Fekal İnkontinanslı Kadınlar için Wexner Ölçeği

Özet

Fekal İnkontinanslı Kadınlar için Wexner Ölçeği, dışkı kaçırma (fekal inkontinans) şiddetini ve sıklığını standardize edilmiş bir biçimde değerlendirmek amacıyla tasarlanmış klinik bir skorlama sistemidir. Bu akademik giriş, ölçeğin Türk popülasyonunda, özellikle de bu durumdan muzdarip kadınlarda geçerliğini ve güvenilirliğini inceleyen 2011 tarihli bir validasyon çalışmasına (Cam vd.) dayanmaktadır.

Ölçeğin Türkçeye adaptasyonu ve validasyon süreci, uluslararası alanda kabul görmüş bu aracın Türk klinik ve araştırma ortamlarında güvenle kullanılabilmesini sağlamıştır. Çalışma, ölçeğin fekal inkontinansın klinik şiddetini ölçmede kültürel olarak uygun ve psikometrik açıdan sağlam olduğunu doğrulamayı amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Fekal İnkontinans, Wexner Ölçeği, Dışkı Kaçırma, Validasyon, Türk Popülasyonu, Kadın Sağlığı, Kolorektal Cerrahi.

Yazarlar

Cam, C., Selcuk, S., Asoglu, R. M., Tug, N., Akdemir, Y., Ay, P., Karateke, A.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, kadın hastalarda fekal inkontinansın şiddetini, sıklığını ve tipini (gaz, sıvı veya katı dışkı kaçırma) standardize edilmiş bir şekilde nicel olarak ölçmektir. Ölçek, klinik müdahale öncesinde ve sonrasında hastanın durumundaki değişiklikleri objektif olarak takip etme imkanı sunar.

Türkçeye adaptasyon çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş olan Wexner Ölçeği’nin dilsel ve kültürel eşdeğerliğini sağlayarak, ölçeğin Türk klinik uygulamalarına entegre edilmesini mümkün kılmaktır. Bu sayede, Türkiye’deki tedavi yanıtlarının ve hastalığın ilerlemesinin tutarlı bir şekilde takibi sağlanmıştır.

Yapı

Ölçek, hastanın yaşadığı dışkı kaçırma olaylarının sıklığına ve tipine odaklanarak fekal inkontinansın klinik şiddetini ölçen çok boyutlu bir yapıyı değerlendirir. Ölçek, doğrudan semptomların objektif ölçümüne odaklanır ve tipik olarak beş ana madde üzerinden skorlama yapılır.

Ölçeğin skorlaması 0 (mükemmel kontinans) ile 20 (tam inkontinans) arasında değişir; yüksek skorlar daha şiddetli inkontinansı işaret eder. Değerlendirilen temel boyutlar arasında gaz, sıvı dışkı ve katı dışkı kaçırma sıklığı ile birlikte hastanın yaşam tarzı üzerindeki kısıtlayıcı etkileri yer almaktadır.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi özet tabloda boş bırakılmış olsa da, ölçeğin Türk popülasyonundaki 2011 tarihli validasyon çalışması (Cam vd.) kapsamında geçerlik özellikleri kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Bu çalışma, ölçeğin klinik şiddeti doğru bir şekilde yansıttığını ve Türkçeye çevrilmiş versiyonunun ölçmeyi amaçladığı yapıyı (inkontinans şiddeti) geçerli bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamıştır.

Geçerlik analizleri, ölçeğin bilinen gruplar arasında ayrım yapma yeteneğini (ayırt edici geçerlik) ve diğer ilgili klinik göstergelerle beklenen yönde korelasyon gösterip göstermediğini (ölçüt geçerliği) içermektedir. Bu bulgular, validasyonun başarılı olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini (test-tekrar test güvenirliği) ve maddelerinin iç tutarlılığını değerlendirir. 2011 validasyon çalışmasında, ölçeğin Türk kadın hastalarda yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu belirlenmiştir (genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile rapor edilir).

