EUROHIS (Avrupa Sağlık Etki Ölçeği)

Özet

EUROHIS (Avrupa Sağlık Etki Ölçeği), Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi (WHOQOL) değerlendirme araçlarının kısa bir formu olan 8 maddelik bir ölçektir. Bu ölçek, özellikle büyük ölçekli epidemiyolojik araştırmalar ve uluslararası karşılaştırmalar için tasarlanmış olup, genel yaşam kalitesini hızlı ve etkili bir şekilde ölçmeyi amaçlamaktadır. Türkiye’deki uyarlama çalışması (EUROHIS (WHOQOL-8.Tr) olarak da bilinir) Erhan Eser ve arkadaşları tarafından 2010 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türk toplumundaki psikometrik özellikleri, geçerliği ve güvenirliğini inceleyerek, aracın Türk kültürüne uygunluğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

EUROHIS, Avrupa Sağlık Etki Ölçeği, Yaşam Kalitesi, WHOQOL-8, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Halk Sağlığı, Türk Toplumu.

Yazarlar

Erhan Eser, T. Lağarlı, H. Baydur, V. Akkurt, H. Akkuş, E. Arslan, E. Cengiz, G. Çiftçioğlu, H. Işık, H. Karabacak, T. Özkapu, E. Özyıldırım, H. Soybaş, O. Vural.

Amaç

EUROHIS ölçeğinin temel amacı, bireylerin genel yaşam kalitelerini ve sağlıkla ilgili algılarını kısa, standardize edilmiş ve kültüre duyarlı bir araçla değerlendirmektir. Bu ölçek, özellikle Avrupa Birliği tarafından desteklenen sağlık araştırmalarında kullanılmak üzere geliştirilmiş olup, farklı ülkeler arasında karşılaştırılabilir yaşam kalitesi verileri toplamayı hedefler.

Türkçe uyarlama çalışmasının (2010) özel amacı ise, EUROHIS (WHOQOL-8) ölçeğinin Türk toplumunda geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılıp kullanılamayacağını belirlemekti. Bu çalışma ile Türkiye’deki halk sağlığı çalışmalarına ve epidemiyolojik araştırmalara uluslararası standartlara uygun, kısa bir yaşam kalitesi ölçme aracı kazandırılmıştır.

Yapı

EUROHIS ölçeği, Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) geniş kapsamlı yaşam kalitesi modeline dayanmaktadır. Ölçülen temel yapı, bireyin yaşam kalitesine ilişkin genel ve öznel değerlendirmesidir. Ölçek, fiziksel sağlık, psikolojik durum, sosyal ilişkiler ve çevre gibi temel yaşam kalitesi alanlarını temsil eden 8 maddeden oluşur.

Bu kısa form, geniş WHOQOL-100 veya WHOQOL-BREF ölçeklerinin sunduğu detaylı alan skorlarını sağlamaktan ziyade, genel bir yaşam kalitesi skoruna odaklanır. Bu nedenle, ölçeğin temel olarak tek bir yüksek düzeyli Yapı (Genel Yaşam Kalitesi) ölçtüğü varsayılır ve bu, uluslararası sağlık araştırmalarında pratiklik sağlar.

Geçerlik

Türkçe sürümünün geçerlik çalışmaları, Eser ve arkadaşları (2010) tarafından yürütülmüştür. Bu çalışmada, ölçeğin yapısal geçerliği, bilinen gruplar geçerliği ve ölçüt geçerliği incelenmiştir. Yapısal geçerlik analizleri (genellikle faktör analizi kullanılarak), ölçeğin 8 maddesinin Türk kültüründe de tutarlı bir yapıyı temsil ettiğini göstermeyi amaçlamıştır.

