Ergenlerde Öz-Denetim Becerileri Ölçeği

Özet

Ergenlerde Öz-Denetim Becerileri Ölçeği, ergenlik dönemindeki bireylerin öz-denetim yeteneklerini ölçmek amacıyla uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçeğin uyarlaması, Mehmet Harma tarafından 2008 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) bünyesinde tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Bu ölçek, özellikle ebeveyn kontrolü ve evlilik çatışması gibi aile içi faktörlerin ergenlerin kendini düzenleme becerileri üzerindeki etkilerini araştırmayı hedefleyen çalışmalar için geliştirilmiştir. Ölçek, bireylerin kendi düşünce, duygu ve davranışlarını amaçlarına ulaşmak üzere yönetme kapasitesini değerlendiren maddelerden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öz-Denetim, Ergenlik, Psikolojik Ölçek, Uyarlama, Mehmet Harma, Gelişim Psikolojisi, ODTÜ, Aile Dinamikleri.

Yazarlar

Mehmet Harma

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ergenlerin günlük yaşamlarında karşılaştıkları zorluklar karşısında sergiledikleri öz-düzenleme ve öz-denetim becerilerinin düzeyini nicel olarak tespit etmektir. Ölçek, bu becerilerin gelişimsel ve çevresel faktörlerle nasıl ilişkilendiğini inceleyen araştırmacılara standart bir ölçüm aracı sunmak üzere tasarlanmıştır.

Özellikle, ölçek Harma’nın (2008) yüksek lisans tezi bağlamında, ergenlerin öz-denetim düzeyleri ile ebeveyn kontrolü ve evlilik çatışması gibi değişkenler arasındaki korelasyonları incelemek için kullanılmıştır. Bu, ölçeğin sadece tanımlayıcı değil, aynı zamanda ilişkisel araştırmalarda da önemli bir rol oynadığını göstermektedir.

Yapı

Ergenlerde Öz-Denetim Becerileri Ölçeği, psikolojideki temel yapılardan biri olan öz-denetim (self-regulation) kavramını ölçmektedir. Öz-denetim, bireyin uzun vadeli hedeflerine ulaşmak için kısa vadeli dürtülerini, duygularını ve davranışlarını yönetme yeteneği olarak tanımlanır.

Bu psikolojik yapı genellikle bilişsel, duygusal ve davranışsal boyutları içerir. Bilişsel öz-denetim, planlama ve problem çözme becerilerini; duygusal öz-denetim, stres ve öfke gibi duygusal tepkileri yönetmeyi; davranışsal öz-denetim ise dikkat dağıtıcı unsurları görmezden gelmeyi ve görev odaklı kalmayı kapsar. Ölçeğin, bu çok boyutlu yapıyı Türk kültürüne özgü bağlamda geçerli bir şekilde temsil edip etmediği uyarlama çalışmasında incelenmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, orijinal ölçeğin uyarlama sürecinin bir parçası olarak Harma (2008) tarafından yürütülmüştür. Kaynak bilgileri spesifik geçerlik katsayısı sunmamakla birlikte, bir yüksek lisans tezi standardı gereği, yapı geçerliği ve içerik geçerliğinin incelendiği varsayılmaktadır.

Genellikle, uyarlama çalışmalarında yapı geçerliğini sağlamak için Faktör Analizi teknikleri kullanılır. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak beklenen alt boyutları doğru bir şekilde temsil edip etmediğini kontrol etmeyi amaçlar.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları da Harma’nın 2008 tarihli tezinde ele alınmıştır. Güvenirlik, ölçüm aracının tutarlılığını ifade eder. Bu bağlamda, ölçeğin iç tutarlılığının (Cronbach alfa katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirliğinin incelendiği düşünülmektedir.

Güvenirlik katsayıları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle uygulandığında benzer sonuçlar üretme kapasitesini gösterir. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı, yani öz-denetim becerilerini, tutarlı bir şekilde ölçtüğünü işaret eder.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmaları, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını belirlemek için genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerektirir. Harma’nın çalışmasında, ölçeğin yapısal bütünlüğünü doğrulamak ve maddelerin alt ölçeklere dağılımını test etmek amacıyla faktör analizinin kullanıldığı varsayılmaktadır.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin kaç alt boyuttan oluştuğunu ve bu alt boyutların öz-denetim yapısının hangi bileşenlerini ölçtüğünü ortaya koyar. Bu analizler, ölçeğin bilimsel geçerliliği için kritik öneme sahiptir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi verilmemiştir, ancak tipik olarak Likert tipi derecelendirme formatı kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Ergenler

Age Group: Genellikle 12-18 yaş aralığı (Ergenlik dönemi)

Population Details: Türkiye’deki ergen popülasyonu üzerinde uygulanmıştır (Harma, 2008).

Test Methodology: Öz-bildirim ölçeği (Self-report scale).

Anahtar Kelimeler

Öz-düzenleme, Psikolojik Test, Faktör Analizi, Yüksek Lisans Tezi, ODTÜ, Ebeveyn Kontrolü, Evlilik Çatışması.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Tez çalışması sırasındaki iletişim adresi)

Correspondence Address: Orta Doğu Teknik Üniversitesi (METU), Ankara, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2008 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için izinler ve telif hakları konusunda doğrudan Harma (Sorumlu Yazar) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim bilgisi yukarıda sağlanmıştır.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi ve tezin tamamına erişim, ilgili üniversite kütüphanesi ve tez arşivleri aracılığıyla mümkündür.

Tezin orijinal bağlantısı ve PDF dosyası aşağıdadır:

• Tez Bağlantısı: etd.lib.metu.edu.tr
• Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ergenlerde-oz-denetim-becerileri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Ölçeğin uyarlanmasına kaynak teşkil eden birincil referans aşağıdadır:

• Harma, M. (2008). The impact of parental control and marital conflict on adolescents’ self-regulation and adjustment (Master’s Thesis). Middle East Technical University, Ankara.

Ergenlerde Öz-Denetim Becerileri Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır ve bu nedenle burada listelenememiştir.