Coğrafya Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği

Özet

Coğrafya Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği, Mehmet Fatih Kaya tarafından 2013 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçeğin temel amacı, öğrencilerin coğrafya dersine ve bilimine karşı duydukları motivasyon düzeylerini ve bu motivasyonun altında yatan faktörleri geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Ölçek, toplam 22 maddeden ve dört temel alt boyuttan oluşmaktadır: İlgi Alanı, Özgüven, Bilgi Edinme ve Performans. Yapı geçerliliği, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile test edilmiş ve yüksek düzeyde iç tutarlılık (Cronbach’s Alpha değeri 0.909) sergilemiştir.

Anahtar Kelimeler

Coğrafya, Motivasyon, Öğrenme, Ölçek Geliştirme, Özgüven, Performans, Yapı Geçerliliği.

Yazarlar

Mehmet Fatih Kaya

Amaç

Ölçeğin geliştirilme amacı, coğrafya öğrenme sürecine etki eden motivasyonel unsurları ortaya koymak ve bu unsurları psikometrik açıdan sağlam bir araçla ölçmektir. Bu sayede eğitimciler ve araştırmacılar, öğrencilerin coğrafya derslerine yönelik motivasyon düzeylerini belirleyebilir, düşük motivasyonun kaynaklarını tespit edebilir ve bu alanlarda iyileştirici müdahaleler geliştirebilirler.

Geliştirme çalışması, öğrencilerin coğrafya biliminin içeriğine, derslerdeki başarılarına ve gelecekteki bilgi edinme çabalarına dair motivasyonlarını çok boyutlu olarak değerlendirmeyi hedeflemiştir.

Yapı

Coğrafya Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği, motivasyon yapısını dört temel psikolojik alt boyut üzerinden ölçmektedir. Bu alt boyutlar, öğrencinin içsel ve dışsal motivasyon kaynaklarını kapsamaktadır. Bu yapı, öğrenme psikolojisi alanındaki güncel teorilere uygun olarak tasarlanmıştır ve öğrencilerin ders materyaline olan ilgisinden, sınav başarısına odaklanmalarına kadar geniş bir yelpazeyi ele alır.

Ölçek, toplamda 22 madde ile ölçülen dört faktörlü bir yapıya sahiptir: İlgi Alanı, Özgüven, Bilgi Edinme ve Performans. Bu faktörler, coğrafya öğrenimine yönelik motivasyonun farklı yönlerini temsil etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, elde edilen verilerin teorik yapıyı desteklediğini göstermektedir. Yapılan analizlerde, ölçeğin alt boyutları arasında ve alt boyutlar ile toplam ölçek puanı arasında pozitif yönde ve anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin beklenen teorik yapıyı ölçtüğüne dair güçlü kanıtlar sunmaktadır ve bu durum, yapı geçerliliği kanıtı olarak değerlendirilmiştir.

Yapı geçerliliğinin test edilmesi amacıyla yapılan faktör analizi sonucunda, ölçeğin dört faktör altında toplandığı belirlenmiştir. Bu dört faktörlü yapı, daha sonra doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile test edilmiş ve modelin verilere uyumunun yüksek olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar, ölçeğin geliştirilmek istenen motivasyon yapısını başarılı bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach’s Alpha değeri hesaplanarak incelenmiştir. Ölçeğin toplam Cronbach’s Alpha değeri 0.909 olarak belirlenmiştir, bu değer oldukça yüksek bir güvenirlik seviyesine işaret etmektedir.