Yüksek güvenirlik skorları, Wexner Ölçeği’nin Türk kadın hastalarda tekrarlanan ölçümlerde stabil ve güvenilir bir skorlama aracı olarak kullanılabileceğini, böylece araştırmacılara ve klinisyenlere güvenilir veriler sunduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Wexner Ölçeği, klinik değerlendirme amacıyla tasarlanmış kısa ve öz bir araç olduğundan, orijinal yapısında genellikle tek faktörlü bir yapıya sahip olduğu kabul edilir. Türk popülasyonundaki validasyon çalışmasında, ölçeğin orijinal tek boyutlu yapısının Türk hastalarda da korunup korunmadığını incelemek amacıyla doğrulayıcı veya açıklayıcı faktör analizi teknikleri kullanılmış olmalıdır.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin beş maddesinin de tutarlı bir şekilde tek bir temel yapıyı, yani fekal inkontinans şiddetini ölçtüğünü destekleyerek, aracın yapısal bütünlüğünü kanıtlamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Mevcut bir ölçeğin adaptasyonu ve Türk popülasyonunda validasyonu)

Format: Klinik Skorlama Sistemi (5 maddeli, frekans temelli Likert tarzı skorlama)

Language Available: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Validasyon)

Population Group: Fekal inkontinans tanısı almış kadın hastalar.

Age Group: Yetişkin

Population Details: Türkiye’deki klinik merkezlere başvuran, dışkı kaçırma şikayeti olan kadınlar üzerinde test edilmiştir.

Test Methodology: Anket/Öz Bildirim Formu veya Klinik Görüşme temelli skorlama. Her bir madde, hastanın son bir hafta içinde yaşadığı semptom sıklığına göre puanlanır.

Anahtar Kelimeler

Wexner Skoru, Dışkı Kaçırma Şiddeti, Psikometri, Türk Validasyonu, Klinik Ölçüm.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Mehmet Reşit Asoglu (Sorumlu Yazar İletişimi: [email protected])

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal versiyonu (Cleveland Clinic Fecal Incontinence Score) klinik kullanım için yaygın olarak kabul görmüş ve genellikle kullanımı ücretsizdir. Türk popülasyonundaki bu validasyon çalışması 2011 yılında yayımlanmıştır.

Türkçe çeviri ve adaptasyonun kullanımı için telif hakları ve izinler konusunda orijinal ölçeğin geliştiricileri ve Türk validasyon çalışmasının sorumlu yazarı (Mehmet Reşit Asoglu) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Cam, C., Selcuk, S., Asoglu, R, M., Tug, N., Akdemir, Y., Ay, P., & Karateke, A. (2011). Validation of the Wexner Scale in Women with Fecal Incontinence in a Turkish population. Int Urogynecol J 22(11), 1375–1379. DOI 10.1007/s00192-011-1464-6.

Bu makalenin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: the-wexner-scale-in-women-with-fecal-incontinence-toad.pdf

Makalenin yayınlandığı dergi bağlantısı: proxy2.marmara-elibrary.com

Fekal İnkontinanslı Kadınlar için Wexner Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, orijinal kaynakta doğrudan listelenmemiştir. Ancak Wexner Ölçeği (Cleveland Clinic Fecal Incontinence Score) standart olarak aşağıdaki beş temel boyutu değerlendirir:

1. Katı dışkı kaçırma sıklığı.
2. Sıvı dışkı kaçırma sıklığı.
3. Gaz kaçırma sıklığı.
4. Gereksinim duyulan ped kullanımı.
5. Yaşam tarzı üzerindeki kısıtlama veya değişiklik ihtiyacı.

Her bir madde, hastanın deneyimlediği haftalık sıklığa göre 0’dan 4’e kadar puanlanır. Toplam puanlama aralığı 0 (tam kontinans) ile 20 (en şiddetli inkontinans) arasındadır.