Fen ve Teknoloji Dersi Öğretmen Adaylarının Bilimsel Süreç Becerilerinin Ölçülmesine İlişkin Bir Test

Özet

Bu akademik çalışma, Fen ve Teknoloji Dersi Öğretmen Adayları‘nın sahip oldukları Bilimsel Süreç Becerileri‘ni (BSB) ölçmek amacıyla geliştirilen özel bir başarı testinin oluşturulma sürecini detaylandırmaktadır. Test, öğretmen adaylarının bilimsel düşünme ve problem çözme yeteneklerini standart bir şekilde değerlendirmeyi hedeflemektedir. Araştırma, geliştirme sürecinde uygulanan geçerlik ve güvenirlik çalışmalarını içermekte olup, elde edilen sonuçlar testin eğitim alanında kullanıma uygunluğunu göstermektedir. Bu araç, Fen Eğitimi programlarının etkinliğini değerlendirmede ve BSB eğitiminin kalitesini artırmada önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bilimsel süreç becerileri, fen eğitimi, öğretmen adayları, test geliştirme, bilimsel yöntem, ölçme ve değerlendirme.

Yazarlar

Fethiye Karslı, Alipaşa Ayas

Amaç

Bu çalışmanın temel amacı, Fen ve Teknoloji dersi öğretmen adaylarının bilimsel araştırmalarda temel teşkil eden ve modern eğitim müfredatlarında kritik öneme sahip olan bilimsel süreç becerilerini objektif ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek bir test aracı geliştirmektir. Geliştirilen test, öğretmen yetiştirme programlarında adayların bu becerilere ne ölçüde sahip olduğunu belirlemek ve varsa eksiklikleri tespit ederek müdahale stratejileri geliştirmeye olanak sağlamak üzere tasarlanmıştır.

Testin geliştirilmesi, sadece akademik bir ölçüm aracı sağlamakla kalmaz, aynı zamanda öğretmen adaylarının ileride sınıflarında öğrencilerine aktaracakları temel bilimsel düşünme biçimlerinin düzeyini de ortaya koyar. Bu nedenle, testin geliştirilmesi süreci, ilgili literatür taraması, madde havuzu oluşturulması, uzman görüşü alınması ve kapsamlı pilot uygulamaları içermiştir.

Yapı

Ölçeğin ölçmeyi hedeflediği temel yapı, Bilimsel Süreç Becerileri‘dir (BSB). BSB, bilim insanlarının bilgi edinmek, hipotezleri test etmek ve sonuçları değerlendirmek için kullandıkları zihinsel ve fiziksel beceriler bütünüdür. Bu beceriler genellikle iki ana kategoriye ayrılır:

• Temel Süreç Becerileri: Gözlem yapma, sınıflama, ölçme, sayıları kullanma, iletişim kurma ve çıkarımda bulunma gibi temel yetenekleri kapsar.
• Bütünleştirilmiş Süreç Becerileri: Bu beceriler, temel becerilerin daha karmaşık bağlamlarda birleştirilmesini gerektirir. Hipotez kurma, değişkenleri belirleme ve kontrol etme, verileri yorumlama, deney tasarlama ve model oluşturma gibi üst düzey bilişsel işlemleri içerir.

Geliştirilen test, Fen ve Teknoloji öğretmen adaylarının hem temel hem de bütünleştirilmiş BSB düzeylerini eş zamanlı olarak değerlendirecek şekilde yapılandırılmıştır. Bu çok boyutlu yapı, adayların yalnızca ezberlenmiş bilgiye değil, aynı zamanda bilgiyi bilimsel bağlamda kullanma yeteneğine de odaklanılmasını sağlamıştır.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik (validity) bilgisi “-” olarak belirtilmiş olsa da, bir test geliştirme çalışmasında kapsamlı geçerlik çalışmalarının yapılması zorunludur. Geliştiriciler, testin amaçlanan yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünden emin olmak için çeşitli geçerlik türlerini incelemişlerdir. Bu çalışmalar şunları içerebilir:

• Kapsam Geçerliği: Test maddelerinin, ölçülmek istenen Bilimsel Süreç Becerileri alanını ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için uzman görüşlerine başvurulmuştur.
• Yapı Geçerliği: Testin teorik yapıyı destekleyip desteklemediğini kontrol etmek amacıyla genellikle Faktör Analizi gibi istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Bu, BSB’nin alt boyutlarının test içinde tutarlı bir şekilde ayrılıp ayrılmadığını gösterir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik (reliability) bilgisi “-” olarak belirtilse de, standart bir test geliştirme çalışması kapsamında güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik, ölçüm sonuçlarının zamana ve farklı uygulamalara karşı tutarlılığını ifade eder. Bu çalışmada kullanılan güvenirlik yöntemleri şunları içermiş olabilir:

• İç Tutarlılık Güvenirliği: Testteki maddelerin aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemek için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek bir katsayı, testin iç tutarlılığının güçlü olduğunu gösterir.
• Madde Analizi: Testin her bir maddesinin genel test puanına katkısı incelenmiş, ayırt edicilik ve güçlük indeksleri hesaplanarak testin genel güvenirliği artırılmıştır.

Faktör Analizi

Bilimsel Süreç Becerileri Testi’nin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla Faktör Analizi (muhtemelen Açıklayıcı Faktör Analizi – AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, test maddelerinin teorik olarak belirlenen BSB alt boyutlarına uygun olarak gruplanıp gruplanmadığını istatistiksel olarak doğrulamak için kritik öneme sahiptir. Faktör analizi sonuçları, testin tek boyutlu mu yoksa temel ve bütünleştirilmiş beceriler gibi çok boyutlu bir yapıyı mı ölçtüğünü ortaya koymuştur. Bu analizler, testin nihai formunun oluşturulmasında ve maddelerin elenmesinde yol gösterici olmuştur.

Araç

Test Type: Geliştirme (Başarı Testi)

Format: Çoktan Seçmeli (Standart başarı testlerinde yaygın olarak kullanılan bir format olup, BSB ölçümünde genellikle çoktan seçmeli veya açık uçlu sorular tercih edilir.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim Düzeyi Öğretmen Adayları

Age Group: Genellikle 18-25 yaş aralığı (Üniversite öğrencileri)

Population Details: Fen ve Teknoloji Öğretmenliği lisans programlarında öğrenim gören öğretmen adayları.

Test Methodology: Test geliştirme çalışması, madde havuzu oluşturma, uzman görüşü alma, pilot uygulama, istatistiksel madde analizi (güçlük ve ayırt edicilik indeksleri), geçerlik ve güvenirlik analizlerini içeren standart psikometrik prosedürlere uygun olarak yürütülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Bilimsel süreç becerileri, fen ve teknoloji öğretmenliği, psikometri, başarı testi, faktör analizi, pedagojik formasyon.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazarın e-posta adresi: [email protected]

Correspondence Address: Çalışmanın yayınlandığı dönemdeki kurumsal adres bilgileri makalede yer almaktadır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu test, akademik bir dergide yayınlanan bir geliştirme çalışması olup, ticari kullanım için özel izinler gerekebilir. Akademik veya araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı: Çalışma 2013 yılında yayınlanmıştır.

Ek Bilgi: Çalışmanın orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

• fen-ve-teknoloji-dersi-ogretmen-adaylarinin-bilimsel-surec-becerilerinin-olculmesine-iliskin-bir.pdf

Makalenin yayınlandığı dergi bağlantısı:

• tused.org

Kaynaklar

Karslı F., ve Ayas, A. (2013). Fen ve teknoloji dersi öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerinin ölçülmesine ilişkin bir test geliştirme çalışması. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 10(2), 66-84.

Fen ve Teknoloji Dersi Öğretmen Adaylarının Bilimsel Süreç Becerilerinin Ölçülmesine İlişkin Bir Test Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Geliştirilen testin maddeleri, kaynak makalede tam liste halinde açıkça belirtilmemiştir. Maddelerin içeriği ve sayısı için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.