Ergenlerde Sosyal ve Duygusal Öğrenme Ölçeği

Özet

Ergenlerde Sosyal ve Duygusal Öğrenme Ölçeği (ESEDÖ), Tarık Totan tarafından 2018 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle ergenlik dönemindeki bireylerin sosyal ve duygusal yeterliliklerini, yani kendilik farkındalığı, öz yönetim, sosyal farkındalık, ilişki becerileri ve sorumlu karar verme gibi temel alanlardaki yetkinliklerini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi, Türk kültürüne özgü bağlamda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı ihtiyacına cevap vermiştir.

Ölçek, akademik araştırmalarda, eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmede ve rehberlik hizmetlerinde ergenlerin sosyal-duygusal gelişim düzeylerini belirlemede kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Geliştirme çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerinin kapsamlı bir şekilde incelenmesini içermiş ve uluslararası akademik standartlara uygunluğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal ve duygusal öğrenme, ergenlik, ölçek geliştirme, psikometri, duygusal yeterlilik, öz yönetim, Tarık Totan.

Yazarlar

Tarık Totan

Amaç

Ergenlerde Sosyal ve Duygusal Öğrenme Ölçeği’nin temel amacı, ortaöğretim ve lise düzeyindeki öğrencilerin sosyal ve duygusal öğrenme (SEL) becerilerinin düzeyini standardize edilmiş ve bilimsel yöntemlerle ölçmektir. Bu beceriler, bireylerin duygularını yönetme, başkalarıyla empati kurma, olumlu ilişkiler geliştirme ve etik, yapıcı kararlar alma kapasitesini içerir.

Ölçek, eğitim kurumlarına ve ruh sağlığı uzmanlarına, ergenlerin hangi sosyal ve duygusal alanlarda desteklenmeye ihtiyaç duyduğunu belirlemeleri için somut veriler sağlamayı hedefler. Elde edilen veriler, okullarda uygulanan sosyal ve duygusal öğrenme müdahale programlarının planlanmasında ve değerlendirilmesinde kritik rol oynamaktadır.

Yapı

ESEDÖ, teorik olarak Sosyal ve Duygusal Öğrenme (SEL) kavramının çok boyutlu yapısını ölçmek üzere geliştirilmiştir. SEL yapısı genellikle CASEL (Collaborative for Academic, Social, and Emotional Learning) çerçevesi ile uyumlu olarak beş temel yeterlilik alanını kapsar: Öz farkındalık (kendini tanıma), öz yönetim (duyguları ve davranışları kontrol etme), sosyal farkındalık (başkalarının duygularını anlama), ilişki becerileri (sağlıklı ilişkiler kurma) ve sorumlu karar verme (etik seçimler yapma).

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde, maddelerin bu temel SEL bileşenlerini doğru bir şekilde temsil ettiğinden emin olmak için kapsamlı bir literatür taraması yapılmış ve uzman görüşlerine başvurulmuştur. Bu yapısal yaklaşım, ölçeğin sadece genel bir yeterliliği değil, aynı zamanda ergenlerin gelişimsel ihtiyaçlarına özgü alt boyutları da ölçebilmesini sağlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Tarık Totan’ın 2018 tarihli orijinal çalışmasında detaylandırılmıştır. Geçerlik, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçüp ölçmediğini gösteren en önemli psikometrik özelliktir. ESEDÖ için öncelikle içerik geçerliği (uzman görüşleri ile) ve sonrasında yapı geçerliği analiz edilmiştir.

Yapı geçerliği kanıtları, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak elde edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin teorik olarak beklenen faktör yapısı altında toplandığını doğrulamış ve ölçeğin yapısal uygunluğunu göstermiştir. Ayrıca, benzer yapılarla ilişkisini incelemek amacıyla ölçüt bağımlı geçerlik çalışmaları da yürütülmüştür.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçme aracının tutarlı ve kararlı sonuçlar verme derecesidir. ESEDÖ’nün güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını ve zamana karşı kararlılığını değerlendirmeyi amaçlamıştır.

İç tutarlılık, ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu gösterir ve bu genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile rapor edilir. Orijinal çalışmada, ölçeğin genelinde ve alt boyutlarında yüksek iç tutarlılık katsayıları elde edilmiştir, bu da maddelerin aynı yapıyı ölçtüğüne işaret etmektedir. Ayrıca, test-tekrar test güvenilirliği çalışmaları da yapılarak, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar ürettiği kanıtlanmıştır.

Faktör Analizi

Ergenlerde Sosyal ve Duygusal Öğrenme Ölçeği’nin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmak için kapsamlı Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. İlk aşamada, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçeğin maddelerinin hangi faktörler altında toplandığı keşfedilmiştir. Bu analizler sonucunda, ölçeğin kuramsal temellere uygun bir faktör yapısına sahip olduğu belirlenmiştir.

İkinci aşamada ise, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak elde edilen faktör yapısının, veri setine ne kadar iyi uyum sağladığı test edilmiştir. DFA sonuçları, kabul edilebilir uyum indekslerini göstermiş ve ölçeğin sosyal ve duygusal öğrenme bileşenlerini ayrıştırarak ölçme yeteneğini istatistiksel olarak desteklemiştir. Bu analizler, ölçeğin kullanımının psikometrik açıdan sağlam temellere dayandığını kanıtlamaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir ölçek geliştirme çalışmasıdır.)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal referansta derecelendirme bilgisi belirtilmemiş olsa da, geliştirme ölçeklerinin yaygın olarak bu formatı kullandığı varsayılmaktadır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler

Yaş Grubu: Ortaöğretim ve lise düzeyindeki ergenler (Genellikle 12-18 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören ergenler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Bireylerin kendi sosyal ve duygusal yeterliliklerine ilişkin ifadeleri değerlendirmeleri esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Öz bildirim, psikolojik ölçüm, sosyal yeterlilik, duygusal beceriler, ergen gelişim, Cronbach alfa, faktör yapısı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazarın akademik kurumu veya kişisel iletişim adresi için yukarıdaki e-posta adresi kullanılabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştirme yılı 2018‘dir. Ölçeğin akademik veya klinik amaçlı kullanımı için gerekli izinlerin ve potansiyel ücretlerin belirlenmesi amacıyla sorumlu yazar Tarık Totan ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim bilgisi: [email protected]

Kaynaklar

Totan, T. (2018). Ergenlerde Sosyal ve Duygusal Öğrenme Ölçeği’nin geliştirilmesi. Uluslararası Eğitim Araştırmaları, 48, 41-58. doi: 10.15285/maruaebd.393209

Bu çalışmanın orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: ergenlerde-sosyal-ve-duygusal-ogrenme-olcegi-toad.pdf

Ergenlerde Sosyal ve Duygusal Öğrenme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, telif hakları nedeniyle bu platformda yayımlanmamaktadır. Ölçek maddelerine ve tam derecelendirme kılavuzuna ulaşmak için ilgili makaleye (Totan, 2018) başvurulması veya sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.