Alt boyutlar bazında güvenirlik katsayıları da yüksek bulunmuştur: Birinci faktör (İlgi Alanı) için 0.812, ikinci faktör (Özgüven) için 0.811, üçüncü faktör (Bilgi Edinme) için 0.818 ve dördüncü faktör (Performans) için 0.71 olarak tespit edilmiştir. Literatürde (Bayram, 2004), güvenirlik için Cronbach Alpha değerinin 0.70’in üzerinde olmasının yeterli olduğu belirtilmektedir. Bu bağlamda, ölçeğin tüm alt boyutlarının ve toplam puanının yüksek düzeyde güvenilir olduğu sonucuna varılmıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliliğini belirlemek amacıyla yapılan açımlayıcı faktör analizi (AFA) sonucunda, 22 maddelik ölçeğin dört ana faktör altında toplandığı görülmüştür. Bu faktörler, motivasyonun farklı boyutlarını temsil edecek şekilde isimlendirilmiştir. Yapının sağlamlığı, ardından uygulanan doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile teyit edilmiştir.

Faktörlerin dağılımı ve adlandırılması aşağıdaki gibidir:

• Birinci Faktör (İlgi Alanı): 6 maddeden oluşur (Ö16, Ö14, Ö15, Ö13, Ö18, Ö17). Bu faktör, öğrencilerin coğrafya bilimine duyduğu merakı ve içsel ilgiyi temsil eder.
• İkinci Faktör (Özgüven): 5 maddeden oluşur (Ö8, Ö7, Ö12, Ö19, Ö6). Bu faktör, öğrencilerin coğrafya derslerinde başarılı olabileceklerine dair inançlarını ve yeterlilik algılarını ölçer.
• Üçüncü Faktör (Bilgi Edinme): 7 maddeden oluşur (Ö5, Ö1, Ö4, Ö22, Ö2, Ö3, Ö23). Bu faktör, öğrencilerin coğrafya ile ilgili ek bilgi kaynaklarına ulaşma ve öğrenme çabasını yansıtır.
• Dördüncü Faktör (Performans): 4 maddeden oluşur (Ö10, Ö11, Ö9, Ö20). Bu faktör, öğrencilerin coğrafya derslerindeki başarı, not alma ve rekabet odaklı motivasyonlarını ifade eder.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Yazılı Anket (Öz Bildirim Ölçeği)

Dil: Türkçe

Derecelendirme: 5’li Likert Tipi Ölçek (1=Kesinlikle katılmıyorum – 5=Kesinlikle katılıyorum)

Popülasyon Grubu: Eğitim alan öğrenciler (Genellikle ortaokul, lise veya üniversite öğrencileri üzerinde uygulanmıştır.)

Yaş Grubu: Ergenlik ve Genç Yetişkinlik dönemindeki öğrenciler.

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışmada coğrafya dersi alan öğrencilere uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanılarak psikometrik nitelikleri belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Coğrafya Eğitimi, Öğrenme Motivasyonu, Psikometrik Ölçek, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Cronbach Alpha.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Mehmet Fatih Kaya (Doğu Coğrafya Dergisi, 2013 makalesinde belirtilen kurumsal adres geçerlidir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2013

İzinler ve Kullanım Ücreti: Akademik araştırmalar için kullanım genellikle referans gösterilmek suretiyle serbesttir. Ticari kullanım için yazarın izni gereklidir.

PDF Kaynağı: Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: cografya-ogrenmeye-yonelik-motivasyon-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Kaya, M. F. (2013). Coğrafya Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği Geliştirme Çalışması. Doğu Coğrafya Dergisi, 18(30), 155-174. (Makale Linki: e-dergi.atauni.edu.tr)
2. Bayram, Y. (2004). Bilimsel Araştırma Yöntemleri ve SPSS Uygulamaları. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Coğrafya Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği Maddeleri

Coğrafya Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği, 4 alt boyut ve 22 maddeden oluşmaktadır. Aşağıda her alt boyutu temsil eden örnek maddeler ve madde sayıları verilmiştir:

• İlgi Alanı (6 madde): Coğrafya biliminin konusu ilgimi çeker
• Özgüven (5 madde): Coğrafya dersinden yüksek not alacağıma inanıyorum
• Bilgi Edinme (7 madde): Coğrafyayla ilgili birçok kaynağımın olmasını isterim
• Performans (4 madde): Coğrafya dersi sınavında en yüksek notu almak isterim