Fen Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği

Özet

Fen Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği, Yüksel Dede ve Salih Yaman tarafından 2008 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek, öğrencilerin fen bilimleri derslerine karşı duydukları içsel ve dışsal motivasyon düzeylerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Toplam 23 maddeden ve beş farklı alt boyuttan oluşan bu araç, fen eğitimindeki motivasyonel yapıları kapsamlı bir şekilde incelemek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin psikometrik özellikleri, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları ile desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Fen Eğitimi, Öğrenme Motivasyonu, Psikometrik Özellikler, Likert Ölçeği, Faktör Analizi, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Yüksel Dede, Salih Yaman

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin fen öğrenimine yönelik sahip oldukları motivasyonel eğilimleri çok boyutlu olarak ölçmektir. Bu araç, öğretmenlerin ve araştırmacıların, öğrencilerin fen bilimlerine katılım, performans, araştırma ve işbirliği gibi farklı motivasyonel alanlardaki güçlü ve zayıf yönlerini tespit etmelerine olanak tanır. Elde edilen veriler, fen öğretimi stratejilerinin geliştirilmesine rehberlik etmeyi hedefler.

Yapı

Fen Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği, motivasyonun akademik bağlamdaki karmaşık yapısını ele alan bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, öğrencilerin fen bilimleri derslerine olan ilgilerini ve çabalarını yansıtan beş temel motivasyon alt boyutundan oluşmaktadır. Bu boyutlar, öğrencilerin sadece not odaklı performanslarını değil, aynı zamanda merak, araştırma yapma arzusu ve sosyal etkileşim yoluyla öğrenme eğilimlerini de kapsamaktadır. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılarak, öğrencinin ilgili ifadeye ne ölçüde katıldığını belirlemesini sağlar.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliği, doğrulayıcı ve açıklayıcı faktör analizleri yoluyla incelenmiştir. Örneklem yeterliliğini değerlendirmek için yapılan analizlerde, Kaiser-Mayer-Olkin (KMO) değeri 0,85 olarak bulunmuştur; bu değer, veri setinin faktör analizi için oldukça uygun olduğunu göstermektedir. Ayrıca, değişkenler arasındaki korelasyonun anlamlılığını test eden Barlett’s Test of Sphericity değeri 1840,91 olarak (p < 0,01) tespit edilmiştir. Bu istatistiksel sonuçlar, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Fen Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alpha katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Ölçeğin genel iç tutarlık katsayısı (Alpha) 0,80 olarak belirlenmiştir. Bu değer, ölçek maddelerinin tutarlı olduğunu ve aynı psikolojik yapıyı ölçmek için birbiriyle yüksek düzeyde ilişkili çalıştığını göstermektedir. Bu yüksek güvenirlik düzeyi, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde istikrarlı sonuçlar verebileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Yapılan açıklayıcı faktör analizi (AFA) sonucunda, ölçeğin toplam varyansın %47’sini açıklayan beş faktörlü bir yapıya sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu beş faktör, ölçeğin teorik alt boyutlarına karşılık gelmektedir ve fen öğrenimine yönelik motivasyonu oluşturan farklı bileşenleri temsil etmektedir. Bu çok faktörlü yapı, motivasyonun tek boyutlu bir kavramdan ziyade, araştırma, performans, iletişim, işbirliği ve katılım gibi farklı yönlerden oluştuğunu desteklemektedir.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme Ölçeği

Format: Kağıt/Kalem Testi (Öz Bildirim Ölçeği)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim alanındaki öğrenciler (Genellikle ortaokul ve lise öğrencileri)

Yaş Grubu: 11-18 yaş aralığı (Tahmini)

Popülasyon Detayları: Fen Bilimleri dersi alan öğrenciler üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme (1=kesinlikle katılmıyorum – 5=kesinlikle katılıyorum). Yüksek puanlar, ilgili motivasyon alt boyutunda yüksek katılım veya eğilimi göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Fen Bilimleri, Eğitim Psikolojisi, Motivasyonel Yapılar, Cronbach Alpha, KMO, Faktör Analizi, Geçerlik

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2008

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik araştırmalarda ve eğitim çalışmalarında kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Yüksel Dede ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF versiyonu aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: fen-ogrenmeye-yonelik-motivasyon-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Dede, Y. ve Yaman, S. (2008). Fen Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 2(1), 19-37.

Makalenin orijinal bağlantısı: nef.balikesir.edu.tr

Fen Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği Maddeleri

Ölçek, toplam 23 madde ve 5 alt boyuttan oluşmaktadır:

• Araştırma Yapmaya Yönelik Motivasyon (6 madde): Fendeki yeni fikirleri öğrenmek isterim.
• Performansa Yönelik Motivasyon (5 madde): Yüksek not aldığımda öğretmeninim sınıfta bunu ilan etmesini isterim.
• İletişime Yönelik Motivasyon (5 madde): Öğretmenimin verdiği ev ödevlerinin yapılıp yapılmadığını kontrol etmesini isterim.
• İşbirlikli Çalışmaya Yönelik Motivasyon (4 madde): Fen bilgisiyle ilgili kitap ve ders notlarımı sınıf arkadaşlarıma ödünç vermek istemem.
• Katılıma Yönelik Motivasyon (3 madde): Fen bilgisi dersi sınavlarında en yüksek notu almak isterim.