İki Aşamalı Genetik Kavram Testi

Özet

İki Aşamalı Genetik Kavram Testi, Didem Kılıç tarafından 2009 yılında doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu test, öğrencilerin temel genetik kavramlar hakkındaki anlama düzeylerini ve bu kavramlarla ilişkili potansiyel kavram yanılgılarını tespit etmek amacıyla tasarlanmıştır. Testin ‘iki aşamalı’ yapısı, klasik çoktan seçmeli testlerin aksine, katılımcının yalnızca doğru cevabı bilip bilmediğini değil, aynı zamanda bu cevaba hangi gerekçeyle ulaştığını da değerlendirerek derinlemesine bir analiz imkanı sunar. Toplam 14 maddeden oluşan test, genetik materyalin hücresel konumu, kalıtım ve kromozomlar gibi merkezi biyoloji konularına odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Genetik Kavramlar, İki Aşamalı Test, Kavram Yanılgıları, Biyoloji Eğitimi, Mantıksal Düşünme, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Didem KILIÇ

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin genetik alanındaki merkezi kavramlara ilişkin sahip oldukları bilgi düzeyini nesnel bir şekilde belirlemektir. Geleneksel tek aşamalı testler, doğru cevabın tahmin yoluyla bulunması durumunda bile yüksek puan verebilirken, İki Aşamalı Genetik Kavram Testi, öğrencilerin bir kavramı gerçekten anlayıp anlamadığını, yani doğru cevabın arkasındaki bilimsel gerekçeyi bilip bilmediğini ortaya çıkarmayı hedefler.

Bu geliştirme çalışması, aynı zamanda öğrencilerin genetik kavramları anlama düzeyleri ile mantıksal düşünme yetenekleri ve öğrenme yaklaşımları arasındaki ilişkileri inceleyen daha geniş bir akademik araştırmanın parçası olarak kullanılmıştır. Bu nedenle test, sadece bilgi seviyesini değil, aynı zamanda bilişsel süreçleri de dolaylı olarak değerlendirmeye hizmet eder.

Yapı

Testin ölçtüğü temel psikolojik ve pedagojik yapı, kalıtsal özellikler ve genetik bilgi aktarımı gibi biyolojik konulara dair kavramsal yeterliliktir. Ölçek, özellikle genetik materyalin organizmalardaki dağılımı ve işleyişi hakkında öğrencilerin bilimsel olarak kabul gören görüşlere ne ölçüde sahip olduğunu inceler.

İki aşamalı format, testin yapısal geçerliğini güçlendirir. Birinci aşama (çoktan seçmeli soru), kavramsal bilginin kendisini sorgularken; ikinci aşama (gerekçelendirme seçeneği), öğrencinin bu bilginin neden doğru olduğunu açıklayabilme yeteneğini, yani kavramsal anlamanın derinliğini ölçer. Bu yöntem, yüzeysel öğrenmeyi veya ezberi, sağlam bilimsel gerekçelendirmeye dayalı öğrenmeden ayırmada kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

Ölçek geçerliğine ilişkin özet istatistikler (örneğin, içerik geçerliği endeksleri veya yapı geçerliği sonuçları) bu kaynakta sağlanmamıştır (Kaynakta: -). Ancak, bu tür bir ölçek geliştirme çalışmasının doğal bir parçası olarak, testin ölçmek istediği genetik kavramları doğru ve kapsamlı bir şekilde temsil ettiğini doğrulamak için uzman görüşleri ve muhtemelen pilot uygulamalarla elde edilen analizler (madde analizleri) doktora tezinin metodoloji bölümünde detaylandırılmıştır.

Güvenirlik

Testin güvenirliğine dair özet istatistikler (örneğin, Cronbach Alfa katsayısı veya Kuder-Richardson formülleri) kaynakta belirtilmemiştir (Kaynakta: -). İki aşamalı kavram testlerinde güvenirlik genellikle, hem bilgi aşamasının hem de gerekçelendirme aşamasının doğru olduğu durumlar dikkate alınarak hesaplanır. Testin iç tutarlılık ve zamana bağlı kararlılık (tekrar test) güvenirlik analizlerinin, ölçeğin metodolojik olarak sağlamlığını kanıtlamak amacıyla Kılıç’ın (2009) Doktora Tezi içerisinde sunulmuş olması beklenmektedir.

Faktör Analizi

İki Aşamalı Genetik Kavram Testi’nin faktör yapısına ilişkin bilgilere bu özet içerikte yer verilmemiştir. Genellikle kavram testleri, tek bir genel kavram anlama faktörünü hedeflese de, faktör analizi (Keşfedici veya Doğrulayıcı Faktör Analizi), testin biyolojinin farklı alt alanlarını (örneğin, Mendel Genetiği, Moleküler Genetik) bağımsız olarak ölçüp ölçmediğini belirlemek için kullanılabilir. Bu analizler, testin yapısal bütünlüğünü ve kavramsal kapsamını desteklemek amacıyla orijinal tez çalışmasında yer almaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental) Tipi, İki Aşamalı Kavram Testi.

Format: 14 maddeden oluşmaktadır. Her madde, kavram bilgisini ölçen çoktan seçmeli bir soru (Aşamalı 1) ve bu cevabın gerekçesini sorgulayan çoktan seçmeli bir gerekçelendirme kısmı (Aşama 2) içermektedir.

Language Available: Türkçe.

Population Group: Öğrenciler (Yükseköğretim veya Lise düzeyindeki biyoloji dersleri alan öğrenciler).

Age Group: Akademik düzeyde genetik eğitimi alan genç yetişkinler/ergenler.

Population Details: Kılıç (2009) çalışmasında belirlenen örneklem grubundaki öğrenciler.

Test Methodology: Test, her iki aşamanın da doğru yanıtlanması durumunda tam puan verilen, kısmi puanlamaya izin veren veya sadece kavram yanılgılarını tespit etmeye odaklanan özel bir puanlama metodolojisine sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Gen, Kromozom, Kalıtım, Biyoloji Öğretimi, Kavramsal Anlama, Didem Kılıç, Hacettepe Üniversitesi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Hacettepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü (Tez Kaynağı).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İki Aşamalı Genetik Kavram Testi, 2009 yılında doktora çalışması kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve olası ücretler hakkında bilgi almak için sorumlu yazar Didem KILIÇ ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: iki-asamali-genetik-kavram-testi-toad.pdf

Kaynaklar

• Kılıç, D. (2009). Öğrencilerin genetik kavramları anlama düzeyleri ile mantıksal düşünme yetenekleri ve öğrenme yaklaşımları arasındaki ilişki (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

[quads id=5]

İki Aşamalı Genetik Kavram Testi Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

14 Madde

Bir bireyin kalıtsal özelliklerini belirleyen genleri hangi hücrelerinde bulunur?

a) Esey hücrelerinde b) Beyin hücrelerinde c) Bütün hücrelerde

Cevabınızın nedeni asağıdakilerden hangisidir?

(1) Genleri olusturan kromozomlar bütün hücrelerde yer alırlar.

(2) Babanın genleri spermlerle, annenin genleri yumurta ile yavru döle geçtiğinden genler esey hücrelerindedir.

(3) Kalıtsal özelikler esey kromozomları ile yavru döle aktarıldığından esey hücrelerinde bulunur.

(4) Bütün hücrelerde bulunan kromozomlar kalıtsal özelliklerimizi belirleyen genleri tasır.

(5) Her sey beynin kontrolündedir.