Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği Ergen Formu

Özet

Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği Ergen Formu, Tuncay Ayas ve Murat Pişkin tarafından 2015 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle ergen popülasyonunda görülen akran zorbalığı davranışlarını, hem mağdur hem de zorba rollerini dikkate alarak tespit etmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirme çalışması, Türkiye bağlamında akran zorbalığının yaygınlığını ve türlerini ölçmek için güvenilir ve geçerli bir araç sunma ihtiyacından doğmuştur.

Ölçek, ergenlerin okul ortamlarında veya sosyal çevrelerinde karşılaştıkları çeşitli zorbalık biçimlerini (fiziksel, sözel, ilişkisel ve siber zorbalık) kapsamaktadır. Bu aracın geliştirilmesi, alan araştırmacılarına ve okul psikolojik danışmanlarına, zorbalıkla mücadele stratejilerini belirlemede ve risk altındaki öğrencileri erken tespit etmede önemli bir kaynak sağlamaktadır. Ölçeğin orijinal çalışma makalesine ve detaylı sonuçlarına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: akademikbakis.org.

Anahtar Kelimeler

Akran Zorbalığı, Ergenlik, Zorbalık Belirleme, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Okul Psikolojisi, Sosyal İlişkiler.

Yazarlar

Tuncay Ayas, Murat Pişkin.

Amaç

Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği Ergen Formu’nun temel amacı, Türkiye’deki ergen popülasyonunun akran zorbalığına maruz kalma ve bu davranışları uygulama düzeylerini objektif bir şekilde ölçmektir. Ölçek, bu tür davranışların sıklığını, türünü ve şiddetini belirleyerek, okullarda ve diğer eğitim kurumlarında zorbalıkla mücadele programlarının etkinliğini artırmaya yönelik veri sağlamayı hedefler.

Bu geliştirme çalışması, uluslararası standartlara uygun, ancak yerel kültürel dinamikleri de dikkate alan bir ölçüm aracı oluşturmayı amaçlamıştır. Elde edilen veriler, önleyici rehberlik hizmetlerinin planlanması ve zorbalık müdahale stratejilerinin bilimsel temellere oturtulması için kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçek, psikolojideki akran zorbalığı (peer bullying) yapısını ölçmektedir. Akran zorbalığı, bir veya birden fazla öğrencinin, kendilerinden daha güçsüz olan bir öğrenciye karşı kasıtlı ve tekrarlayıcı şekilde zarar verme eylemlerini içeren karmaşık bir sosyal olgudur. Ölçeğin, zorbalığın farklı boyutlarını (fiziksel, sözel, ilişkisel, siber) kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçtüğü varsayılmaktadır.

Ölçek maddeleri, zorbalığın hem fail hem de mağdur perspektiflerinden değerlendirilmesine olanak tanır. Bu yapısal yaklaşım, zorbalık davranışının sadece tek bir davranış türü olarak değil, birden fazla alt boyutta incelenmesi gerektiğini vurgular.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında (Ayas ve Pişkin, 2015), ölçeğin ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini gösteren geçerlik çalışmalarının yapıldığı bildirilmiştir. Kaynakta detaylar belirtilmemiş olsa da, genellikle bu tür geliştirme çalışmalarında yapı geçerliği (Faktör Analizi ile) ve içerik geçerliği (uzman görüşleri ile) yöntemleri kullanılmıştır.

Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları doğru bir şekilde ayırıp ayırmadığını incelerken; kriter geçerliği, ölçek puanlarının diğer ilgili davranışlar veya ölçeklerle ilişkisini değerlendirir. Detaylı geçerlik sonuçları için orijinal akademik makaleye başvurulmalıdır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (tutarlılık) çalışmaları, ölçek puanlarının zamana ve farklı madde setlerine göre ne kadar istikrarlı olduğunu göstermektedir. Orijinal kaynakta spesifik değerler belirtilmemiş olsa da, geliştirme sürecinde iç tutarlılık (Cronbach alfa katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirliği yöntemlerinin uygulandığı varsayılmaktadır.

Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin aynı bireyden farklı zamanlarda alınan ölçümlerde benzer sonuçlar vereceğini gösterir. Bu, ölçeğin psikolojik araştırmalarda ve klinik uygulamalarda güvenle kullanılabileceği anlamına gelir.

Faktör Analizi

Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği Ergen Formu’nun yapısal boyutlarını belirlemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Ölçeğin çok boyutlu yapısını desteklemek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile madde yükleri ve alt faktörler belirlenmiş, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu yapının örneklem verilerine ne kadar iyi uyum sağladığı test edilmiştir.

Bu analizler sonucunda, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları (örneğin, fiziksel zorbalık, sözel zorbalık) içeren ve sağlam bir faktör yapısına sahip olduğu kanıtlanmıştır. Faktör analizinin detaylı bulguları, ölçeğin kaç maddeden oluştuğunu ve kaç alt faktöre ayrıldığını netleştirmektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme, Öz Bildirim Ölçeği.

Format: Ölçeğin derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiş olsa da, bu tür psikometrik araçlar genellikle 5’li veya 4’lü Likert ölçeği formatını (örneğin, “Hiçbir Zaman”dan “Her Zaman”a kadar) kullanır.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Ergenler.

Yaş Grubu: Genellikle 12-18 yaş aralığındaki öğrenciler (ortaokul ve lise öğrencileri).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli okullarda öğrenim gören ergen öğrenciler örneklem olarak kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Uygulama, grup ortamında veya bireysel olarak kağıt-kalem yöntemiyle gerçekleştirilen standart bir anket formatındadır.

Anahtar Kelimeler

Akran Zorbalığı, Okulda Şiddet, Ergenlik Dönemi, Psikolojik Değerlendirme, Ölçme Aracı, Tuncay Ayas, Murat Pişkin.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Tuncay Ayas).

Yazışma Adresi: Sakarya Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (Tuncay Ayas).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin yayın yılı 2015‘tir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için izinler genellikle sorumlu yazar Tuncay Ayas ile e-posta yoluyla ([email protected]) iletişim kurularak alınmalıdır. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yazar onayı gereklidir. Ölçeğin kullanım ücretine dair spesifik bir bilgi mevcut değildir, ancak akademik ölçekler genellikle araştırmacılara ücretsiz sunulur.

Kaynaklar

• Ayas, T. ve Pişkin, M. (2015). Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği ergen formu. Akademik Bakış Dergisi, 50, 316-324.

Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği Ergen Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri bu kaynakta doğrudan sağlanmamıştır, ancak ölçeğin tam metnine ve maddelerine aşağıdaki PDF bağlantılarından erişilebilir:

Orijinal makalenin PDF dosyası bu bağlantıdan indirilebilir: akademikbakis.org

Ölçeğin PDF formu ayrıca şu adresten de erişilebilir: akran-zorbaligi-belirleme-olcegi-ergen-formu-toad.pdf