Table of Contents
Özet
Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği (TOAD), Oğuzhan Sevim tarafından 2019 yılında, Türkçe’yi yabancı dil olarak öğrenen bireylerin öğrenme süreçlerindeki motivasyon düzeylerini ve bu motivasyonun altında yatan faktörleri ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Bu ölçek geliştirme çalışması, alanyazındaki eksikliği gidermeyi hedefleyerek, yabancı dil öğrenme motivasyonunun özel bir bağlamı olan Türkçe öğrenimine odaklanmaktadır.
Ölçek, özellikle psikometri açısından sağlam bir araç sunmayı amaçlamaktadır. Elde edilen bulgular, Türkçe öğrenimi sürecinde öğrencilerin sahip olduğu motivasyon kaynaklarını tanımlayarak, dil öğretimi programlarının ve materyallerinin geliştirilmesine bilimsel bir temel sağlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Motivasyon, Yabancı Dil Olarak Türkçe, Ölçek Geliştirme, Dil Öğrenimi, Motivasyon Ölçeği, Dil Eğitimi.
Yazarlar
Oğuzhan SEVİM
Amaç
Ölçeğin temel amacı, yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin motivasyon kaynaklarını, yönelimlerini ve yoğunluklarını sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, araştırmacılara ve eğitimcilere, öğrencilerin dil öğrenme süreçlerindeki başarılarını etkileyen en kritik psikolojik faktörlerden biri olan motivasyonu nicel olarak analiz etme imkanı sunar.
Ölçek, aynı zamanda, farklı motivasyon türlerinin (örneğin, bütünleştirici veya araçsal motivasyon) Türkçe öğrenimi üzerindeki etkilerini incelemek ve dil öğretim programlarını bu bulgular ışığında optimize etmek için tasarlanmıştır. Ölçek, alan yazına katkı sunarak, bu spesifik dil öğrenme bağlamında motivasyonun yapısını açıklığa kavuşturmayı hedeflemiştir.
Yapı (Kuramsal Çerçeve)
Ölçek, dil öğrenme motivasyonunu temel bir psikolojik yapı olarak ele almaktadır. Geleneksel olarak dil öğrenme motivasyonu kuramlarından (örneğin, Gardner’ın Sosyo-Eğitimsel Modeli) yola çıkılarak, motivasyonun hem içsel (içten gelen ilgi) hem de dışsal (dışsal ödüller veya zorunluluklar) bileşenlerini kapsaması beklenmektedir.
Bu bağlamda, ölçek maddeleri öğrencilerin Türkçe konuşan topluluğa katılma isteği (bütünleştirici yönelim), kültürü öğrenme arzusu ve akademik/kariyer hedeflerine ulaşma gibi boyutları ölçmektedir. Ölçek, Türkçe öğrenenlerin motivasyonel profillerini derinlemesine anlamaya yönelik çok boyutlu bir perspektif sunmaktadır.
Geçerlik
Ölçeğin geliştirme aşamasında kapsam geçerliği ve yapı geçerliği çalışmalarına büyük önem verilmiştir. Kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla ilgili alanda uzman görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin ilgili literatürü ne ölçüde temsil ettiği incelenmiştir. Yapı geçerliği ise temel olarak faktör analizi teknikleriyle sınanmıştır.
Çalışmada kullanılan örneklem grubu üzerinden elde edilen istatistiksel veriler, ölçeğin kuramsal yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Orijinal kaynakta geçerlik katsayıları detaylı olarak belirtilmemiş olsa da, yayınlanan akademik makale, ölçeğin geçerlik kriterlerini sağladığını ortaya koymuştur.
Güvenirlik
Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) aracılığıyla değerlendirilmiştir. Bu katsayı, ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösterir ve yüksek bir değer (genellikle α > .70), ölçeğin tutarlı ve kararlı ölçümler sağladığını işaret eder.
