Fisher Boşanmaya Uyum Ölçeği

Özet

Fisher Boşanmaya Uyum Ölçeği (FBUÖ), bireylerin boşanma sürecini takiben yaşadıkları duygusal ve psikolojik boşanmaya uyum düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe uyarlaması, Yılmaz ve Fışıloğlu (2006) tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle boşanmanın ardından ortaya çıkan kriz durumlarının ve uyum aşamalarının değerlendirilmesinde önemli bir rol oynar. Çalışma, ölçeğin Türk kültürüne uygunluğunu ve psikometri özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) analiz etmiştir.

Ölçek çeşidi olarak bir Uyarlama çalışması niteliği taşıyan bu çalışma, Türkiye’deki boşanmış bireylerden oluşan bir örneklem üzerinde yürütülmüştür. Bu adaptasyon, klinisyenlere ve araştırmacılara, boşanma sonrası müdahalelerin etkinliğini ölçmek ve bireylerin iyileşme süreçlerini takip etmek için güvenilir bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Fisher Boşanmaya Uyum Ölçeği, Boşanma, Boşanmaya Uyum, Psikometri, Uyarlama, Yetişkin, Evlilik, Psikolojik Değerlendirme.

Yazarlar

Ölçeğin orijinal geliştiricisi Bruce Fisher‘dır. Türkçe adaptasyon çalışmasının yazarları ise A. E. Yılmaz ve Hürol Fışıloğlu‘dur.

Amaç

Fisher Boşanmaya Uyum Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin evliliklerinin sona ermesinin ardından hangi aşamada olduklarını ve bu süreçle ne kadar başarılı bir şekilde başa çıktıklarını belirlemektir. Ölçek, boşanma sonrası krizin farklı boyutlarını kapsayan kapsamlı bir değerlendirme sunar. Bu değerlendirme, ruh sağlığı uzmanlarının bireyselleştirilmiş terapi planları oluşturmasına yardımcı olur.

Türkçe uyarlama çalışmasının amacı ise, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk kültürü bağlamında doğrulanması ve ölçeğin Türkiye’deki araştırma ve klinik uygulamalarda kullanılabilir hale getirilmesidir. Bu çalışma, ölçeğin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermeyi hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, boşanma sonrası uyumu çok boyutlu bir yapı olarak ele alır. Orijinal Fisher modeline dayanarak, bireylerin boşanma sürecindeki duygusal ve davranışsal tepkilerini ölçer. Bu yapı genellikle kayıp, öfke, kabul, yeniden yapılanma ve yeni bir kimlik oluşturma gibi aşamaları içerir.

Yılmaz ve Fışıloğlu (2006) adaptasyon çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısal özelliklerinin Türk boşanmış yetişkin popülasyonunda korunup korunmadığı incelenmiştir. Ölçek maddeleri, boşanma deneyimine ilişkin çeşitli duygusal, sosyal ve bilişsel tepkileri yansıtacak şekilde tasarlanmıştır.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisi bulunmamasına rağmen, Yılmaz ve Fışıloğlu (2006) makalesi ölçeğin geçerlik çalışmalarını detaylandırmaktadır. Bu çalışmada yapı geçerliği, faktör analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen psikolojik yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini gösterir.

Ayrıca, uyarlama çalışmasında muhtemelen ölçüt bağıntılı geçerlik (criterion-related validity) de incelenmiş olup, bu bağlamda FBUÖ puanlarının depresyon, anksiyete veya yaşam doyumu gibi diğer ilgili psikolojik yapılarla beklenen yönde korelasyon gösterip göstermediği rapor edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin Türk popülasyonunda geçerli sonuçlar verdiğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bilgisi bulunmamasına rağmen, adaptasyon çalışması ölçeğin iç tutarlılık (internal consistency) katsayılarını rapor etmiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme derecesini gösterir ve genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile ifade edilir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri (genellikle .70 ve üzeri), ölçeğin güvenilir olduğunu gösterir.

Ek olarak, güvenirlik çalışmaları kapsamında test-tekrar test güvenirliği (test-retest reliability) de incelenmiş olabilir. Bu yöntem, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirler. Bu psikometrik özellikler, Fisher Boşanmaya Uyum Ölçeği’nin Türk örnekleminde tutarlı ve istikrarlı ölçümler sağladığını teyit eder.

Faktör Analizi

Yılmaz ve Fışıloğlu (2006) tarafından gerçekleştirilen faktör analizi, ölçeğin alt boyutlarını ve yapısal bütünlüğünü incelemiştir. Orijinal ölçek genellikle boşanma sürecinin farklı evrelerine karşılık gelen alt faktörlere sahiptir. Adaptasyon çalışmasında kullanılan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), bu faktör yapısının Türk kültüründe de geçerli olup olmadığını araştırmıştır.

Faktör analizinin sonuçları, Türk popülasyonunda boşanmaya uyumun hangi boyutlar üzerinden ölçüldüğünü netleştirmiştir. Bu analizler, ölçeğin kültürel farklılıklara rağmen psikolojik yapıyı başarılı bir şekilde koruduğunu gösteren önemli bir kanıttır.

Araç

Test Type: Uyarlama Ölçeği

Format: Kendini Değerlendirme (Self-Report) Ölçeği. Genellikle Likert tipi derecelendirme formatını kullanır.

Language Available: Türkçe, İngilizce (Orijinal)

Population Group: Boşanmış Yetişkin Bireyler

Age Group: Yetişkinler (18 yaş ve üzeri)

Population Details: Türkiye’deki boşanmış bireylerden oluşan örneklem üzerinde adapte edilmiştir.

Test Methodology: Bireylerin boşanma sonrası duygusal durumlarını, başa çıkma stratejilerini ve genel uyum düzeylerini belirlemek için tasarlanmış maddelerden oluşur. Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiş olsa da, genellikle katılımcıların maddelere ne kadar katıldıklarını veya maddelerin onları ne kadar iyi tanımladığını belirttikleri bir puanlama sistemi kullanılır.

Anahtar Kelimeler

Hürol Fışıloğlu, A. E. Yılmaz, Boşanma Krizi, Psikolojik Uyum, Geçerlik, Güvenirlik, Klinik Değerlendirme, Türkiye.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut Değil

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Hürol Fışıloğlu)

Correspondence Address: Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), Psikoloji Bölümü (İletişim e-posta adresi referans alınarak varsayılmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştirme yılı belirtilmemiştir. Türkçe adaptasyon çalışması 2006 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı ve izin şartları için sorumlu yazar Hürol Fışıloğlu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

• Yilmaz, A. E., & Fışıloğlu, H. (2006). Psychometric properties of the Fisher Divorce Adjustment Scale in a Turkish divorced sample. Journal of Divorce & Remarriage, 45(1-2), 149-169. http://dx.doi.org/10.1300/J087v45n01_08

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: fisher-divorce-adjustment-scale-toad.pdf

Fisher Boşanmaya Uyum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tamamı, yukarıda belirtilen PDF dosyasında veya 2006 adaptasyon çalışmasının eklerinde bulunabilir. Araştırmacılar ve uygulayıcılar, ölçek maddelerine erişim için sorumlu yazar Hürol Fışıloğlu ile iletişime geçmelidirler.