

Yazışma Adresi: Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, Türkiye (Tez çalışması sırasında ilgili kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Testin kullanımı için, tezin yazarı olan Oğuz Çakır, B. Z.’den izin alınması önerilir. Ticari olmayan akademik araştırmalar için genellikle referans gösterilmesi yeterli olabilir, ancak resmi izin prosedürleri için tez sahibine danışılmalıdır. Ücret bilgisi mevcut değildir.

Testin Geliştirildiği Yıl: 2011 (Yüksek Lisans Tezi yayın yılı).

Testin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: fiziksel-ve-kimyasal-degisim-kavram-testi-toad.pdf

Kaynaklar

Oğuz Çakır, B. Z. (2011). The influence of argumentation based instruction on sixth grade students’ attitudes toward science, conceptual understandings of physical and chemical change topic and argumentativeness (Master’s thesis). Middle East Technical University Institute of Social Sciences, Ankara.

Bu tezin Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerindeki bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Fiziksel ve Kimyasal Değişim Kavram Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak materyalde ölçeğin maddeleri (soruları) açıkça belirtilmemiştir. Testin tam içeriğine ulaşmak için, referans verilen 2011 tarihli yüksek lisans tezinin tam metninin (Oğuz Çakır, B. Z.) incelenmesi gerekmektedir. Maddelerin, 6. sınıf müfredatındaki temel fiziksel ve kimyasal değişim örneklerini kapsayacak şekilde çoktan seçmeli formatta hazırlandığı tahmin edilmektedir.