Kaynak referansta güvenirlik bilgisi açıkça belirtilmemiş olsa da, ölçek geliştirme metodolojisi gereği tatmin edici düzeyde bir güvenirlik elde edildiği varsayılmaktadır. Detaylı güvenirlik sonuçları için orijinal makalenin incelenmesi gerekmektedir. Orijinal makaleye ait PDF dosyası buradan indirilebilir.
Faktör Analizi
Ölçeğin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla istatistiksel analizler kullanılmıştır. Bu analizler, motivasyon yapısının kaç alt boyuttan oluştuğunu ortaya çıkarmayı amaçlamıştır. Faktör yüklerinin incelenmesi, her bir maddenin hangi motivasyon alt boyutuna ait olduğunu belirlemiştir ve bu sayede ölçeğin çok boyutlu yapısı doğrulanmıştır.
Çalışmanın sonucunda ortaya çıkan faktör yapısı, yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin motivasyonunu akademik, kültürel ve araçsal hedefler gibi farklı alt faktörlerle açıklamıştır. Bu alt faktörler, dil öğrenme süreçlerindeki bireysel farklılıkları anlamada kritik rol oynamaktadır.
Ölçek Bilgileri
Test Type: Geliştirme (Development)
Format: Likert Tipi Derecelendirme (Orijinal makalede detaylandırılmıştır.)
Language Available: Türkçe
Population Group: Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenler
Age Group: Genellikle üniversite düzeyinde veya yetişkin dil kursu öğrencileri.
Population Details: Türkiye’deki üniversitelerde veya dil merkezlerinde Türkçe öğrenimi gören uluslararası öğrenciler.
Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)
Anahtar Kelimeler
Oğuzhan Sevim, Türkçe Öğretimi, Motivasyon Yapısı, Psikolojik Testler, Dil Motivasyonu, Ölçekleme.
Yazarlar
Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş
Affiliation Email addresses: [email protected]
Correspondence Address: Orijinal makale dipnotlarında veya yazarın akademik profilinde bulunabilir.
İzinler, Ücret ve Test Yılı
Test Yılı: 2019
İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik literatüre katkı sağlamak amacıyla geliştirilmiştir. Akademik araştırmalarda kullanımı genellikle kaynak gösterilerek serbest olsa da, ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar Oğuzhan Sevim ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.
Kaynaklar
-
Sevim, O. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenmeye yönelik motivasyon: Bir ölçek geliştirme çalışması. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, (65), 567-586. Orijinal makaleye ait Dergipark bağlantısı: dergipark.org.tr
Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği Maddeleri
IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.
Ölçek maddeleri, telif hakları ve akademik yayın kuralları gereği bu platformda sunulmamaktadır. Ölçek maddelerinin tam metni ve puanlama yönergeleri için, yukarıda Kaynaklar bölümünde belirtilen Sevim (2019) makalesinin orijinalinin incelenmesi gerekmektedir.
Makalenin orijinal PDF’i şu adresten indirilebilir: yabanci-dil-olarak-turkce-ogrenmeye-yonelik-motivasyon-olcegi-toad.pdf
Cite this article
memjavad (2025). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği. Turkish Psychological Scales. Retrieved from https://tr-scales.arabpsychology.com/yabanci-dil-olarak-turkce-ogrenmeye-yonelik-motivasyon-olcegi/
memjavad. "Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 12 Nov. 2025, https://tr-scales.arabpsychology.com/yabanci-dil-olarak-turkce-ogrenmeye-yonelik-motivasyon-olcegi/.
memjavad. "Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 2025. https://tr-scales.arabpsychology.com/yabanci-dil-olarak-turkce-ogrenmeye-yonelik-motivasyon-olcegi/.
memjavad (2025) 'Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği', Turkish Psychological Scales. Available at: https://tr-scales.arabpsychology.com/yabanci-dil-olarak-turkce-ogrenmeye-yonelik-motivasyon-olcegi/.
[1] memjavad, "Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği," Turkish Psychological Scales, vol. X, no. Y, ص Z-Z, November, 2025.
memjavad. Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği. Turkish Psychological Scales. 2025;vol(issue):pages.