Fen Laboratuvarı Girişimcilik Ölçeği

Özet

Fen Laboratuvarı Girişimcilik Ölçeği (FLGÖ), Harun Çelik, Ahmet Bacanak ve Emine Çakır tarafından 2015 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, öğrencilerin fen laboratuvarı ortamlarındaki girişimcilik özelliklerini ve eğilimlerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, toplam 28 maddeden ve dört ana alt boyuttan oluşmaktadır: İletişim-Öz-Etkinliği, Yaratıcılık, Risk Alma ve Başarı İhtiyacı. Araştırmacılar, ölçeğin geliştirme aşamasında psikometrik özelliklerini incelemiş ve fen eğitimi bağlamında girişimci yeterliliklerin ölçülmesine önemli bir katkı sağlamayı hedeflemişlerdir.

Anahtar Kelimeler

Girişimcilik, Fen Eğitimi, Fen Laboratuvarı, Öz-Etkinlik, Yaratıcılık, Risk Alma, Ölçme Aracı Geliştirme, Likert Ölçeği

Yazarlar

Harun Çelik, Ahmet Bacanak, Emine Çakır

Amaç

Fen Laboratuvarı Girişimcilik Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin fen laboratuvarı ortamlarında sergiledikleri girişimci davranışları ve bu davranışların altında yatan psikolojik eğilimleri ölçmektir. Bu bağlamda, ölçek özellikle öğrencilerin bilimsel süreç becerilerini kullanırken gösterdikleri özgünlük, risk toleransı, işbirliği yeteneği ve başarı motivasyonunu nicel olarak belirlemeyi amaçlamaktadır.

Ölçek, eğitim araştırmacılarına ve uygulayıcılara, fen eğitimi müfredatlarının girişimcilik becerilerini ne derece desteklediğini değerlendirme imkanı sunar. Aynı zamanda, laboratuvar deneyimlerinin öğrencilerin yenilikçi düşünme ve problem çözme yetenekleri üzerindeki etkilerini analiz etmek için sağlam bir araç sağlamaktadır.

Yapı

Fen Laboratuvarı Girişimcilik Ölçeği, girişimcilik kavramını laboratuvar bağlamına özgü dört temel psikolojik yapı üzerinden ele almaktadır. Bu yapılar, bireyin bilimsel süreçlerde aktif rol almasını ve yenilikçi çözümler üretmesini sağlayan kritik bileşenlerdir. Ölçek, bu dört alt boyutu ölçerek laboratuvar girişimciliğinin kapsamlı bir profilini çıkarmaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü temel öz-etkinlik boyutları, öğrencilerin laboratuvar görevlerini başarıyla yerine getirme inancını, zorluklar karşısında yılmama eğilimini ve takım çalışmasına yatkınlığını kapsamaktadır. Bu yapılar, geleneksel girişimcilik modellerinin eğitim ortamına entegre edilmiş halini temsil etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesi olan Çelik, Bacanak ve Çakır (2015) çalışmasında detaylı olarak sunulmuştur. Bu çalışmada, ölçeğin yapısal geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Yapısal geçerlik, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı dört farklı boyutu ne kadar iyi temsil ettiğini gösterir.

Her ne kadar özet tabloda geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, bir geliştirme çalışması olan bu makalede, genellikle kapsam geçerliği (uzman görüşleri) ve yapı geçerliği (faktör analizi) testlerinin sonuçları ayrıntılı olarak rapor edilmektedir. Okuyucuların, ölçeğin geçerlik kanıtlarına ilişkin detaylı istatistiksel verilere orijinal makale üzerinden ulaşmaları gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, maddelerin iç tutarlılığını ve ölçeğin zamana karşı istikrarını değerlendirmek için yapılmıştır. Geliştirme çalışmalarında sıklıkla kullanılan Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçüp ölçmediğini belirler.

Orijinal kaynakta güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, 28 maddelik bir ölçeğin geliştirilme sürecinde yüksek iç tutarlılık katsayıları elde edildiği varsayılmaktadır. Bu katsayılar, ölçeğin alt boyutlarının ve toplam puanının güvenilir ölçümler sağladığını göstermektedir. Detaylı güvenirlik değerleri (örneğin, Cronbach Alfa katsayıları) için 2015 tarihli referans makalesine başvurulmalıdır.

Faktör Analizi

Fen Laboratuvarı Girişimcilik Ölçeği, faktör analizi sonucunda ortaya çıkan dört alt boyuttan oluşmaktadır ve toplam 28 madde içermektedir. Bu dört faktör, laboratuvar ortamında girişimcilik eğiliminin temel bileşenlerini temsil eder.

1. İletişim-Öz-Etkinliği (9 madde): Laboratuvar ortamında grup çalışması yapma ve fikirlerini etkili bir şekilde ifade etme konusundaki inancı ölçer. Örneğin: “Grup çalışmasında kendi görevimi yapabilirim.”

2. Yaratıcılık (9 madde): Bilimsel sorunlara özgün ve yenilikçi çözümler üretme yeteneğini ve eğilimini ölçer. Örneğin: “Sorunlara özgün çözümler bulabilirim.”

3. Risk Alma (6 madde): Bilimsel deneylerde başarısızlık ihtimaline rağmen yeni yaklaşımlar deneme ve zorluklar karşısında cesaret gösterme derecesini ölçer. Örneğin: “Başarısızlıklar karşısında umutsuz hissetmiyorum.”

4. Başarı İhtiyacı (4 madde): Laboratuvar çalışmalarında yüksek performans gösterme motivasyonunu ve bağımsız karar verme isteğini ölçer. Örneğin: “Laboratuvarda kendi başıma karar verebilirim.”

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Tutum ve Eğilim Ölçeği)

Format: 5’li Likert Ölçeği (5=Tamamen Katılıyorum, 1=Kesinlikle Katılmıyorum)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim alanında öğrenciler (spesifik olarak Fen Laboratuvarı eğitimi alanlar)

Yaş Grubu: Araştırma makalesinde belirtilen örneklem grubuna bağlıdır, genellikle ortaokul veya lise öğrencileri ya da öğretmen adayları.

Popülasyon Detayları: Ölçek, fen laboratuvarı derslerini aktif olarak alan öğrencilerin girişimci niteliklerini ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama (Self-report) yöntemiyle uygulanır. Katılımcılar, laboratuvar deneyimleri bağlamında verilen ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Fen Laboratuvarı Girişimcilik Ölçeği, Girişimci Tutum, Yaratıcılık Eğitimi, Öğrenci Değerlendirmesi, Öz-Yeterlik, Risk Toleransı, Girişimcilik

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Harun Çelik (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2015 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle orijinal makaleye atıfta bulunularak serbesttir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar Harun Çelik ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ölçeğin kullanımına ilişkin herhangi bir ücret bilgisi mevcut değildir.

Kaynaklar

Çelik, H., Bacanak, A. ve Çakır, E. (2015). Fen Laboratuvarı Girişimcilik Ölçeği geliştirilmesi. Journal of Turkish Science Education, 12(3), 65-78.

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantı üzerinden erişilebilir: search.proquest.com

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradadır: fen-laboratuvari-girisimcilik-olcegi-toad.pdf

Fen Laboratuvarı Girişimcilik Ölçeği Maddeleri

Ölçek toplam 4 alt boyut ve 28 maddeden oluşmaktadır:

• İletişim-Öz-Etkinliği (9 m): Grup çalışmasında kendi görevimi yapabilirim.

• Yaratıcılık (9 m): Sorunlara özgün çözümler bulabilirim.

• Risk Alma (6 m): Başarısızlıklar karşısında umutsuz hissetmiyorum.

• Başarı İhtiyacı (4 m): Laboratuvarda kendi başıma karar verebilirim.