Evlilikte Kırılmaya Özgü Affedicilik Ölçeği

Özet

Bu ölçek, evlilik bağlamında bir eşin diğerine karşı işlediği kırıcı eylemlere yönelik özel affedicilik düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan orijinal ölçeğin Türk kültürü bağlamına uyarlamasıdır. Zulal Erkan tarafından 2015 yılında gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, ölçeğin evlilik ilişkilerindeki kızgınlık, kaçınma ve hayırseverlik gibi temel boyutları Türk örnekleminde geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Ölçek, toplam 10 maddeden oluşmakta ve evlilikteki olumsuz olaylar sonrasındaki duygusal ve davranışsal tepkileri değerlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Evlilik, Affedicilik, Kırılma, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, İlişki Terapisi, Kızgınlık-Kaçınma, Hayırseverlik.

Yazarlar

Zulal Erkan

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, evlilik veya uzun süreli romantik ilişkilerde eşlerden birinin diğerine karşı yaptığı somut bir kırıcı eylem sonrası affetme sürecini ve bu süreçteki duygusal tepkileri değerlendirmektir. Bu ölçek, bireylerin yaşadığı kırgınlıkları nasıl yönettiklerini, kırıcı eylemi gerçekleştiren eşlerinden ne kadar kaçındıklarını ve onlara karşı ne ölçüde hayırsever davranışlar sergilediklerini belirlemeyi amaçlar.

Ölçek, klinik ortamlarda evlilik danışmanlığı sürecinde çiftlerin affetme kapasitelerini ve ilişki iyileşme potansiyellerini değerlendirmek için önemli bir araç sağlamaktadır. Ölçeğin uyarlaması, uluslararası alanda kullanılan bu yapının Türk kültürü ve evlilik dinamikleri içinde de geçerli bir şekilde ölçülmesini sağlamıştır.

Yapı (Construct)

Evlilikte Kırılmaya Özgü Affedicilik Ölçeği, affetmeyi tek boyutlu bir süreç yerine, kırıcı bir olayın ardından ortaya çıkan davranışsal ve duygusal tepkileri kapsayan çok boyutlu bir yapı olarak ele alır. Ölçek, iki temel alt boyutu ölçmek üzere tasarlanmıştır:

• Kızgınlık ve Kaçınma: Bu boyut, kırılan eşin, kırıcı eylemi gerçekleştiren eşe karşı beslediği olumsuz duyguları (kızgınlık) ve ondan fiziksel, duygusal veya zihinsel olarak uzak durma, teması kesme eğilimini (kaçınma) ifade eder. Bu boyutta alınan yüksek puanlar, affetme sürecinin zorluğunu ve ilişkideki süregelen olumsuzluğu gösterir.
• Hayırseverlik (Benevolence): Bu boyut, kırılan eşin, kırıcı eylemi gerçekleştiren eşe karşı olumlu duygular besleme, ilişkiyi onarma ve gelecekteki etkileşimlerde yapıcı olma isteğini yansıtır. Hayırseverlik, affetmenin proaktif ve yapıcı yönünü temsil eder ve ilişki tatmininin artmasıyla ilişkilidir.

Geçerlik (Validity)

Ölçeğin Türk kültürü bağlamındaki yapısal geçerliği, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile titizlikle incelenmiştir. Yapılan analizler, orijinal ölçeğin varsayılan iki faktörlü yapısını (Kızgınlık-Kaçınma ve Hayırseverlik) destekleyen kabul edilebilir uyum istatistikleri sunmuştur.

Test ölçüm eşdeğeri için elde edilen uyum istatistikleri aşağıdaki gibidir: 2 = 134.65, df = 68, p <.001. Bu sonuçlara ek olarak, diğer önemli uyum iyiliği indeksleri şunlardır: RMSEA = .078 (güven aralığı [CI] = [.060, .100]), NFI = .81, CFI = .90 ve GFI = .92. Bu istatistikler, ölçeğin yapısal olarak güçlü olduğunu ve evlilikte kırılmaya özgü affetme yapısını Türk örnekleminde geçerli bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik (Reliability)

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach’ın alfa katsayısı hesaplanarak değerlendirilmiştir. Elde edilen değerler, ölçeğin hem erkek hem de kadın katılımcılar için yüksek düzeyde tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Boyutlara ve cinsiyete göre Cronbach’ın alfa değerleri şöyledir:

• Kızgınlık-Kaçınma Boyutu: Erkekler için .80; Kadınlar için .75.
• Hayırseverlik Boyutu: Erkekler için .80; Kadınlar için .75.

Bu değerler, psikometrik açıdan kabul edilebilir sınırların üzerinde olup, ölçeğin farklı alt boyutlarının ölçtüğü yapıyı tutarlı bir şekilde yansıttığını ve araştırma amaçları için güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Evlilikte Kırılmaya Özgü Affedicilik Ölçeği’nin faktör yapısı, orijinal ölçeğin teorik modeline bağlı kalarak iki boyutlu bir yapıyı doğrulamıştır. Doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonuçları, ölçek maddelerinin Kızgınlık-Kaçınma ve Hayırseverlik faktörlerine beklendiği gibi yüklendiğini ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, evlilikte yaşanan kırıcı olaylara verilen tepkilerin iki ana boyutta incelenmesi gerektiğini desteklemektedir.

Uyum istatistiklerinin kabul edilebilir düzeyde olması (CFI=.90, GFI=.92), bu iki faktörlü yapının Türk evli bireyler popülasyonunda kültürel açıdan geçerli olduğunu ve ölçüm modelinin veriyle tutarlı olduğunu kanıtlamaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Biçim: Toplam 10 maddeden oluşan öz bildirim ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Hedef Kitle: Evli veya uzun süreli romantik ilişki yaşayan yetişkinler.

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Türk kültürü bağlamında evli bireylerden oluşan örneklem üzerinde psikometrik özellikleri test edilmiştir.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, 1 (kesinlikle katılmıyorum) ile 7 (kesinlikle katılıyorum) arasında değişen yedi dereceli bir Likert Ölçeği üzerinde yanıt verirler. Yüksek puanlar, ilgili boyutta yüksek düzeyde affetme (Hayırseverlik) veya yüksek düzeyde olumsuz tepki (Kızgınlık-Kaçınma) anlamına gelir.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Evlilik Çatışması, İlişki Kalitesi, Affetme Ölçeği, Likert Ölçeği, Zulal Erkan, Aile Terapisi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2015 yılında yayınlanmıştır. Kullanım ve izinler için sorumlu yazar Zulal Erkan ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Araştırma ve klinik kullanım koşulları yazar tarafından belirlenmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: marital-offence-specific-forgiveness-scale-toad.pdf

Referanslar

Erkan, Z. (2015). Adaptation of the Marital Offence-Specific Forgiveness Scale for use in a Turkish cultural context. Social Behavior and Personality, 43(7), 1057–1070.

[quads id=5]

Evlilikte Kırılmaya Özgü Affedicilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek toplam 10 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme formatı 1 (kesinlikle katılmıyorum) ile 7 (kesinlikle katılıyorum) arasında değişen yedi dereceli bir Likert Ölçeği şeklindedir.