Ders Çalışma Özyeterlik Algısı Ölçeği

Özet

Ders Çalışma Özyeterlik Algısı Ölçeği (DÇÖAÖ), bireylerin akademik çalışma süreçlerine yönelik algıladıkları yeterlilik düzeylerini ölçmek amacıyla 2010 yılında Hülya Güvenç tarafından geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, öğrencilerin çalışma alışkanlıklarını planlama, organize etme ve sürdürme becerilerine dair inançlarını değerlendirmeye odaklanmaktadır. Ölçek toplam 17 maddeden oluşmakta olup, iki temel alt boyutu içermektedir: Bağımsızlık ve Sebat.

Bu ölçek, bireylerin zorlu akademik görevler karşısında ne kadar dirençli olacaklarını ve kendi öğrenme süreçlerini ne ölçüde kontrol edebileceklerini belirlemede kritik bir rol oynamaktadır. Derecelendirme sistemi, 0 (asla yapamam) ile 100 (kesinlikle yaparım) arasında değişen 10 birimli bir ölçek kullanır, bu da yanıtlayıcının algılanan özyeterlik seviyesini hassas bir şekilde yansıtmayı amaçlar.

Anahtar Kelimeler

Ders Çalışma, Özyeterlik Algısı, Öğrenci Başarısı, Çalışma Alışkanlıkları, Bağımsızlık, Sebat, Eğitim Psikolojisi, Psikometrik Geliştirme.

Yazarlar

Hülya Güvenç

Amaç

Ders Çalışma Özyeterlik Algısı Ölçeği’nin temel amacı, öğrencilerin ders çalışma eylemlerini etkin bir şekilde gerçekleştirme kapasitelerine dair sahip oldukları inanç düzeylerini tespit etmektir. Bu inançlar, öğrencinin akademik performansını, motivasyonunu ve çabasını doğrudan etkilediği için, ölçek bu algıların nicel bir ölçümünü sağlamaktadır.

Ölçek, öğrencilerin çalışma ortamlarını düzenleme, zaman yönetimi yapma, zorlu konulara karşı direnç gösterme ve uzun soluklu görevleri tamamlama gibi kritik çalışma becerilerindeki algılanan yeterliliklerini ölçerek eğitim araştırmacılarına ve uygulayıcılara önemli veriler sunar.

Yapı

DÇÖAÖ, akademik özyeterlik kuramına dayanmaktadır. Bu yapı, bireyin belirli bir görevi başarıyla yerine getirebileceğine dair kişisel yargısı olarak tanımlanır. Ölçek, ders çalışma bağlamında iki temel faktör altında toplanan 17 madde ile bu algıyı ölçmektedir:

• Bağımsızlık: Çalışma süreçlerini planlama, organize etme ve dış yardım olmadan yönetme becerisine duyulan inancı temsil eder (10 madde).
• Sebat: Zorluklarla karşılaşıldığında veya konular uzun ve karmaşık olduğunda dahi dikkati sürdürme, çalışmaya devam etme ve görevi tamamlama iradesine duyulan inancı temsil eder (7 madde).

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında, yapı geçerliğine yönelik kanıtlar Faktör Analizi sonuçları ile desteklenmiştir. Ölçeğin 17 maddenin iki alt boyutta toplanması, ölçülen yapının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu göstermektedir.

Ancak, kaynakta spesifik olarak belirtilen kriter veya eşzamanlı geçerlik katsayıları bulunmamaktadır. Geliştirme çalışmasının detayları için orijinal makalenin incelenmesi önerilmektedir.

Güvenirlik

Ders Çalışma Özyeterlik Algısı Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirlik analizleri, yüksek düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu ortaya koymuştur. Ölçeğin tamamı için hesaplanan Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı **.91** olarak belirlenmiştir. Bu değer, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve psikometrik açıdan sağlam olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, toplam 17 maddeden oluşmakta ve yapılan Faktör Analizi sonucunda iki temel alt boyuta ayrılmıştır. Bu iki alt boyut, öğrencilerin ders çalışma yeterlilik algısının farklı yönlerini temsil etmektedir:

• Bağımsızlık Boyutu: Bu alt boyut 10 maddeden oluşmaktadır. Örnek maddesi: “Kendi çalışmamı planlayabilirim.” Bu faktör, öğrencinin kendi öğrenme sorumluluğunu alma ve çalışma süreçlerini bağımsız olarak yönetme yeteneğine odaklanır.
• Sebat Boyutu: Bu alt boyut 7 maddeden oluşmaktadır. Örnek maddesi: “Konu uzun olsa da sonuna kadar dikkatle okuyabilirim.” Bu faktör, öğrencinin zorluklar karşısında dayanıklılığını ve ders çalışma görevlerindeki azmini ölçer.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental) / Öz Bildirim Ölçeği

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (0-100 arası 10 birimli görsel analog ölçek formatı)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler (Genellikle üniversite veya lise düzeyindeki bireyler)

Age Group: Genç Yetişkinlik ve Ergenlik Dönemi

Population Details: Ölçeğin geliştirme çalışması, Türkiye’deki eğitim fakültesi dergisinde yayınlandığı için genellikle Türk öğrenci popülasyonu üzerinde kullanılmıştır.

Test Methodology: Yanıtlayıcılar, her bir ifadeye ne ölçüde katıldıklarını 0’dan 100’e kadar işaretlerler. 0 noktası “asla yapamam,” 50 noktası “belki yapabilirim,” ve 100 noktası “kesinlikle yaparım” anlamına gelmektedir.

Anahtar Kelimeler

Öz-düzenleme, Akademik Motivasyon, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, Üniversite Öğrencileri, Eğitim Psikolojisi, Psikometri, Özyeterlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanım izinleri için sorumlu yazar Hülya Güvenç ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Test Yılı: 2010

Ek Bilgi: Ölçeğin geliştirme çalışmasına ait orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ders-calisma-ozyeterlik-algisi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Güvenç, H. (2010, Haziran). Ders Çalışma Özyeterlik Algısı Ölçeği’nin geliştirme çalışması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 59-69.
• Makalenin orijinal yayımcı linki: efdergi.yyu.edu.tr

Ders Çalışma Özyeterlik Algısı Ölçeği Maddeleri

Ölçek Yapısı Özeti:

• Toplam madde sayısı: 17
• Alt boyut sayısı: 2

Alt Boyutlar ve Örnek Maddeler:

• Bağımsızlık (10 m): Kendi çalışmamı planlayabilirim.
• Sebat (7 m): Konu uzun olsa da sonuna kadar dikkatle okuyabilirim.