Fantezi Futbol Katılım Motivasyonu Ölçeği

Özet

Fantezi Futbol Katılım Motivasyonu Ölçeği, bireylerin fantezi futbol oyunlarına katılma motivasyonlarını belirlemek amacıyla Türkçeye uyarlanmış geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış bir ölçüm aracıdır. Orijinal ölçeğin yapısını koruyarak, bu uyarlama çalışması, katılımcıların motivasyon kaynaklarını dört temel boyutta incelemektedir: Sosyal Etkileşim, Eğlence/Kaçış, Rekabet ve Şans Oyunu/Bahis. Ölçek, spor psikolojisi ve dijital oyun katılım davranışları alanlarında önemli bir araç olarak kabul edilmektedir ve 17 maddeden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Fantezi futbol, motivasyon, ölçek uyarlama, spor psikolojisi, Likert ölçeği, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Ersin Eskiler, Ozan Demirhan, Fatih Soyer

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, fantezi futbol oyunlarına katılan bireylerin arkasındaki itici güçleri ve motivasyon kaynaklarını psikometrik olarak ölçmektir. Ölçek, özellikle Türkiye’deki fantezi futbol oyuncularının katılım motivasyonlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde değerlendirebilmek için Türkçeye uyarlanmıştır. Bu uyarlama, spor ve oyun davranışları araştırmalarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Ölçek, katılımcıların oyuna katılım motivasyonlarını dört spesifik alt boyutta (Sosyal Etkileşim, Eğlence/Kaçış, Rekabet, Şans Oyunu/Bahis) değerlendirerek, fantezi spor katılımcılarının psikolojik profilini anlamlandırmada araştırmacılara değerli veriler sunar.

Yapı

Ölçek, Fantezi Futbol Katılım Motivasyonu yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyleri bu sanal spor yönetim oyunlarına katılmaya iten içsel ve dışsal faktörlerin birleşimini temsil eder. Ölçek, 7’li Likert tipi bir derecelendirme formatı kullanır (1=Kesinlikle Katılmıyorum, 7=Kesinlikle Katılıyorum).

Ölçek, toplam 17 maddeden ve dört temel boyuttan oluşur. Bu boyutlar ve madde sayıları şöyledir:

• Sosyal Etkileşim (4 madde): Aile ve arkadaşlarla iletişim kurma ve sosyal bağları sürdürme ihtiyacını ölçer.
• Eğlence/Kaçış (4 madde): Oyunun sunduğu eğlence değeri ve günlük hayattaki stres veya monotonluktan uzaklaşma (kaçış) motivasyonunu değerlendirir.
• Rekabet (4 madde): Rakiplere karşı üstünlük kurma ve “en iyisi” olduğunu kanıtlama arzusunu yansıtır.
• Şans Oyunu/Bahis (5 madde): Maddi risk alma ve bahis unsurlarının katılım üzerindeki etkisini ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, veri matrisinin temel ilişki yapısını belirlemek üzere açıklayıcı faktör analizi (AFA) kullanılarak incelenmiştir. Faktör analizinin uygunluğuna ilişkin yapılan testlerde, Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0.807 olarak tespit edilmiş ve Bartlett Küresellik Testi (p < 0.001) anlamlı bulunmuştur. Bu sonuçlar, verilerin faktör analizine uygunluğunu ve tatminkâr seviyede olduğunu göstermiştir (KMO > 0.70).

AFA sonuçları, öz değeri 1’in üzerinde olan 4 alt boyutlu bir yapının ortaya çıktığını ve bu yapının orijinal ölçüm aracıyla tutarlı olduğunu göstermiştir. Maddelerin toplam varyansın %59.605’ini açıkladığı belirlenmiştir. Ayrıca, ayırt edicilik gücünün tespiti için yapılan analizlerde, madde-toplam test korelasyonlarının 0.32 ile 0.62 arasında değiştiği görülmüştür. Ölçek ortalama puanlarına göre oluşturulan alt ve üst %27’lik grupların madde ortalama puanları arasındaki fark (t değeri -9.58 ile -3.90 aralığında), maddelerin fantezi futbol motivasyon düzeyi yüksek ve düşük olan grupları iyi derecede ayırt etme gücüne sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı ve güvenirliği, Cronbach’s Alpha ve Bileşik Güvenirlik (Composite Reliability – CR) değerleri ile test edilmiştir. Tüm ölçek için Cronbach’s Alpha değeri 0.81 olarak bulunmuştur. Alt boyutların Cronbach’s Alpha değerleri ise 0.72 ile 0.81 arasında değişerek kabul edilebilir eşik olan 0.70’in üzerinde seyretmiştir.

