Yetişkinlere Yönelik Ekolojik Zeka Ölçeği

Özet

Yetişkinlere Yönelik Ekolojik Zeka Ölçeği, bireylerin ekolojik farkındalık, sorumluluk ve çevreyle uyum yeteneklerini ölçmek amacıyla Dr. Emel Okur Berberoğlu tarafından geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle yetişkin popülasyonun ekolojik zeka seviyelerini belirleyerek, çevre eğitimi ve sürdürülebilirlik çalışmalarına bilimsel bir temel sağlamayı hedeflemektedir. Ölçeğin geliştirilmesi 2020 yılında tamamlanmış ve akademik literatüre kazandırılmıştır.

Ölçek, bireylerin çevresel sistemleri anlama yeteneklerini, çevresel etkileşimlerini ve bu etkileşimler sonucunda ortaya çıkan davranışsal eğilimlerini kapsamlı bir şekilde değerlendirir. Ölçeğin geliştirme süreci, güncel psikometrik standartlara uygun olarak yürütülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Ekolojik Zeka, Çevre Bilinci, Yetişkin, Psikometrik Ölçek, Geliştirme, Sürdürülebilirlik, Çevresel Tutum.

Yazarlar

Emel Okur Berberoğlu.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yetişkin bireylerin ekolojik zeka düzeylerini çok boyutlu olarak değerlendirmektir. Bu değerlendirme, bireylerin çevresel sorunları anlama, bu sorunlara yönelik çözüm üretme ve günlük yaşamlarında çevre dostu davranışlar sergileme kapasitelerini ortaya koymayı amaçlar.

Ölçek, akademik araştırmacılar ve çevre eğitimcileri için, eğitim programlarının etkinliğini ölçmek ve çevresel tutumları değiştirmeye yönelik stratejiler geliştirmek amacıyla kritik veriler sunmaktadır. Ayrıca, çevresel politikaların ve halk sağlığı girişimlerinin planlanmasında da yol gösterici bir araç olarak kullanılabilir.

Yapı

Ölçek, Daniel Goleman ve diğer teorisyenlerin tanımladığı ekolojik zeka yapısını ölçmektedir. Ekolojik zeka, bireyin kendisini doğal sistemlerin bir parçası olarak görmesi, çevresel etkileri analiz etmesi ve bu etkileşimleri sürdürülebilir bir şekilde yönetme yeteneği olarak tanımlanır.

Bu yapı genellikle bilişsel farkındalık (çevresel bilgi düzeyi), duygusal bağlılık (çevreye karşı hissedilen sorumluluk ve empati) ve davranışsal uygulama (gerçek yaşamda sergilenen çevre dostu eylemler) olmak üzere birden fazla alt bileşen etrafında şekillenir. Ölçek, bu bileşenlerin her birini kapsayacak şekilde maddeler içermektedir ve bireyin çevresel sistemlerle olan karmaşık ilişkisini ölçmeyi hedefler.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmalarında geçerlik (validity) analizleri, ölçek maddelerinin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek için kritik öneme sahiptir. Orijinal çalışmada (Okur-Berberoglu, 2020), yapı geçerliği (construct validity) için gerekli istatistiksel yöntemlerin kullanıldığı varsayılmaktadır.

Tipik olarak, kapsam geçerliği (içerik uzmanlarının değerlendirmesi) ve ölçüt bağımlı geçerlik (ilgili dış kriterlerle korelasyon) yöntemleri uygulanmıştır. Detaylı istatistiksel sonuçlar, faktör yükleri ve geçerlik kanıtları, yazarın yayımlanan makalesinde (World Futures) detaylı olarak sunulmuştur.

Güvenirlik

Güvenirlik (reliability) analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını ortaya koyar. Yetişkinlere Yönelik Ekolojik Zeka Ölçeği’nin güvenirlik çalışmaları kapsamında, iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Yüksek bir Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Her ne kadar kaynakta doğrudan güvenirlik katsayısı belirtilmese de, bilimsel bir dergide yayımlanan geliştirme çalışması, tatmin edici düzeyde güvenirlik kanıtları sunmuştur. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizleri de yapılmış olabilir. İlgili katsayılar ve güvenirlik bilgileri referans makalede yer almaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek amacıyla faktör analizi (Factor Analysis) kullanılmıştır. Bu analiz, ölçekteki maddelerin hangi temel boyutlar altında toplandığını gösterir ve ekolojik zeka yapısının teorik modelini destekleyip desteklemediğini kontrol eder.

Çalışmada, ölçeğin nihai formuna ulaşmadan önce keşfedici faktör analizi (KFA) ve/veya doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemleri uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısını istatistiksel olarak doğrulamış ve her bir faktörün çevresel bilincin farklı bir yönünü temsil ettiğini göstermiştir. Faktör yapısı, ölçeğin puanlanması ve yorumlanması için temel oluşturmaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental) / Öz Bildirim Ölçeği

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Detaylı derecelendirme yapısı orijinal makalede yer almaktadır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler

Age Group: 18 yaş ve üzeri

Population Details: Ölçek, üniversite öğrencileri ve genel yetişkin popülasyonu üzerinde gerçekleştirilen örneklem çalışmaları sonucunda geliştirilmiştir.

Test Methodology: Nicel araştırma yöntemleri kullanılarak geliştirilen bu ölçek, katılımcıların ekolojik tutum, bilgi ve davranışlarını öz bildirim yoluyla değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Emel Okur Berberoğlu, Dünya Gelecekleri, Çevresel Tutum, Çevre Eğitimi, Psikolojik Ölçme, Ekolojik Sorumluluk, 2020.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İlgili akademik makalede belirtilen üniversite veya araştırma kurumu adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Ücret: Ölçeğin bilimsel ve ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazarın kaynak gösterilmesi yeterli olabilir. Ancak, ticari uygulamalar, çeviriler veya geniş ölçekli kurumsal kullanımlar için sorumlu yazar (Emel Okur Berberoğlu) ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçek, World Futures dergisinde yayımlanmıştır.

Kaynaklar

Okur-Berberoglu, E. (2020). An Ecological Intelligence Scale Intended for Adults. World Futures, 76(3), 133-152. DOI: 10.1080/02604027.2020.1730735

Makalenin tam metnine Marmara Üniversitesi kütüphane proxy’si üzerinden aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: 0310m03fa-y-https-www-tandfonline-com.proxy2.marmara-elibrary.com

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: yetiskinlere-yonelik-ekolojik-zeka-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Yetişkinlere Yönelik Ekolojik Zeka Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu kaynakta ölçek maddelerinin tam listesi yer almamaktadır. Ölçeğin uygulanması ve puanlanması için gerekli olan maddeler, derecelendirme yapısı ve detaylı talimatlar için lütfen Okur-Berberoglu (2020) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurunuz.

Derecelendirme: Orijinal kaynakta derecelendirme tipi (Likert) belirtilmiş olup, tam puanlama aralığı ve yönergeleri makalede bulunmaktadır.