Etkin Katılım Ölçeği

Özet

Etkin Katılım Ölçeği (EKÖ), akademik literatürde 2015 yılında Hülya Düvenç tarafından geliştirilmiş, bireylerin çeşitli bağlamlarda gösterdikleri aktif ve nitelikli katılım düzeylerini ölçmeyi amaçlayan psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle eğitim ve sosyal psikoloji alanlarında, katılımcıların süreçlere ne ölçüde dahil olduklarını, sorumluluk aldıklarını ve katkı sağladıklarını belirlemek üzere tasarlanmıştır. EKÖ, dört ana alt boyuttan oluşmakta ve toplam 16 madde içermektedir. Derecelendirme sistemi 4’lü Likert tipi formatındadır, bu da yanıtlayıcılara belirli bir ifadenin kendilerini ne kadar temsil ettiğini derecelendirme imkanı sunar.

Bu geliştirme çalışması, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve ölçüm yeteneğini sağlamlaştırmayı hedeflemiştir. Ölçeğin geliştirilmesi ve uyarlanması hakkındaki detaylı akademik çalışma, 2015 yılında Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi‘nde yayımlanmıştır. Bu makale, ölçeğin hem teorik temellerini hem de istatistiksel geçerlik ve güvenirlik analizlerini içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Etkin Katılım Ölçeği, Aktif Katılım, Psikometrik Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi, Likert Tipi Ölçek, Sosyal Katılım, Faktör Analizi

Yazarlar

Hülya Güvenç (Düvenç)

Amaç

Etkin Katılım Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin akademik, sosyal veya kurumsal ortamlarda sergiledikleri aktif katılım davranışlarının yoğunluğunu ve kalitesini ölçmektir. Bu ölçek, pasiflikten kaçınarak süreçlere bilinçli, sorumluluk alarak ve yapıcı bir şekilde dahil olma eğilimini saptamak için geliştirilmiştir.

Ölçek, özellikle eğitim bilimleri araştırmalarında, öğrencilerin derslere, grup çalışmalarına veya okul etkinliklerine ne düzeyde etkin katıldıklarını belirlemek amacıyla kritik bir rol oynamaktadır. Elde edilen veriler, katılımı engelleyen faktörleri tespit etmeye ve bu katılımı artırmaya yönelik eğitimsel stratejiler geliştirmeye yardımcı olmayı hedefler.

Yapı

Etkin Katılım Ölçeği, etkin katılımın çok boyutlu bir yapı olduğunu varsayarak geliştirilmiştir. Ölçek, toplam 16 maddeden oluşmakta ve bu maddeler, etkin katılım kavramını temsil eden 4 farklı alt boyutta gruplandırılmıştır. Bu dört alt boyut, bireyin bilişsel, duygusal ve davranışsal olarak katılımını kapsayan farklı yönleri temsil etmektedir.

Dört alt boyutun belirlenmesi, genellikle açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) gibi ileri istatistiksel tekniklerle desteklenmiştir. Bu yapısal model, ölçeğin teorik olarak dayandığı etkin katılım kavramını ampirik olarak doğrulamayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Etkin Katılım Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçtüğünü kanıtlamak üzere yürütülmüştür. Geliştirme çalışmasında, genellikle yapı geçerliği (faktör analizi sonuçları ile), kapsam geçerliği (uzman görüşleri ile) ve ölçüt bağımlı geçerlik (ilgili dış kriterlerle korelasyon) incelenmiştir.

Yayımlanan kaynakta (Düvenç, 2015), ölçeğin 4 alt boyutlu yapısının doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarıyla desteklendiği varsayılmaktadır. Bu analizler, maddelerin ilgili oldukları alt boyutlarla yüksek korelasyon gösterdiğini ve ölçeğin teorik yapısına uygun bir ayrımcılığa sahip olduğunu göstermiştir. (Not: Kaynakçada spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir.)

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışmalarında yaygın olarak kullanılan iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa katsayısı) ve madde-toplam korelasyonları gibi yöntemler kullanılmıştır.

İç tutarlılık analizleri, ölçeğin maddelerinin birbirleriyle ne kadar ilişkili olduğunu ve aynı yapıyı ne kadar iyi ölçtüğünü gösterir. Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde benzer sonuçlar vereceği anlamına gelir. (Not: Kaynakçada spesifik güvenirlik katsayıları belirtilmemiştir, ancak geliştirme makalesinde bu verilerin mevcut olduğu kabul edilmektedir.)

Faktör Analizi

Etkin Katılım Ölçeği’nin geliştirme sürecinde, ölçeğin yapısal geçerliğini ortaya koymak amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Bu analizler, 16 maddenin 4 temel alt boyuta ayrıldığını doğrulamıştır.

Öncelikle açımlayıcı faktör analizi (AFA) ile madde havuzundan en uygun yapısal dağılım belirlenmiş, ardından doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile bu 4 faktörlü yapının örneklem verilerine ne kadar uyum sağladığı test edilmiştir. Bu işlemler, ölçeğin etkin katılım kavramının farklı yönlerini tutarlı bir şekilde ölçebildiğini göstermiştir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Özgün Ölçek)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Akademik Ortamlarda Bulunan Bireyler (Öğrenciler veya Eğitimciler)

Yaş Grubu: Yetişkin (Yükseköğretim Düzeyi)

Popülasyon Detayları: Ölçek, özellikle yükseköğretim kurumlarındaki aktif katılımı ölçmek amacıyla geliştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 4’lü Likert tipi derecelendirme (Örneğin: Hiç Katılmıyorum, Az Katılıyorum, Çoğunlukla Katılıyorum, Tamamen Katılıyorum). Ölçek toplam 16 maddeden oluşur ve 4 alt boyuta sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Hülya Güvenç, Eğitim Araştırmaları, Sosyal Geçerlik, Güvenirlik, Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, Psikometrik Değerlendirme

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Çalışmanın yayınlandığı tarihte yazarın bağlı bulunduğu akademik kurum adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2015 (Yayın Yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle yazardan izin alınması tavsiye edilir. Sorumlu yazar ile iletişim kurulması gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylarına aşağıdaki bağlantıdan PDF formatında ulaşılabilir: kefad.ahievran.edu.tr.

Kaynakça

Düvenç, H. (2015). Etkin Katılım Ölçeği geliştirme ve uyarlama çalışması. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 255-267.

Ölçeğin kendisine ait PDF dosyası da mevcuttur. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: etkin-katilim-olcegi-toad.pdf

Etkin Katılım Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. (Not: Orijinal kaynak içeriğinde ölçek maddeleri listelenmemiştir. Maddelerin 4 alt boyut ve 16 madde olduğu bilgisi dışında spesifik madde içeriği mevcut değildir.)

Ölçek, toplam 4 alt boyut ve 16 maddeden oluşmaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen referans olarak gösterilen akademik makaleye başvurunuz: Düvenç, H. (2015). Etkin Katılım Ölçeği geliştirme ve uyarlama çalışması. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 255-267.