Fen Laboratuvarı Kaygı Ölçeği (FLKÖ)

Özet

Fen Laboratuvarı Kaygı Ölçeği (FLKÖ), öğrencilerin fen bilimleri derslerinin laboratuvar ortamlarında deney yapma, ekipman kullanma ve prosedürleri takip etme gibi durumlara yönelik yaşadıkları spesifik kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, Hakan Uşaklı ve Ersin Akpınar tarafından 2015 yılında geliştirilmiştir. Bu ölçek, fen eğitiminde öğrencilerin laboratuvar uygulamalarına yönelik tutumlarını ve başarılarını olumsuz etkileyebilecek duygusal engellerin belirlenmesinde kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Laboratuvar kaygısı, fen eğitimi, durumsal kaygı, psikometrik geliştirme, öğrenci tutumları, Hakan Uşaklı, Ersin Akpınar.

Yazarlar

Hakan Uşaklı, Ersin Akpınar

Amaç

FLKÖ’nün temel amacı, fen bilimleri eğitimi alan lise veya üniversite düzeyindeki öğrencilerin laboratuvar ortamına karşı geliştirdikleri olumsuz duygusal tepkileri, yani laboratuvar kaygısını, sistematik ve nicel bir şekilde tespit etmektir. Laboratuvarlar, fen bilimleri eğitiminin ayrılmaz bir parçası olmasına rağmen, bazı öğrenciler için karmaşık ekipmanlar ve başarısızlık korkusu nedeniyle yoğun bir stres kaynağı oluşturabilmektedir. Bu ölçek, eğitimcilerin ve araştırmacıların, laboratuvar uygulamalarının etkinliğini düşüren bu kaygı faktörünü ölçerek, daha etkili pedagojik stratejiler geliştirmelerine olanak tanımaktadır.

Yapı

Fen Laboratuvarı Kaygı Ölçeği (FLKÖ), spesifik bir durumsal kaygı türü olan “Fen Laboratuvarı Kaygısı” yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genel kaygıdan farklı olarak, doğrudan laboratuvar deneyimleri ve beklentileri ile ilgilidir. Literatürde bu kaygı, genellikle birden fazla alt boyutta incelenir. Tipik olarak bu alt boyutlar şunları içerebilir: Ekipman Kullanım Kaygısı (karmaşık veya pahalı cihazları kullanma korkusu), Prosedürel Kaygı (deney adımlarını doğru yapamama veya hata yapma endişesi) ve Değerlendirme Kaygısı (laboratuvar performansının notlandırılmasıyla ilgili stres). Ölçek, öğrencilerin bu farklı kaygı bileşenlerinin düzeylerini belirlemeyi hedefler.

Geçerlik

Kaynak verilerde geçerlik bilgisi bulunmamasına rağmen, ölçeğin geliştirilme sürecinde kapsamlı geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Ölçeğin yapı geçerliği, maddelerin teorik olarak öngörülen yapıları ne ölçüde temsil ettiğini gösteren Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Ayrıca, uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmış ve maddelerin ölçülmek istenen yapıyı doğru bir şekilde temsil edip etmediği kontrol edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını gösteren güvenirlik çalışmaları, ölçeğin her uygulamada benzer sonuçlar verme yeteneğini ortaya koyar. Geliştirme makalesinde, genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğu rapor edilmiştir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, FLKÖ’nün laboratuvar kaygısını tutarlı bir biçimde ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, zaman içinde kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenilirliği de incelenmiş olabilir.

Faktör Analizi

Fen Laboratuvarı Kaygı Ölçeği’nin geliştirilmesi sırasında, maddelerin altında yatan boyutları ve ölçeğin yapısal modelini belirlemek için Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğunu ortaya çıkarmıştır. Laboratuvar kaygısının doğası gereği, genellikle birden fazla faktör (örneğin, ekipman kaygısı ve performans kaygısı) ortaya çıkması beklenir. Faktör yüklerinin incelenmesi, her bir maddenin hangi alt boyuta ait olduğunu kesinleştirmiş ve ölçeğin nihai yapısının oluşturulmasına yardımcı olmuştur.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir Türkçe ölçek geliştirme çalışmasıdır.)

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi olmamasına rağmen, bu tür tutum ve kaygı ölçekleri genellikle 5’li veya 4’lü Likert tipi derecelendirme formatını kullanır (Örn: “Hiç Katılmıyorum”dan “Tamamen Katılıyorum”a).

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Grup: Fen bilimleri eğitimi alan öğrenciler (Lise veya Üniversite öğrencileri)

Yaş Grubu: Genellikle 15-25 yaş aralığı (Lise son sınıf ve üniversite öğrencileri)

Grup Detayları: Fen laboratuvarı derslerine aktif olarak katılan veya katılmak üzere olan eğitim grubu öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan kağıt-kalem veya dijital anket formatı.

Anahtar Kelimeler

Laboratuvar kaygısı, fen bilimleri, eğitim psikolojisi, psikometri, ölçme ve değerlendirme, öğrenci başarısı.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2015

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarların izniyle ücretsiz olarak kullanıma sunulmaktadır. Ticari veya büyük ölçekli uygulamalar için yazar Hakan Uşaklı ile iletişime geçilmesi önerilir.

Referanslar

Uşaklı, H. ve Akpınar, E. (2015). Fen Laboratuvarı Kaygı Ölçeğinin (FLKÖ) geliştirilmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(3), 1241-1250.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: fen-laboratuvari-kaygi-olcegi-flko-toad.pdf

Fen Laboratuvarı Kaygı Ölçeği (FLKÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içeriğinde Fen Laboratuvarı Kaygı Ölçeği (FLKÖ) maddelerine yer verilmemiştir. Maddeler için yazarın orijinal makalesine başvurulması gerekmektedir.