Esnek Çalışma Algısı Ölçeği

Özet

Esnek Çalışma Algısı Ölçeği (EÇAO), 2020 yılında Tuba Akpolat ve Mehmet Çetin tarafından geliştirilmiş bir psikometri aracıdır. Bu ölçek, çalışanların esnek çalışma düzenlemelerine yönelik algılarını, tutumlarını ve beklentilerini sistematik bir şekilde ölçmeyi amaçlamaktadır. Özellikle modern iş yaşamının getirdiği değişimler ve uzaktan çalışma modellerinin yaygınlaşması bağlamında, bireylerin esnekliğe karşı geliştirdikleri bilişsel ve duygusal tepkileri değerlendirmek için tasarlanmıştır. Ölçek, yüksek düzeyde yapısal geçerlik ve iç tutarlılık güvenilirlik değerlerine sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Esnek Çalışma, Çalışan Algısı, Örgütsel Psikoloji, İş Yaşamı, Psikometrik Ölçek Geliştirme, Faktör Analizi

Yazarlar

Tuba Akpolat, Mehmet Çetin

[quads id=5]

Amaç

Esnek Çalışma Algısı Ölçeği’nin temel amacı, çalışanların esnek çalışma uygulamalarına dair sahip oldukları algı düzeylerini, olumlu ve olumsuz yönleriyle birlikte nicel olarak belirlemektir. Bu algılar, çalışan memnuniyeti, iş performansı ve örgütsel bağlılık gibi önemli sonuç değişkenleriyle ilişkilendirilebilmektedir. Ölçek, özellikle İnsan Kaynakları (İK) yöneticilerine ve akademisyenlere, esnek çalışma politikalarının etkinliğini değerlendirmede ve bu politikaların çalışanlar üzerindeki psikolojik etkilerini anlamada bilimsel bir araç sunmaktadır.

Ölçek, esnek çalışma düzenlemelerinin başarıya ulaşmasında kilit rol oynayan bireysel algı farklılıklarını tespit etmeyi hedefler. Bu sayede, kurumlar uyguladıkları esnek çalışma modellerini çalışanların beklentilerine ve algılarına uygun hale getirebilirler.

Yapı

Esnek Çalışma Algısı Ölçeği, esnek çalışma kavramına yönelik algıyı ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde, esnek çalışmanın farklı boyutları (örneğin, çalışma saatlerinin esnekliği, çalışma yeri esnekliği ve iş-yaşam dengesi üzerindeki etkileri) dikkate alınmıştır. Ölçek, bu algıların bilişsel, duygusal ve davranışsal eğilimler üzerindeki etkileşimini kapsayan bir psikolojik yapı olarak ele alınmıştır.

Yapılan faktör analizi çalışmaları, esnek çalışma algısının temel alt boyutlarını ortaya çıkarmıştır. Bu alt boyutlar genellikle çalışanın kontrol hissi, iş yükü algısı ve kişisel yaşamla entegrasyon gibi temaları kapsamaktadır. Bu yapı, ölçeğin kuramsal temellerini güçlendirerek ölçülen değişkenin kapsamlı bir temsilini sağlamaktadır.

Geçerlik

Esnek Çalışma Algısı Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesinde detaylı olarak sunulmuştur. Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin kuramsal yapısının veri tarafından iyi bir şekilde doğrulandığını göstermiştir.

Kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş, maddelerin ölçülmek istenen yapıyı yeterince temsil edip etmediği kontrol edilmiştir. Ayrıca, ölçeğin diğer ilgili yapılarla (örneğin, iş tatmini veya tükenmişlik) ilişkisi incelenerek ölçüt geçerliği kanıtlanmıştır. Yapılan analizler, ölçeğin esnek çalışma algısını geçerli bir biçimde ölçebildiğini ortaya koymuştur.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanarak gerçekleştirilmiştir. Akpolat ve Çetin (2020) tarafından yapılan çalışmada, ölçeğin genel Cronbach Alfa değerinin kabul edilebilir sınırların oldukça üzerinde olduğu rapor edilmiştir. Bu yüksek değer, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ayrıca, alt boyutlar için ayrı ayrı hesaplanan alfa katsayıları da yüksek düzeyde iç tutarlılık sergilemiştir. Bu bulgular, Esnek Çalışma Algısı Ölçeği’nin farklı uygulamalarda kararlı ve güvenilir sonuçlar üretecek bir psikometri aracı olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilme sürecinde, yapısal bütünlüğünü belirlemek amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. İlk aşamada, veri setinin faktör analizi için uygunluğunu kontrol etmek amacıyla KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) ve Bartlett Küresellik Testleri uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar, verilerin faktör analizi için uygun olduğunu göstermiştir.

Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin nihai yapısını belirlemek için kullanılmış ve sonuç olarak ölçeğin birden fazla faktörden oluştuğu tespit edilmiştir. Bu faktörler, esnek çalışmanın farklı yönlerini temsil eden alt boyutlar olarak adlandırılmıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise bu çok boyutlu yapının, orijinal örneklem dışında da geçerli olup olmadığını test etmek için kullanılmış ve uyum indekslerinin mükemmel veya iyi düzeyde olduğu belirlenmiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir öz-bildirim ölçeği geliştirilmiştir.)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Tipik olarak 5’li veya 7’li Likert formatı kullanılır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çalışan Yetişkinler

Yaş Grubu: Yetişkin (18 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Çalışma yaşamında aktif olarak yer alan ve esnek çalışma düzenlemelerine potansiyel olarak maruz kalan bireyler.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim yöntemiyle uygulanan, kağıt-kalem veya dijital formatta kullanılabilen bir envanterdir.

Anahtar Kelimeler

Esnek Çalışma Algısı, İK Yönetimi, Çalışan Sağlığı, Ölçek Geliştirme, Esnek Çalışma Düzenlemeleri

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Makalede belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Tuba Akpolat için belirtilen iletişim adresi)

Yazışma Adresi: Makalede detaylı yazışma adresi belirtilmemiştir; iletişim için e-posta adresi kullanılabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle ilgili makaleye atıf yapmak şartıyla ücretsizdir. Ticari veya klinik amaçlı kullanımlar için sorumlu yazar Tuba Akpolat ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

PDF Erişimi: Ölçeğin geliştirilmesine ilişkin detaylı metodoloji ve sonuçlar, yayınlanmış makalede yer almaktadır. Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: esnek-calisma-algisi-olcegi-toad.pdf

Kaynakça

Akpolat, T., ve Çetin, M. (2020). Esnek Çalışma Algısı Ölçeği’nin geliştirilmesine ilişkin geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 18(1), 136-152. doi: 10.37217/tebd.643277

[quads id=5]

Esnek Çalışma Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddeler, Akpolat ve Çetin (2020) tarafından geliştirilen ölçeğin tam metninde (Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 18(1)) veya yukarıda sağlanan PDF dosyasında bulunmaktadır.

Bu ölçek, genellikle 5’li Likert tipi bir derecelendirme kullanır (Örneğin, 1=Hiç Katılmıyorum, 5=Tamamen Katılıyorum).