Erkek Alkol Bağımlılarında Bağımlılık Şiddeti indeksi

Özet

Erkek Alkol Bağımlılarında Bağımlılık Şiddeti İndeksi (EAB-BŞİ), orijinal Bağımlılık Şiddeti İndeksi (Addiction Severity Index – ASI) ölçeğinin Türkçe adaptasyon çalışmasıdır. Bu çalışma, ölçeğin psikometrik özelliklerini, özellikle de güvenirlik ve geçerliğini, Türkiye’deki alkol bağımlısı erkek popülasyonunda değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma sonucunda, 6 alt ölçek ve 140 maddeden oluşan bu aracın, alkol bağımlılığı şiddetini ve ilişkili yaşam alanlarındaki sorunları değerlendirmede güvenilir ve geçerli bir araç olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Bağımlılık Şiddeti İndeksi, Alkol Bağımlılığı, Uyarlama, Psikometri, Geçerlik, Güvenirlik, Erkek Bağımlılar.

Yazarlar

Hatice Demirbaş (Sorumlu Yazar), İlhan Ö. İlhan, Yasin B. Doğan, A. Canatan.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, alkol bağımlılığı tanısı almış erkek bireylerde, bağımlılığın şiddetini ve bu bağımlılığın bireyin hayatının farklı alanları üzerindeki olumsuz etkilerini kapsamlı bir şekilde ölçmektir. Orijinal ASI gibi, bu uyarlama da klinik değerlendirme ve tedavi planlaması için temel veriler sağlamayı hedefler.

Ölçek, bağımlılıkla ilişkili sorunların sadece madde kullanımıyla sınırlı kalmayıp, tıbbi durum, sosyal ilişkiler ve psikiyatrik sağlık gibi kritik alanlarda da değerlendirilmesini sağlayarak, multidisipliner bir tedavi yaklaşımının belirlenmesine yardımcı olur.

Yapı

Erkek Alkol Bağımlılarında Bağımlılık Şiddeti İndeksi, bireyin bağımlılık şiddetini ve ilgili sorunlarını 6 temel alt ölçek altında değerlendiren yapılandırılmış bir klinik araçtır. Ölçek toplam 140 maddeden oluşmaktadır.

Bu 6 alt ölçek, bağımlı bireyin yaşamındaki önemli sorun alanlarını temsil eder ve genellikle şunları kapsar: Tıbbi Durum, İstihdam ve Destek Durumu, Alkol/Madde Kullanımı, Yasal Durum, Aile/Sosyal İlişkiler ve Psikiyatrik Durum. Bu çok boyutlu yapı, bağımlılığın karmaşık doğasını yakalamayı amaçlar.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik analizleri, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermek üzere titizlikle yürütülmüştür. Geçerlik analizinde, ölçeklerin bileşik puanlarının şiddet puanlarıyla korelasyonları hesaplanarak benzer ölçekler geçerliği (yakınsak geçerlik) belirlenmiştir. Bu, EAB-BŞİ’nin benzer psikolojik yapıları ölçen diğer araçlarla tutarlı sonuçlar verdiğini ortaya koymuştur.

Ayrıca, ölçeğin klinik açıdan önemli grupları ayırt etme yeteneğini incelemek amacıyla ayırt edici geçerlik (discriminant validity) analizleri yapılmıştır. Son olarak, ölçek puanlarının ilgili dış kriterlerle ilişkisini inceleyen ölçüte dayalı geçerlik (criterion-related validity) puanları da hesaplanmıştır. Tüm bu analizler, Türkçe uyarlamanın orijinal ASI ile aynı ölçüm hedeflerini başarıyla karşıladığını desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, yani ölçümlerin zaman içinde ve farklı değerlendiriciler arasında tutarlı sonuçlar verme yeteneği, üç farklı yöntemle kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir.

Kullanılan güvenirlik yöntemleri şunlardır:

• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçek puanlarının farklı zamanlarda uygulandığında tutarlılığını incelemek için kullanılmıştır.
• Görüşmeciler Arası Güvenirlik: Ölçek, yapılandırılmış bir görüşme aracı olduğundan, farklı görüşmecilerin aynı bireyleri değerlendirdiğinde elde edilen puanların uyumunu tespit etmek kritik öneme sahiptir.
• İç Tutarlılık Güvenirlik Katsayısı: Ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme derecesini (homojenliğini) değerlendirmek için hesaplanmıştır.

Değerlendirmeler sonucunda, Erkek Alkol Bağımlılarında Bağımlılık Şiddeti İndeksi’nin Türk popülasyonunda yüksek düzeyde güvenilir olduğu ortaya çıkmıştır.

Faktör Analizi

Orijinal Bağımlılık Şiddeti İndeksi, çok boyutlu yapıyı temsil eden, klinik olarak belirlenmiş alt alanlara sahiptir. Uyarlama çalışması, bu yapıyı korumuş ve ölçeğin 6 alt ölçekten oluştuğunu belirtmiştir.

Yapısal geçerliğin bir parçası olarak, bu alt ölçeklerin bağımsız yapıları temsil edip etmediği incelenmiştir. Mevcut çalışma, ölçeğin teorik olarak beklenen 6 faktörlü yapısını destekleyen bulgular sunmuştur, bu da aracın bağımlılıkla ilgili sorunların farklı boyutlarını ayrıştırarak ölçebildiğini göstermektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 6 alt ölçek ve 140 maddeden oluşmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Erkek Alkol Bağımlıları

Age Group: Yetişkin (Klinik Popülasyon)

Population Details: Alkol bağımlılığı tanısı almış ve klinik ortamda tedavi gören erkek bireyler.

Test Methodology: Görüşmeci tarafından uygulanan, yarı yapılandırılmış klinik değerlendirme aracıdır. Derecelendirme formatı Dikotom (1-0) şeklindedir.

Anahtar Kelimeler

Geçerlik Analizi, Güvenirlik Katsayısı, Test-Tekrar Test, Dikotom Derecelendirme, Klinik Görüşme.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Hatice Demirbaş (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal versiyonu olan Bağımlılık Şiddeti İndeksi, genellikle klinik ve araştırma amaçlı kullanım için mevcuttur. Türkçe uyarlamasının sorumlu yazarı Hatice Demirbaş olup, iletişim adresi [email protected] olarak belirtilmiştir.

Uyarlama çalışmasının yayın yılı 2014‘tür. Ölçeğin ticari kullanımı ve izin şartları için sorumlu yazar ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

DEMİRBAŞ, H., Ilhan, I. Ö., DOĞAN, Y. B., & CANATAN, A. (2014). Reliability and Validity of the Turkish Version of the Addiction Severity index in Male Alcohol dependents. Nöro Psikiyatri Arşivi, 51(3), 216.

Ek Kaynak Linkleri:

• Makale Bağlantısı: proxy2.marmara-elibrary.com
• Orijinal PDF, aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: addiction-severity-index-in-male-alcohol-dependents-toad.pdf

Erkek Alkol Bağımlılarında Bağımlılık Şiddeti İndeksi Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek, toplam 6 alt ölçek ve 140 maddeden oluşmaktadır. Orijinal kaynak içeriğinde ölçek maddelerine yer verilmemiştir. Maddeler, yapılandırılmış görüşme formatında sunulmaktadır.