Facebook Zorbalığı Ölçeği

Özet

Facebook Zorbalığı Ölçeği, bireylerin sosyal paylaşım platformu Facebook üzerinden gerçekleştirdiği zorbalık davranışlarını ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış geçerli ve güvenilir bir psikometrik araçtır. Şirin Küçük ve İbrahim Şahin tarafından 2015 yılında uyarlanan bu ölçek, 17 maddeden ve tek faktörlü bir yapıdan oluşmaktadır. Ölçeğin yüksek iç tutarlılık katsayısı, sosyal medyada gerçekleşen zorbalık eylemlerinin akademik araştırmalarda etkin bir şekilde incelenmesi için sağlam bir temel sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Facebook, Siber Zorbalık, Zorbalık, Ölçek Uyarlaması, Sosyal Medya, Psikometri

Yazarlar

Şirin Küçük, İbrahim Şahin

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Facebook kullanıcılarının diğer bireylere yönelik sergilediği incitici, uygunsuz veya saldırgan davranışların sıklığını ve yoğunluğunu tespit etmektir. Ölçek, orijinal formun psikometrik özelliklerini koruyarak, Türk kültürüne ve diline uygun bir biçimde siber zorbalık eğilimlerini ölçmek üzere geliştirilmiştir.

Yapı

Ölçek, dijital ortamda gerçekleştirilen saldırgan davranışların genel bir boyutu olan siber zorbalık davranışını ölçmektedir. Bu yapı, özellikle sosyal medya platformları aracılığıyla başkalarını rahatsız etme, utandırma veya zarar verme eylemlerini kapsamaktadır. Ölçek, kullanıcıların bu tür davranışlara ne sıklıkta başvurduğunu değerlendiren tek boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleriyle incelenmiştir. AFA sonuçları, ölçeğin beklenen şekilde tek faktörlü bir yapı sergilediğini göstermiştir. Türkçe formun model uyumu, DFA ile test edilmiş ve yapılan analizler sonucunda uyum indekslerinin mükemmel veya kabul edilebilir düzeyde iyi uyum gösterdiği belirlenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Facebook Zorbalığı Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı hesaplanarak gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı 0.94 gibi oldukça yüksek bir değer olarak bulunmuştur. Bu yüksek katsayı, ölçek maddelerinin birbirleriyle güçlü bir tutarlılık içinde olduğunu ve ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, hem Açımlayıcı hem de Doğrulayıcı Faktör Analizleri ile incelenmiştir. Açımlayıcı Faktör Analizi, ölçeğin 17 madde ile temsil edilen güçlü ve tutarlı bir tek faktörlü yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Doğrulayıcı Faktör Analizi ise, uyarlama modelinin teorik çerçeveye uygunluğunu doğrulamış ve elde edilen uyum indeksleri, modelin veri setine yüksek düzeyde uyum sağladığını göstermiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 17 madde ve tek faktörden oluşmaktadır. Derecelendirme 6’lı Likert tipi ölçek kullanılarak yapılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Sosyal medya (Facebook) kullanıcıları

Age Group: Belirtilmemiş (Uyarlama çalışması genellikle ergen ve genç yetişkin popülasyonu üzerinde yapılmıştır.)

Population Details: Türkiye’de yaşayan Facebook kullanıcıları.

Test Methodology: 6’lı Likert derecelendirme (1= asla – 6= 10 defadan fazla) kullanılan öz bildirim envanteri.

Anahtar Kelimeler

Psikometrik Ölçek, Sosyal Ağlar, Dijital Zorbalık, İç Tutarlılık, Faktör Analizi

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Şirin Küçük ve İbrahim Şahin tarafından 2015 yılında uyarlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Şirin Küçük ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Kaynaklar

• Küçük, Ş. ve Şahin, İ. (2015). Facebook Zorbalığı ve Mağduriyeti Ölçeklerinin Türkçeye uyarlanması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 55-70.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: facebook-zorbaligi-olcegi-toad.pdf

Facebook Zorbalığı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek 17 madde ve tek fakötörden oluşmaktadır.
Facebook’tan başkalarını incitici, uygunsuz içerikli mesajlar gönderdim.