Ergenlerin Yetişkinlere Yönelik Algısı Ölçeği (Adolescents’ Perceptions toward Adults)

Özet

Ergenlerin Yetişkinlere Yönelik Algısı Ölçeği (EYYAÖ), ergenlik dönemindeki bireylerin yetişkinlere karşı geliştirdikleri tutum, inanç ve genel algıları sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle ergenlik döneminde kritik öneme sahip olan kuşaklararası ilişkilerin niteliğini ve ergenlerin yetişkinleri ne ölçüde güvenilir, destekleyici veya otoriter olarak algıladığını değerlendirmeyi hedefler. Özcan Sezer tarafından 2019 yılında geliştirilen bu ölçek, eğitim ve psikoloji alanındaki araştırmacılara, ergen-yetişkin etkileşim dinamiklerini daha derinlemesine anlama fırsatı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ergen algısı, yetişkinlere yönelik tutum, ergenlik, kuşaklararası ilişki, psikolojik ölçüm, geçerlik, güvenirlik, Özcan Sezer.

Yazarlar

Özcan Sezer

Amaç

Ergenlerin Yetişkinlere Yönelik Algısı Ölçeği’nin temel amacı, ortaokul ve lise düzeyindeki öğrencilerin, öğretmenleri, ebeveynleri ve diğer önemli yetişkin figürleri hakkındaki algılarını çok boyutlu olarak tespit etmektir. Bu algıların yapısını ve düzeyini ortaya koyarak, ergenlik dönemindeki gelişimsel zorlukların ve sosyal uyum problemlerinin anlaşılmasına katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Ölçek, yetişkinlerin bu algıları nasıl etkilediğini inceleyen eğitimsel ve psikolojik müdahalelerin temelini oluşturacak verileri sağlamak üzere tasarlanmıştır.

Ölçeğin geliştirme süreci, ergenlerin yetişkinlere yönelik algılarının sadece olumlu veya olumsuz kutuplarla sınırlı olmadığını, aynı zamanda otoriteye saygı, güven düzeyi ve duygusal yakınlık gibi karmaşık boyutları içerdiğini göstermiştir. Bu nedenle ölçek, bu karmaşık yapıyı yansıtan alt boyutlara sahiptir. Ölçeğin geliştirilmesine dair detaylı akademik çalışma, Research in Pedagogy dergisinde yayımlanmıştır.

Yapı

Ergenlerin Yetişkinlere Yönelik Algısı Ölçeği (EYYAÖ), ergenlerin yetişkinlere karşı geliştirdiği bilişsel ve duygusal tepkileri temsil eden çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, genellikle üç temel alt boyutta toplanan maddelerden oluşur. Bu alt boyutlar, yetişkinlerle kurulan ilişkinin niteliğine dair farklı yönleri temsil eder:

• Olumlu Algı Boyutu: Yetişkinlerin güvenilir, destekleyici, anlayışlı ve rehberlik eden figürler olarak algılanmasını içeren maddeler.
• Olumsuz Algı Boyutu: Yetişkinlerin eleştirel, baskıcı, otoriter veya ergenlerin özgürlüklerini kısıtlayıcı olarak algılanmasını içeren maddeler.
• Otoriteye Yönelik Algı Boyutu: Yetişkinlerin kurallarına ve kararlarına duyulan saygı veya meydan okuma eğilimini ölçen maddeler.

Bu yapı, ergenlerin sosyal çevreleriyle olan etkileşimlerini ve sosyal öğrenme süreçlerini anlamada önemli bir çerçeve sunar.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Sezer (2019) tarafından yürütülmüş olup, hem yapı geçerliği hem de kapsam geçerliği üzerine odaklanılmıştır. Ölçeğin kapsam geçerliği, alanında uzman akademisyen ve eğitimcilerin görüşleri alınarak sağlanmıştır. Maddelerin ilgili yapıyı ne kadar temsil ettiğine dair uzman değerlendirmeleri olumlu sonuçlanmıştır.

Yapı geçerliği ise hem Keşfedici Faktör Analizi (KFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin teorik olarak öngörülen üç faktörlü yapısının örneklem verileriyle uyumlu olduğunu göstermiştir (örneğin, kabul edilebilir uyum indeksleri: CFI > 0.90, RMSEA < 0.08). Bu sonuçlar, ölçeğin ergenlerin yetişkinlere yönelik algısını ölçme amacına uygun ve yapısal olarak sağlam olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayısının hesaplanmasıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin geneli için hesaplanan Cronbach’s Alpha (iç tutarlılık) değerinin yüksek olduğu rapor edilmiştir (genellikle .85 ve üzeri). Bu yüksek değer, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ayrıca, alt boyutlar için hesaplanan iç tutarlılık katsayıları da kabul edilebilir düzeyde (genellikle .70 ile .90 arasında) bulunmuştur. Test-tekrar test güvenirlik çalışması yapılmamış olsa bile, yüksek iç tutarlılık değerleri, Ergenlerin Yetişkinlere Yönelik Algısı Ölçeği’nin güçlü bir güvenirlik düzeyine sahip olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla uygulanan Faktör Analizi (KFA ve DFA), ölçeğin nihai formunun çok boyutlu olduğunu ortaya koymuştur. KFA, ölçek maddelerinin üç temel faktör altında toplandığını göstermiş ve bu faktörler teorik beklentilerle uyumlu olarak isimlendirilmiştir. DFA ise bu üç faktörlü yapının farklı bir örneklem grubu üzerinde de doğrulandığını teyit etmiştir. Bu analizler, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve psikometrik açıdan sağlamlığını pekiştirmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir Türkçe ölçek geliştirme çalışmasıdır.)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği. (Derecelendirme adımları genellikle 5’li veya 6’lı Likert formatında, “Hiç katılmıyorum”dan “Tamamen katılıyorum”a doğru ilerler.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler (Ortaokul ve Lise öğrencileri)

Yaş Grubu: Genellikle 12-18 yaş aralığı.

Popülasyon Detayları: Ölçek geliştirme çalışması, Türkiye’deki farklı ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören ergenler üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup uygulaması şeklinde, öz-bildirim yoluyla gerçekleştirilir.

Anahtar Kelimeler

Ölçek geliştirme, ergen psikolojisi, yetişkin algısı, sosyal biliş, Özcan Sezer, psikometri, geçerlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Araştırma makalesinde belirtilmemiştir.

Bağlantı E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Özcan Sezer, İnönü Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2019 yılında yayımlanan akademik çalışma ile bilim dünyasına sunulmuştur. Akademik araştırmalar ve eğitim amaçlı kullanımlar için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari amaçlı kullanımlar için yazarın izni gereklidir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ergenlerin-yetiskinlere-yonelik-algisi-olcegiadolescents-perceptions-toward-adults-toad.pdf

Makalenin tam metni ERIC veritabanında da mevcuttur: files.eric.ed.gov

Kaynaklar

1. Sezer, O. (2019). Developing a scale of adolescents’ perceptions toward adults: Validity and reliability studies. Research in Pedagogy, 9(1), 52-64. doi: 10.17810/2015.91

Ergenlerin Yetişkinlere Yönelik Algısı Ölçeği (Adolescents’ Perceptions toward Adults) Ölçek Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. (Orijinal kaynakta ölçek maddeleri listelenmemiştir, ancak akademik gereklilik nedeniyle bu bölüm korunmuştur.)

Ölçek maddeleri, kaynağın bu bölümünde açıkça listelenmemiştir. Detaylı maddeler için lütfen Özcan Sezer (2019) makalesine başvurunuz.