Etkili Öğretmen Envanteri

Özet

Etkili Öğretmen Envanteri (EÖE), Çetin Toraman ve Mustafa Çakmak tarafından 2020 yılında geliştirilen bir psikometrik araçtır. Bu envanterin temel amacı, öğretmen adaylarının ve mevcut öğretmenlerin sahip olduğu veya benimsediği düşünülen etkili öğretmenlik özelliklerini sistematik olarak değerlendirmektir. Ölçek geliştirme çalışması, etkili öğretmen özelliklerinin belirlenmesi ve bu özelliklerin öğretmenlik mesleğini seçme nedenleriyle olan ilişkisinin incelenmesi bağlamında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, eğitim bilimleri alanındaki araştırmacılara, öğretmen yeterliliklerini ve mesleki motivasyonlarını anlamada önemli bir veri kaynağı sunmaktadır.

Ölçek geliştirme süreci, hem yapı geçerliliği hem de iç tutarlılık (Cronbach Alfa) analizleri ile desteklenmiş olup, güvenilir ve geçerli sonuçlar sağlamayı hedeflemektedir. Envanter, öğretmenlik mesleğinin gerektirdiği temel yeterlilikleri ve etik değerleri öz bildirim yoluyla ölçmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etkili öğretmen, ölçme aracı, öğretmen özellikleri, mesleki seçim, öğretmenlik mesleği, psikometrik ölçek.

Yazarlar

Çetin Toraman, Mustafa Çakmak

Amaç

Etkili Öğretmen Envanteri, eğitim alanında görev yapan veya öğretmenlik mesleğine hazırlanan bireylerin algıladıkları etkili öğretmenlik özelliklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin birincil amacı, etkili kabul edilen pedagojik ve kişisel özelliklerin ne ölçüde benimsendiğini tespit etmektir.

Bu envanter, etkili öğretmen özelliklerinin, bireylerin öğretmenlik mesleğini seçme nedenleriyle olan korelasyonel ilişkilerini analiz etmeye olanak tanımaktadır. Bu sayede, öğretmen eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmek ve öğretmen adaylarının mesleki yeterliliklerini geliştirmeye yönelik geri bildirim sağlamak hedeflenmiştir. Ölçek, alan yazına nitelikli bir ölçme aracı kazandırma hedefiyle ortaya çıkmıştır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, bireylerin algıladığı ve uyguladığı Etkili Öğretmen Özellikleri (Effective Teacher Characteristics) bütünüdür. Bu yapı, sadece pedagojik bilgi ve becerileri değil, aynı zamanda öğrencilere yönelik tutum, adalet anlayışı ve mesleki gelişime açıklık gibi kritik kişisel nitelikleri de kapsamaktadır.

Ölçek maddeleri, öğretmenin sınıfta sergilediği davranışsal yeterlilikleri ve öğrencilere karşı takındığı etik tutumları değerlendirmeye odaklanmıştır. Örnek maddelerde görüldüğü gibi, bireysel farklılıklara saygı, adil davranış ve mesleki yenilikleri takip etme gibi davranışlar, bu yapının temel bileşenlerini oluşturmaktadır.

Geçerlik

Etkili Öğretmen Envanteri’nin geçerlik çalışmaları kapsamında Yapı Geçerliliği incelenmiştir. Yapı geçerliliği, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne kadar doğru ve kapsamlı bir şekilde ölçtüğünü belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Bu çalışma, envanterin maddelerinin, kuramsal olarak belirlenen boyutlar altında yeterli düzeyde gruplandığını ve ölçülen yapıyı temsil ettiğini istatistiksel analizlerle doğrulamıştır. Yapı geçerliliğinin sağlanması, envanterin etkili öğretmenlik kavramını doğru bir şekilde yansıttığını göstermektedir.

Güvenirlik

Envanterin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Cronbach Alfa Güvenirlik Katsayısı hesaplanmıştır. Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü gösteren yaygın kullanılan bir güvenirlik ölçüsüdür.

Elde edilen yüksek Cronbach Alfa katsayısı, Etkili Öğretmen Envanteri’nin maddelerinin homojen olduğunu, tutarlı olduğunu ve dolayısıyla güvenilir ölçümler sunduğunu işaret etmektedir. Bu sonuçlar, ölçeğin farklı uygulamalarda kararlı ve tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Envanterin geliştirme sürecinde, ölçeğin faktör yapısını ortaya çıkarmak ve teorik boyutlarını desteklemek amacıyla Faktör Analizi tekniklerinden faydalanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısının istatistiksel olarak anlamlı olduğunu ve etkili öğretmenlik kavramının alt bileşenlerini ayrıştırdığını göstermiştir.

Faktör analizi (Factor Analysis) sonuçları, ölçek maddelerinin pedagojik yeterlilik, öğrenci ilişkileri ve mesleki gelişim gibi farklı boyutlar altında toplandığını doğrulamıştır. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin geçerlilik kanıtlarının önemli bir parçasını oluşturmaktadır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme

Format: 5’li Likert Ölçeği (Kesinlikle Katılıyorum / Katılıyorum / Kararsızım / Katılmıyorum / Kesinlikle Katılmıyorum)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler, öğretmen adayları ve eğitim bilimleri alanında çalışan profesyoneller.

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: Ölçek geliştirme çalışması, farklı kademelerde görev yapan öğretmenler ve eğitim fakültesi öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiş ve standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Envanteri (Self-Report Inventory), katılımcıların kendi öğretmenlik özelliklerini değerlendirmesine dayanır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen yeterliliği, pedagojik özellikler, mesleki gelişim, iç tutarlılık, yapı geçerliliği, eğitim psikolojisi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Çetin Toraman

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Makale referansında belirtilen akademik kurum adresleri geçerlidir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Envanterin geliştirme ve yayın yılı 2020‘dir. Ölçeğin akademik veya araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Çetin Toraman ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir. İletişim e-posta adresi: [email protected]

Ölçeğin orijinal makalesi açık erişimli bir dergide yayımlanmıştır, ancak ölçek maddelerinin bütün olarak kullanımı için yazardan resmi izin alınması gerekmektedir.

Kaynaklar

• Toraman, Ç., & Çakmak, M. (2020). The relationship between effective teacher characteristics and reasons for choosing teaching profession: Development of an effective teacher inventory. International Journal of Assessment Tools in Education, 7(3), 420-435. DOI: https://doi.org/10.21449/ijate.707272

Makalenin bulunduğu Dergipark bağlantısı: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: etkili-ogretmen-envanteri-toad.pdf

Ölçeğin DOCX formatındaki dosyası buradan indirilebilir: etkili-ogretmen-envanteri-toad.docx

Etkili Öğretmen Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Konuyla ilgili bilgileri gerektiğinde detaylandırırım.
• Öğrencilerin bireysel farklılıklarını dikkate alırım.
• Öğrencilerime adil davranırım.
• Yenilikleri izlerim.