İçsel tutarlılığın ileri düzeyde göstergesi olan Bileşik Güvenirlik (CR) değerleri 0.78 ile 0.89 aralığında değişmektedir (CR > 0.70). Benzeşim geçerliği (Convergent Validity) incelendiğinde, tüm boyutlar için CR > AVE şartı sağlanmıştır. Ortalama Açıklanan Varyans (AVE) değerleri 0.47 ile 0.66 aralığındadır. Eğlence/Kaçış boyutu için AVE değeri 0.50 eşiğinin altında (0.47) kalsa da, literatürde belirtilen diğer kriterlerin uygunluğu nedeniyle (Fornell ve Larcker, 1981), ölçeğin genel olarak yeterli benzeşim geçerliğine sahip olduğu sonucuna varılmıştır.

Faktör Analizi

Fantezi Futbol Katılım Motivasyonu Ölçeği’nin Türkçe formunun yapısal uygunluğu açıklayıcı faktör analizi (AFA) ile incelenmiştir. 17 maddelik ölçek yapısında, hiçbir maddenin birden fazla faktörde yüksek yük değerine sahip olmadığı veya ölçek yapısına uymadığı görülmüştür. Analiz, orijinal ölçüm aracı ile tutarlı olan dört faktörlü bir yapıyı desteklemiştir.

Faktörlerin isimlendirilmesi ve iç tutarlılık (Cronbach’s Alpha) değerleri şunlardır:

• Birinci Boyut: Sosyal Etkileşim (4 madde, Alpha: 0.81)
• İkinci Boyut: Eğlence/Kaçış (4 madde, Alpha: 0.72)
• Üçüncü Boyut: Rekabet (4 madde, Alpha: 0.77)
• Dördüncü Boyut: Şans Oyunu/Bahis (5 madde, Alpha: 0.76)

Ölçüm Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 17 maddelik, 4 alt boyutlu öz bildirim ölçeği.

Language Available: Türkçe

Population Group: Fantezi futbol oynayan bireyler.

Age Group: Belirtilmemiş (Uyarlama çalışması yetişkin popülasyon üzerinde yapılmıştır).

Population Details: Ölçeğin geliştirilmesi ve uyarlanması fantezi futbol oyuncuları örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: 7’li Likert derecelendirmesi (1=Kesinlikle Katılmıyorum, 7=Kesinlikle Katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Faktör analizi, Cronbach’s Alpha, kompozit güvenirlik, AVE, spor motivasyonu, KMO, bahis.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Ersin Eskiler)

Correspondence Address: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017 (Türkçe Formu Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Ersin Eskiler ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Bu ölçeğin Türkçe uyarlaması hakkındaki akademik makaleye şu bağlantıdan ulaşılabilir: dergi.nigde.edu.tr.

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: fantezi-futbol-katilim-motivasyonu-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Eskiler, E., Demirhan, O. ve Soyer, F. (2017). “Fantezi futbol katılım motivasyonu ölçeği” Tüürkçe Formu Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Niğde Üniversitesi Beden Eğitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi, 11(2), 159-169.

Fantezi Futbol Katılım Motivasyonu Ölçeği Maddeleri

Sosyal Etkileşim (4 madde):Fantezi futbol oynamak. ailem ve arkadaşlarımla birlikte olmak ya da onlarla iletişimde kalmak için mükemmel bir fırsat sunar

Bahis/Şans Oyunu (5 madde): Bahis oynanan para miktarı (riske atılan miktar) Fantezi futbol takımımı ne kadar takip ettiğimi belirler.

Rekabet (4 madde):Fantezi futbol oynamayı rakiplerime “en iyisi olduğumu” kanıtlamak için seviyorum

Eğlence/Kaçış (4 madde):Fantezi futbol oynarım çünkü süper lig maçlarını izlemeyi daha zevkli hale getirir