Futbol Hakemleri İş Performansı Ölçeği

Özet

Futbol Hakemleri İş Performansı Ölçeği, Serdar Koca tarafından 2017 yılında tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçeğin temel amacı, futbol hakemlerinin mesleki görevlerini yerine getirirken sergiledikleri performansı sistematik olarak ölçmek ve değerlendirmektir. Ölçek, hakemlerin iş performansı düzeylerini belirleyerek, bu performansın stres faktörleri ve iş tatmini gibi psikolojik değişkenlerle olan ilişkisini incelemek üzere tasarlanmıştır. Bu bağlamda, ölçek spesifik olarak spor psikolojisi ve organizasyonel davranış alanlarına katkıda bulunmaktadır.

Ölçeğin geliştirme aşamasında, psikometrik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla açıklayıcı faktör analizi (AFA) ve güvenilirlik testleri uygulanmıştır. Elde edilen yüksek iç tutarlılık (Cronbach Alpha: 0,875) ve uygun faktör yapısı, ölçeğin futbol hakemlerinin performansını ölçmede yüksek derecede güvenilir ve geçerli bir araç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Futbol hakemleri, iş performansı, spor psikolojisi, ölçek geliştirme, psikometri, Cronbach Alpha, faktör analizi.

Yazarlar

Serdar Koca

Amaç

Futbol Hakemleri İş Performansı Ölçeği’nin temel amacı, futbol alanında görev yapan hakemlerin mesleki iş performansı düzeylerini tespit etmek ve bu performansı nicel verilerle ölçülebilir hale getirmektir. Ölçek, özellikle hakemlerin stres, motivasyon ve iş tatmini gibi faktörlerden nasıl etkilendiğini inceleyen araştırmacılar için birincil veri toplama aracı olarak hizmet vermek üzere geliştirilmiştir.

Ölçek, hakemlerin saha içi karar verme yetenekleri, fiziksel uygunlukları ve genel mesleki görevlerini yerine getirme başarıları gibi kritik performans bileşenlerini değerlendirmeye olanak tanır. Böylece, hakem eğitim programlarının etkinliğini ölçmek ve performans düşüklüğüne neden olan faktörleri belirlemek mümkün olmaktadır.

Yapı

Ölçek, futbol hakemlerinin kendi iş performansı algılarını ölçen tek boyutlu bir yapıyı hedeflemektedir. Bu yapı, hakemin görevlerini ne kadar etkin, doğru ve tutarlı bir şekilde yerine getirdiğine dair subjektif değerlendirmesine dayanır. Ölçeğin geliştirildiği yüksek lisans tezinde, bu performans yapısının stres ve iş tatmini gibi diğer değişkenlerle ilişkisi kurulmuştur.

Ölçeğin maddeleri, hakemlik mesleğinin gerektirdiği temel yeterlilikleri ve görevleri kapsayacak şekilde tasarlanmıştır. Yapılan psikometrik analizler, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı tek bir temel yapıyı temsil ettiğini desteklemektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerlik çalışmaları, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda, faktör yükleri 0,40’tan yüksek olan maddeler ölçekte tutulmuştur. Bu, maddelerin ölçülen yapıyı yeterli düzeyde temsil ettiğini göstermektedir.

Faktör analizine uygunluğun incelenmesi amacıyla Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett’s Sphericity testi uygulanmıştır. KMO değeri 0,863 olarak bulunmuştur; bu değer, örneklem büyüklüğünün ve verilerin faktör analizi için “mükemmel” düzeyde uygun olduğunu işaret etmektedir. Bartlett’s Sphericity testi sonucu ise istatistiksel olarak anlamlıdır (χ²=444,593; df=21; p=0,000), bu da değişkenler arasındaki korelasyon matrisinin birim matris olmadığını ve faktörleştirme için uygun olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Futbol Hakemleri İş Performansı Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirlik düzeyi, Cronbach Alpha katsayısı ile değerlendirilmiştir. Elde edilen Cronbach Alpha değeri 0,875’tir. Bu değer, psikometrik standartlara göre ölçeğin iç tutarlılığının çok iyi düzeyde olduğunu ve dolayısıyla “yüksek derecede güvenilir” olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, madde-toplam korelasyonları incelenmiş ve hiçbir maddenin toplam skor ile negatif bir ilişki sergilemediği tespit edilmiştir. Bu durum, tüm maddelerin ölçeğin ölçtüğü genel yapıyı olumlu yönde desteklediğini ve ölçeğin yapısal sağlamlığını pekiştirdiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Analiz öncesinde veri setinin uygunluğu KMO ve Bartlett’s Sphericity testleriyle kontrol edilmiştir. KMO değerinin 0,863 gibi yüksek bir değerde çıkması, verilerin faktör analizi için ideal olduğunu göstermektedir.

Bartlett’s Sphericity testi sonucunun (p=0,000) anlamlı çıkması, faktör çıkarma işleminin istatistiksel olarak gerekçelendirildiğini kanıtlamaktadır. Analiz sonucunda, faktör yükü 0,40’ın üzerinde olan maddeler ölçek yapısında korunmuştur. Bu bulgular, ölçeğin tek bir temel performans boyutunu ölçtüğünü ve yapısal geçerlik açısından güçlü olduğunu ortaya koymaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Likert Tipi (Derecelendirme bilgisi kaynakta yer almamaktadır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Futbol Hakemleri

Age Group: Belirtilmemiştir (Genellikle aktif futbol hakemlerini kapsar).

Population Details: Ölçek, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nde yapılan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Çalışma grubu aktif futbol hakemlerinden oluşmaktadır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Futbol, hakem, performans ölçümü, spor psikolojisi, psikometrik özellikler, yüksek lisans tezi, güvenirlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanmamıştır.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Muğla, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım için sorumlu yazar Serdar Koca ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Ücret bilgisi sağlanmamıştır.

Test Yılı: 2017

Bu ölçeğin dayanağı olan yüksek lisans tezine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: futbol-hakemleri-is-performansi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Koca, S. (2017). Futbol hakemlerini strese iten faktörler, iş tatmini ve iş performansı ilişkisinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Muğla.

Futbol Hakemleri İş Performansı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way. (Ölçek maddeleri orijinal kaynakta sağlanmamıştır. Yalnızca ölçek geliştirme sürecine dair psikometrik veriler mevcuttur.)

Ölçek maddeleri, orijinal kaynak metinde yer almamaktadır. Maddelere tezin tam metninden veya sorumlu yazar ile iletişime geçilerek ulaşılabilir.