Eşcinsellik Tutum Ölçeği

Özet

Eşcinsellik Tutum Ölçeği (ETÖ), bireylerin eşcinsellik kavramına yönelik sahip oldukları duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş öz bildirime dayalı bir araçtır. 2008 yılında Doğan ve arkadaşları tarafından yapılan ön çalışma kapsamında geliştirilen bu ölçek, özellikle Türkiye bağlamında eşcinselliğe karşı genel tutum düzeyini belirlemeyi hedeflemektedir. Ölçek, tek boyutlu bir yapı üzerine kurulmuş olup, toplamda 62 maddeden oluşmaktadır.

Ölçeğin geliştirme çalışması, psikoloji ve psikiyatri alanındaki araştırmacılar için önemli bir başlangıç noktası teşkil etmektedir. Kullanılan 5’li Likert derecelendirme sistemi sayesinde, katılımcıların tutumlarının spektrumdaki yerini hassasiyetle yakalamayı amaçlamaktadır. Ölçeğin orijinal adı, geliştirildiği çalışmada belirtildiği üzere, “Eşcinsellik Tutum Ölçeği”dir.

Anahtar Kelimeler

• Eşcinsellik

• Tutum

• Eşcinsellik Tutumu

• Psikolojik Ölçek Geliştirme

• Sosyal Psikoloji

• Likert Ölçeği

Yazarlar

Sultan Doğan, Murat Doğan, Emine Baştepe, Emine Eker.

Amaç

Eşcinsellik Tutum Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin eşcinselliğe yönelik gösterdikleri tutumların yoğunluğunu ve yönünü (olumlu/olumsuz) bilimsel olarak tespit etmektir. Bu ölçek, özellikle Türkiye’deki üniversite öğrencileri ve genel popülasyonun eşcinsel bireylere ve eşcinselliğe dair inançlarını, duygularını ve davranışsal eğilimlerini ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, sosyal bilimler ve ruh sağlığı alanlarında yürütülen araştırmalara katkı sağlamayı hedeflemektedir. Elde edilen veriler, eğitim programlarının geliştirilmesi, toplumsal farkındalık çalışmalarının planlanması ve ön yargıların azaltılmasına yönelik müdahale stratejilerinin oluşturulmasında kullanılabilir.

Yapı

Eşcinsellik Tutum Ölçeği, başlangıç aşamasında yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları sonucunda, tutumun tek bir genel boyutta değerlendirilebileceği varsayımıyla oluşturulmuştur. Ölçek, 62 maddeden oluşan ve katılımcıların eşcinselliğe ilişkin çeşitli yönleri değerlendirmelerini gerektiren kapsamlı bir yapıya sahiptir.

Bu tek boyutlu yapı, bireyin eşcinselliğe dair genel kabul veya reddetme düzeyini yansıtan bir tutum puanı üretir. Maddeler, eşcinselliğin doğallığı, ahlaki boyutu, toplumsal kabulü ve kişisel yaklaşımlar gibi geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında, geçerlik çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Geçerlik, bir ölçme aracının ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ve anlamlı bir şekilde ölçtüğünü ifade eden kritik bir psikometrik özelliktir. Doğan ve arkadaşları (2008), ölçeğin geçerliğini sağlamak amacıyla başlangıçta geniş bir madde havuzu oluşturmuş ve uzman görüşlerine başvurmuştur.

Yayınlanan makale (“Eşcinsellik Tutum Ölçeği geliştirilmesi, geçerlilik ve güvenirlik çalışması: Bir ön çalışma”) geçerlik analizlerinin yapıldığını göstermesine rağmen, spesifik geçerlik katsayıları (örneğin, yapı geçerliği için faktör yükleri veya ölçüt bağımlı geçerlik değerleri) bu akademik giriş için sağlanan kaynak özetinde yer almamaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik, bir ölçme aracının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Eşcinsellik Tutum Ölçeği’nin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin iç tutarlılığını ve zamana karşı kararlılığını incelemeyi amaçlamıştır. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek için Cronbach Alfa katsayısının hesaplandığı varsayılmaktadır.

Sağlanan kaynak özetinde spesifik güvenirlik katsayısı değeri belirtilmemiş olsa da, ölçek geliştirme raporu bu psikometrik analizin yapıldığını doğrulamaktadır. Çalışmanın “ön çalışma” niteliği taşıması, gelecekteki araştırmacılar için daha kapsamlı güvenirlik analizlerinin (test-tekrar test güvenirliği gibi) yapılmasına açık kapı bırakmaktadır.

Faktör Analizi

Eşcinsellik Tutum Ölçeği, 62 maddeden oluşmasına rağmen, temel olarak tek boyutlu bir yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu durum, faktör analizinin (muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi) sonucunda maddelerin tek bir dominant faktör altında toplandığını veya araştırmacıların teorik olarak tutumun tek bir genel değişken tarafından temsil edildiği varsayımını desteklediğini göstermektedir.

Tek boyutlu yapı, ölçeğin eşcinselliğe yönelik genel tutumu yansıtan tek bir toplam skor sağladığı anlamına gelir. Bu yaklaşım, tutumun alt boyutlara ayrılması yerine, genel bir kabul/red düzeyi ölçümü sağlamak için tercih edilmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Yazılı, Öz Bildirim Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon ve Üniversite Öğrencileri (Ön çalışmanın bağlamına göre)

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türkiye’deki bireylerin eşcinselliğe yönelik tutumlarını ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanır:

• 1 = Kesinlikle Katılmıyorum

• 2 = Katılmıyorum

• 3 = Kararsızım

• 4 = Katılıyorum

• 5 = Kesinlikle Katılıyorum

Anahtar Kelimeler

• Psikometri

• Homofobi

• Önyargı

• Tutum Ölçümü

• Türkiye Psikiyatrisi

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Sultan Doğan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

Bağlantılı Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Eşcinsellik Tutum Ölçeği, akademik araştırmalarda kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar (Sultan Doğan) ile iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin geliştirildiği yıl 2008‘dir. Ölçeğin kullanımına dair herhangi bir ücret bilgisi mevcut değildir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: escinsellik-tutum-olcegi-toad.pdf. Ayrıca, ResearchGate üzerinden de makalenin bağlantısına ulaşmak mümkündür: researchgate.net.

Kaynaklar

Doğan, S., Doğan, M., Baştepe, E. ve Eker, E. (2008). Eşcinsselik Tutum Ölçeği geliştirilmesi, geçerlilik ve güvenirlik çalışması: Bir ön çalışma. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 9, 84-90.

Eşcinsellik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek, toplamda 62 maddeden oluşmaktadır ve tek boyutludur.

Örnek Madde: 1. Eşcinsellik doğal değildir.