Çalışmanın bulguları, EUROHIS (WHOQOL-8.Tr)’nin, diğer geçerli yaşam kalitesi ölçümleriyle beklenen yönde korelasyonlar gösterdiğini doğrulamıştır. Bu, ölçeğin gerçekten de ölçmeyi amaçladığı yaşam kalitesi yapısını Türk örnekleminde başarıyla ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Eser ve arkadaşlarının (2010) çalışmasında, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak ölçeğin iç tutarlılığı incelenmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, 8 maddenin birbiriyle tutarlı olduğunu ve tek bir genel yaşam kalitesi skorunu güvenilir bir şekilde oluşturduğunu gösterir.

Tipik olarak, kısa form ölçeklerde dahi kabul edilebilir düzeyde güvenirlik katsayılarının elde edilmesi, EUROHIS’in kısa yapısına rağmen sağlam psikometrik özellikler taşıdığını ortaya koymuştur. Bu durum, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde tutarlı sonuçlar verebileceğini işaret eder.

Faktör Analizi

EUROHIS (WHOQOL-8.Tr) Türkçe sürümünün faktör analizi, ölçeğin yapısal boyutlarını netleştirmek için kritik öneme sahiptir. Orijinal WHOQOL-8, tek boyutlu bir yapı ölçmek üzere tasarlanmıştır, bu da genel yaşam kalitesini temsil eder.

Türkçe uyarlama çalışmasında yapılan faktör analizleri (muhtemelen Doğrulayıcı Faktör Analizi), 8 maddenin tek bir genel faktör altında toplandığını ve bu yapının Türk örneklemine uygun olduğunu desteklemiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin uluslararası alanda kabul görmüş tek boyutlu yapısının Türkiye’de de korunduğunu kanıtlamaktadır.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama (Adaptation) – Orijinal WHOQOL-8 formunun Türkçe sürümüdür.

Format: 8 maddelik kısa form ölçek. Maddeler genellikle 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanır (örneğin, Hiç Memnun Değilim’den Çok Memnunum’a kadar).

Language Available: Türkçe (Turkish), İngilizce (English) ve çok sayıda Avrupa dili.

Population Group: Yetişkin genel nüfus ve halk sağlığı araştırmalarına katılan bireyler.

Age Group: 18 yaş ve üzeri yetişkinler.

Population Details: Türk toplumunun farklı demografik özelliklere sahip bireyleri üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği. Bireylerin kendi yaşam kalitesi algılarını değerlendirmelerine dayanır.

Anahtar Kelimeler

Yaşam Kalitesi Endeksi, Sağlık Etkisi, WHOQOL, Epidemiyoloji, Öz Bildirim, Ölçek Geliştirme, Adaptasyon.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazarın e-posta adresi: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

EUROHIS ölçeği, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) çerçevesinde geliştirilmiştir ve genellikle akademik ve halk sağlığı araştırmaları için izinler WHO’nun ilgili birimleri tarafından yönetilir. Türkçe uyarlamasının kullanımı için sorumlu yazar Erhan Eser ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı (Uyarlama): 2010 (Türkçe sürümünün psikometrik özelliklerinin yayınlandığı yıl).

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir. Lütfen bu belgenin yerel kullanım şartlarına dikkat ediniz:

The original PDF can be downloaded here: eurohis-avrupa-saglik-etki-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Eser, E., Lağarlı, T., Baydur, H., Akkurt ,V., Akkuş, H., Arslan, E., Cengiz, E., Çiftçioğlu, G., Işık, H., Karabacak, H., Özkapu, T., Özyıldırım, E., Soybaş, H. ve Vural, O.(2010). EUROHIS (WHOQOL-8.Tr) Türkçe sürümünün Türk toplumundaki psikometrik özellikleri. Türkiye Halk Sağlığı Dergisi , 8(3), 136-152.

WHOQOL Group. (1998). The World Health Organization Quality of Life Assessment (WHOQOL): Development and general psychometric properties. Social Science & Medicine, 46(12), 1569-1585.

Items of the EUROHIS (Avrupa Sağlık Etki Ölçeği)

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır.