Ders Çalışma Becerileri Ölçeği

Özet

Ders Çalışma Becerileri Ölçeği (DÇBÖ), öğrencilerin ders çalışma alışkanlıklarını, organizasyon yeteneklerini ve akademik süreç yönetimini sistematik olarak değerlendirmek amacıyla Kaner ve Kesiktaş tarafından geliştirilmiş kapsamlı bir ölçme aracıdır. Ölçek, yalnızca öğrencilerin kendi öz bildirimlerini değil, aynı zamanda ebeveyn ve öğretmenlerin gözlemlerini de içeren çoklu form yapısına sahiptir. Bu çoklu bakış açısı, öğrencilerin çalışma davranışları hakkında daha bütüncül ve güvenilir veriler elde etmeyi amaçlamaktadır.

Ölçek, toplam 43 maddeden oluşmakta olup, öğrencilerin akademik performanslarını etkileyen altı farklı temel boyutu ölçmektedir. Geliştirme çalışması, bu farklı formların psikometrik özelliklerini detaylı bir şekilde incelemiş ve ölçeğin eğitim alanında kullanıma uygunluğunu kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Ders çalışma becerileri, akademik başarı, psikometrik özellikler, öğrenci değerlendirmesi, Likert ölçeği, Sema Kaner, eğitim psikolojisi.

Yazarlar

Sema Kaner, A. D. Kesiktaş.

Amaç

Ders Çalışma Becerileri Ölçeği’nin temel amacı, öğrencilerin etkili ve verimli ders çalışma alışkanlıklarını, çevrelerindeki önemli figürlerin (ebeveyn ve öğretmenler) bakış açısıyla birlikte değerlendirmektir. Bu ölçek, özellikle öğrencilerin akademik gelişimine katkıda bulunmak ve çalışma yöntemlerindeki eksiklikleri tespit ederek rehberlik programlarına girdi sağlamak için tasarlanmıştır.

Ölçeğin geliştirme çalışması, ana-baba, öğretmen ve öğrenci formlarının psikometrik özelliklerini incelemeyi ve bu formların geçerliğini ve güvenirliğini sağlayarak, standardize edilmiş bir ölçüm aracı oluşturmayı hedeflemiştir. Bu üç farklı formun korelasyonlarının incelenmesi, çalışma becerilerinin farklı bağlamlarda nasıl algılandığını anlamayı da amaçlamıştır.

Yapı

DÇBÖ, öğrencilerin akademik başarısını doğrudan etkileyen bir dizi davranışsal ve bilişsel beceriyi ölçmektedir. Ölçülen yapı, yalnızca derslere ayrılan zamanı değil, aynı zamanda bu zamanın ne kadar sistemli ve organize kullanıldığını da kapsar. Ölçek, öğrencilerin öğrenme sürecindeki kritik yönlerini temsil eden altı temel faktör altında toplanmıştır:

• Sistemli ve Organize Çalışma
• Temizlik ve Düzen
• Çalışma Ortamı
• Ev Ödevleri
• Kaynaklara Başvurma
• Dinlenme

Bu çok boyutlu yaklaşım, öğrencilerin çalışma becerilerinin tek bir genel skor yerine, ayrı ayrı ölçülebilir ve geliştirilebilir bileşenlerden oluştuğunu göstermektedir. Bu ayrım, eğitimsel müdahalelerin hedeflenmesi açısından büyük önem taşır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, maddelerin genel yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini gösteren madde-toplam korelasyonları incelenerek desteklenmiştir. Bu korelasyon değerlerinin 0.544 ile 0.845 arasında değişmesi, maddelerin ölçülmek istenen çalışma becerileri yapısını temsil etme gücünün yüksek olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, ölçeğin farklı formları arasındaki eşzamanlı geçerlik (inter-rater reliability) de incelenmiştir. Ana-baba ile öğretmen puanları arasındaki korelasyon katsayısı 0.57, ana-baba ile öğrenci puanları arasındaki katsayı 0.70 ve öğretmen ile öğrenci puanları arasındaki katsayı ise 0.63 olarak bulunmuştur. Bu orta ila yüksek düzeydeki korelasyonlar, farklı gözlemcilerin (ebeveynler, öğretmenler ve öğrenciler) çalışma becerilerine ilişkin değerlendirmelerinin tutarlı olduğunu ve ölçeğin geçerli bir ölçüm sağladığını kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ders Çalışma Becerileri Ölçeği Ana-Baba Formu’nun (ÇBDÖ/ABF) iç tutarlılığı, Cronbach Alpha katsayıları ile değerlendirilmiştir. Bu katsayılar 0.59 ile 0.92 arasında değişmektedir; özellikle 0.92 gibi yüksek değerler, ölçeğin genel güvenilirliğinin üst düzeyde olduğunu ve maddelerin kendi içinde yüksek düzeyde tutarlı olduğunu işaret eder.

Ölçeğin kararlılığını gösteren diğer güvenirlik ölçütleri de incelenmiştir. İki yarım güvenirlik katsayıları 0.61 ile 0.89 arasında değişirken, ölçeğin zaman içindeki tutarlılığını belirleyen test–tekrar test güvenirlik katsayıları ise 0.47 ile 0.90 aralığındadır. Bu bulgular, ölçeğin akademik araştırmalarda ve uygulamalarda kullanılabilir düzeyde güçlü bir güvenirlik sunduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ders Çalışma Becerileri Ölçeği, yapısal geçerliğini kanıtlamak amacıyla faktör analizi süreçlerinden geçirilmiştir. Ölçek, toplam 43 madde kullanılarak öğrencilerin çalışma becerilerini ölçen altı farklı alt ölçek halinde gruplandırılmıştır. Bu alt ölçekler, öğrencilerin ders çalışma davranışlarının farklı boyutlarını temsil etmektedir:

1. Sistemli ve Organize Çalışma (20 madde)
2. Temizlik ve Düzen (5 madde)
3. Çalışma Ortamı (5 madde)
4. Ev Ödevleri (5 madde)
5. Kaynaklara Başvurma (5 madde)
6. Dinlenme (3 madde)

Bu faktör yapısı, ölçeğin teorik beklentilerle uyumlu olduğunu ve çalışma becerisi kavramını başarılı bir şekilde ayrıştırdığını göstermektedir. Bu sayede uygulayıcılar, öğrencilerin hangi spesifik beceri alanlarında desteğe ihtiyaç duyduğunu belirleyebilirler.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: 43 maddelik, 6 alt ölçekli yapılandırılmış anket formu.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Öz bildirim), Ebeveynler (Gözlem) ve Öğretmenler (Gözlem).

Yaş Grubu: Genellikle ilköğretim ve ortaöğretim öğrencileri.

Popülasyon Detayları: Ölçek, farklı bakış açılarından veri toplama kapasitesi sayesinde, öğrencilerin çalışma becerilerini ev ve okul ortamlarında kapsamlı bir şekilde değerlendirme imkanı sunar.

Test Metodolojisi: 3’lü Likert derecelendirme sistemi kullanılmıştır. Cevap seçenekleri şunlardır: 1=hiçbir zaman, 2=bazen, 3=her zaman.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme stratejileri, akademik gelişim, psikolojik test, okul başarısı, Kaner ve Kesiktaş, güvenirlik, Cronbach Alpha, madde analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sema Kaner (Sorumlu Yazar).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2008 (Yayın yılı).

Ölçek, akademik bir yayın olan Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi‘nde yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari olmayan kullanımları için sorumlu yazar Sema Kaner ile ([email protected]) iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Kaner, S., & Kesiktaş, A. D. (2008). Ders Çalışma Becerileri Ölçeği Ana-Baba, Öğretmen ve Öğrenci Formlarının Psikometrik Özellikleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 41(2), 293-321.

Ölçeğin akademik bir platformdaki bağlantısı şurada bulunabilir: i-rep.emu.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki adresten indirilebilir: ders-calisma-becerileri-olcegi-toad.pdf

Ders Çalışma Becerileri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek toplam 43 madde ve 6 alt ölçekten oluşmaktadır. Alt ölçekler ve örnek maddeler aşağıdadır:

• Sistemli ve Organize Çalışma (20 m): O gün sınıfta işlenen konuları evde tekrar eder.
• Temizlik ve Düzen (5 m): Ödevlerini temiz ve düzenli yapar.
• Çalışma Ortamı (5 m): Derslerine çalışabileceği bir masa ve sandalyesi vardır.
• Ev Ödevleri (5 m): Bir ödevini bitirmeden diğerine başlamaz.
• Kaynaklara Başvurma (5 m): Yaptığı ödevleri bir başkasına kontrol ettirir.
• Dinlenme (3 m): Okula zamanında gider.