Etkili İletişim Özyeterlik Envanteri

Özet

Etkili İletişim Özyeterlik Envanteri, Yahşi ve Aydın (2020) tarafından geliştirilmiş, bireylerin çeşitli sosyal ve mesleki bağlamlarda etkili iletişim kurma becerilerine dair algılanan yeterlilik düzeylerini ölçmeyi amaçlayan bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle bireyin kendini ifade etme, çatışma yönetimi ve aktif dinleme gibi temel iletişim davranışlarına yönelik inançlarını değerlendirmektedir. Çalışma, envanterin Türkçe popülasyonlar için geçerlik ve güvenirlik özelliklerini ortaya koyarak alana katkı sağlamayı hedeflemiştir.

Ölçek geliştirme türünde olup, temel amacı iletişim becerileri alanında güvenilir ve yapısal olarak geçerli bir ölçüm aracı sağlamaktır.

Anahtar Kelimeler

Etkili İletişim, Özyeterlik, Psikometrik Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, İletişim Becerileri.

Yazarlar

Ömer Yahşi, İ. S. Aydın.

Amaç

Envanterin temel amacı, bireylerin günlük yaşamda, eğitim ortamlarında ve iş hayatında karşılaşabilecekleri iletişim durumlarında ne kadar yetkin olduklarına dair sahip oldukları öz-yeterlik inancını nicel olarak ölçmektir. Bu, hem akademik araştırmalarda hem de eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmede kullanılabilecek standart bir ölçüm aracı sunmayı amaçlamaktadır.

Geliştirme süreci, mevcut uluslararası literatürdeki iletişim yeterliği kavramlarını Türk kültürüne uygun bir biçimde adapte etme ve ölçme ihtiyacından doğmuştur. Böylece, eğitimciler ve psikologlar, bireylerin iletişim konusundaki güçlü ve zayıf yönlerini bilimsel verilerle tespit edebilirler.

Yapı

Etkili İletişim Özyeterlik Envanteri, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı çerçevesinde tanımlanan öz-yeterlik kavramına dayanmaktadır. Ölçek, bireyin belirli bir iletişim görevini başarıyla yerine getirme yeteneğine olan inancını ölçer.

Ölçülen temel yapı, yalnızca iletişim becerilerine sahip olmayı değil, aynı zamanda bu becerileri başarılı bir şekilde uygulama konusundaki kişisel inancı içerir. Bu yapı genellikle alt boyutlara ayrılabilir, örneğin: Duygusal İfade Özyeterliği, Çatışma Yönetimi Özyeterliği ve İlişkisel Yeterlik gibi bileşenleri içermesi muhtemeldir.

Geçerlik

Envanterin geliştirme çalışmasında (Yahşi & Aydın, 2020), ölçeğin ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla çeşitli geçerlik çalışmaları yürütülmüştür.

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen yapı alanını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Yapı geçerliği çalışmaları, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen boyutlu yapısını destekleyip desteklemediğini göstermiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlı ve kararlı ölçümler yapma yeteneğini incelemiştir. Güvenirlik çalışmalarında tipik olarak aşağıdaki yöntemler kullanılmıştır:

• İç Tutarlılık: Ölçeğin maddeleri arasındaki tutarlılığı belirlemek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek alfa değerleri, maddelerin aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.
• Kararlılık (Test-Tekrar Test Güvenirliği): Belirli bir zaman aralığıyla aynı denek grubuna uygulanan test sonuçlarının tutarlılığı incelenmiştir (Korelasyon katsayısı ile).

Faktör Analizi

Etkili İletişim Özyeterlik Envanteri’nin geliştirilmesi sürecinde, ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmak ve doğrulamak amacıyla faktör analizi teknikleri kritik rol oynamıştır.

İlk aşamada uygulanan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), maddelerin hangi faktörler altında toplandığını ve bu faktörlerin iletişim öz-yeterliği yapısını nasıl temsil ettiğini belirlemiştir. Bu analiz, genellikle temel bileşenler analizi yöntemi ve varimax döndürme tekniği kullanılarak gerçekleştirilir.

AFA sonucunda ortaya çıkan faktör yapısı, daha sonra farklı bir örneklem üzerinde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. DFA, elde edilen modelin veri ile uyum indekslerini (RMSEA, CFI, TLI vb.) hesaplayarak faktör yapısının teorik beklentilerle ne kadar örtüştüğünü kesinleştirmiştir.

Envanter Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak tipik olarak 5 veya 7 noktalı Likert formatındadır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler, Üniversite Öğrencileri (Geliştirme çalışmasının örneklemine bağlı olarak değişebilir).

Age Group: 18 yaş ve üzeri (Yetişkin popülasyonu)

Population Details: Detaylı örneklem bilgileri orijinal makalede mevcuttur.

Test Methodology: Öz Bildirim Envanteri (Self-report inventory).

Anahtar Kelimeler

İletişim, Geçerlik, Güvenirlik, Psikolojik Ölçek, Sosyal Bilişsel Kuram, Ölçme ve Değerlendirme.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020 (Makale yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarlara referans verilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım için sorumlu yazar (Ömer Yahşi) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Kaynaklar

Yahşi, Ö., ve Aydın, İ. S. (2020). Etkili iletişim Özyeterlik Envanteri’nin geliştirilmesi: Geçerlik– güvenirlik çalışması. Uluslararası Dil Eğitim ve Sosyal Bilimlerde Güncel Yaklaşımlar Dergisi (CALESS), 2(1), 257-275.

Orijinal PDF dosyası bu adresten indirilebilir: etkili-iletisim-ozyeterlik-envanteri-toad.pdf

Etkili İletişim Özyeterlik Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu envanterin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddeler için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir (Yahşi & Aydın, 2020).