Fen Alanı Öğretmeni Okul Ortamı Ölçeği

Özet

Fen Alanı Öğretmeni Okul Ortamı Ölçeği, Fen Bilgisi Öğretmenlerinin görev yaptıkları okul ortamı algılarını ve bu ortamın çeşitli boyutlarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu çalışma, orijinali yabancı dilde olan bu ölçeğin Türk kültürüne ve diline uyarlama sürecini kapsamaktadır. Ölçek, özellikle fen eğitimi alanında çalışan öğretmenlerin mesleki gelişimlerini ve motivasyonlarını etkileyen çevresel faktörleri belirlemeyi hedefler.

Ölçeğin uyarlama çalışması Büşra Durmuş Bakioğlu tarafından 2013 yılında bir Yüksek Lisans Tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Bu adaptasyon, ölçeğin Türkiye’deki eğitim sistemi bağlamında geçerli ve güvenilir sonuçlar üretip üretmediğini saptamak için yapılmıştır. Ölçek, fen öğretmenlerinin çalıştıkları okulun sosyal, örgütsel ve fiziksel iklimine dair subjektif değerlendirmelerini ölçen bir psikometrik araç olarak hizmet vermektedir.

Anahtar Kelimeler

Fen Öğretmeni, Okul Ortamı, Uyarlama, Eğitim Psikolojisi, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Öğretmen Algısı.

Yazarlar

Büşra Durmuş Bakioğlu

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yabancı bir kültürde geliştirilmiş olan Fen Alanı Öğretmeni Okul Ortamı Ölçeği’ni Türkçeye kazandırmak ve Türk eğitim sistemi içerisindeki Fen Bilgisi Öğretmenlerinin okul ortamı algılarını bilimsel yöntemlerle ölçebilecek geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Bu uyarlama çalışması, uluslararası alanda kullanılan bir aracın Türkiye’deki araştırmacılar tarafından kullanılmasına olanak tanımıştır.

Ölçek, öğretmenlerin okulda hissettikleri destek, profesyonel özerklik, işbirliği düzeyi ve örgütsel iklim gibi kritik faktörleri nicel olarak değerlendirerek, eğitim yöneticilerine ve politika yapıcılara okul iyileştirme çabaları için veri sağlamayı amaçlamaktadır. Böylece, fen eğitimi kalitesini artırmaya yönelik stratejiler geliştirilebilir.

Yapı

Fen Alanı Öğretmeni Okul Ortamı Ölçeği, öğretmenlerin çalıştıkları kurumun genel iklimine yönelik çok boyutlu algılarını ölçen bir yapıyı temel alır. Bu yapı genellikle aşağıdaki gibi alt boyutları içermektedir (orijinal ölçeğin yapısına bağlı olarak):

• Örgütsel Destek: Okul yönetiminin öğretmenlere sağladığı destek ve kaynaklar.
• Profesyonel İşbirliği: Öğretmenler arasındaki işbirliği ve mesleki dayanışma düzeyi.
• Öğretmen Özerkliği: Öğretmenlerin ders içerikleri ve yöntemleri üzerindeki kontrol ve karar verme yetkisi.
• Çalışma Koşulları: Fiziksel ve sosyal çalışma ortamının yeterliliği ve kalitesi.

Bu boyutlar, öğretmenlerin iş doyumu, mesleki bağlılığı ve dolayısıyla öğrenci başarısı üzerindeki etkileri açısından kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

Kaynak verilerde spesifik geçerlik (Validity) değerleri belirtilmemiş olmakla birlikte, bir Yüksek Lisans Tezi kapsamında yürütülen uyarlama çalışmasında kapsam geçerliği, yapı geçerliği ve ölçüt bağımlı geçerlik çalışmalarının yapılması beklenir. Özellikle yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi tekniklerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçek maddelerinin Türk kültüründe de orijinal ölçekteki teorik yapıyı koruyup korumadığını ortaya koymaktadır.

Güvenirlik

Kaynak verilerde spesifik güvenirlik (Reliability) değerleri belirtilmemiştir. Ancak, ölçek geliştirme ve uyarlama süreçlerinin olmazsa olmazı olarak, iç tutarlılık katsayılarının (örn. Cronbach Alfa) hesaplanmış olması gerekmektedir. Bu katsayılar, ölçeğin tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini gösterir ve ölçeğin güvenilirliğini destekleyen temel psikometrik verilerdendir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmalarında, orijinal ölçeğin faktör yapısının hedef dilde de korunup korunmadığını incelemek için doğrulayıcı veya açıklayıcı Faktör Analizi (DFA veya AFA) uygulanır. Bu özel çalışmaya ait faktör analizi sonuçları kamuya açık özet kısımda yer almamaktadır. Ancak, ölçeğin çok boyutlu yapısının (Okul Ortamı algısının alt boyutları) Türkçe versiyonda da istatistiksel olarak doğrulanması, ölçeğin yapı geçerliği açısından kritik bir adımdır.

Araç

Test Türü: Uyarlama çalışması (Adaptation)

Format: Orijinal ölçeğin formatına bağlı olarak, genellikle Likert tipi derecelendirme ile yanıtlanan maddelerden oluşur.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan dil).

Hedef Kitle: Fen Bilgisi Öğretmenleri.

Yaş Grubu: Genellikle ortaokul ve lise düzeyinde görev yapan yetişkin öğretmenler.

Popülasyon Detayları: Türkiye’de farklı coğrafi bölgelerde ve okul türlerinde görev yapan Fen Bilgisi Öğretmenleri örneklemi üzerinde denenmiştir (spesifik detaylar tezde yer almaktadır).

Test Metodolojisi: Çeviri-Geri Çeviri yöntemi (Translation-Back Translation) ile dilsel eşdeğerlik sağlanmış, ardından pilot uygulama ve esas uygulama ile psikometrik analizler gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Algıları, Okul Ortamı, Fen Eğitimi, Lisansüstü Çalışma, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tokat (Tezin yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin kullanım izinleri için sorumlu yazar Büşra Durmuş Bakioğlu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlar için tezin kendisi genellikle ücretsiz erişime açıktır; ancak, ölçeğin bizzat kullanımı için yazarın izni şarttır.

Test Yılı: Uyarlama çalışması 2013 yılında tamamlanmıştır.

Kaynaklar

Durmuş-Bakioğlu, B. (2013). Fen Alanı Öğretmeni Okul Ortamı Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması çalışması (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tokat.

Ek olarak, ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: fen-alani-ogretmeni-okul-ortami-olcegi-toad.pdf

Fen Alanı Öğretmeni Okul Ortamı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, tezin tam metninde yer almaktadır. Ölçek, fen alanı öğretmenlerinin okul ortamına dair algılarını ölçen, orijinal ölçekten adapte edilmiş maddeler içermektedir.

Ölçeğin derecelendirme sistemi de kaynakta belirtilmemiş olup, tipik olarak 5’li veya 7’li Likert tipi bir ölçek kullanıldığı varsayılmaktadır (Örneğin: Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a).