Ergenler İçin Arkadaşa Bağlanma Ölçeği

Özet

Ergenler İçin Arkadaşa Bağlanma Ölçeği, ergenlerin arkadaş ilişkilerinde deneyimledikleri bağlanma stillerini ölçmek amacıyla orijinal bir ölçeğin Türk kültürüne uyarlanması çalışmasıdır. Hülya Ercan tarafından 2015 yılında gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik psikometrik özelliklerini incelemiştir. Çalışma sonucunda, ölçeğin özgün yapısıyla örtüşen ve ergenlerdeki bağlanma örüntülerini (güvenli, kaçınan ve kaygılı/kararsız) başarılı bir şekilde ayırt edebilen üç faktörlü bir yapıya sahip olduğu doğrulanmıştır. Bu ölçek, özellikle ergenlik dönemindeki sosyal ve duygusal gelişimin anlaşılması açısından önemli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ergenlik, Arkadaşa Bağlanma Ölçeği, Bağlanma Stilleri, Güvenli Bağlanma, Kaçınan Bağlanma, Kaygılı Bağlanma, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Psikometri

Yazarlar

Hülya Ercan

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ergenlerin arkadaşlarına yönelik geliştirdikleri bağlanma örüntülerini ve stillerini (güvenli, kaçınan, kaygılı/kararsız) güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin Türk ergen popülasyonunda da geçerli ve güvenilir sonuçlar verip vermediğini tespit etmeyi hedeflemiştir.

Ergenlik, bireyin akran ilişkilerinin merkezileştiği ve bağlanma figürlerinin ebeveynlerden arkadaşlara kaydığı kritik bir dönemdir. Bu ölçek, ergenlerin arkadaşlık ilişkilerindeki duygusal yakınlık, bağımlılık düzeyi ve reddedilme kaygısı gibi temel bağlanma boyutlarını nicel olarak değerlendirmeye olanak tanır.

Yapı (Construct)

Ölçek, John Bowlby’nin öncülüğünü yaptığı Bağlanma Teorisi çerçevesinde, ergenlerin arkadaş ilişkilerinde sergiledikleri üç ana bağlanma stilini ölçmektedir:

• Güvenli Bağlanma: Arkadaşlarına karşı rahatlık, güven ve destek beklentisi.
• Kaçınan Bağlanma: Yakınlıktan kaçınma, duygusal bağımsızlığa aşırı vurgu yapma ve duyguları bastırma eğilimi.
• Kaygılı/Kararsız Bağlanma: Aşırı yakınlık arayışı, reddedilme korkusu, kaygı ve ilişki durumuna dair belirsizlik hissi.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek üzere LISREL 8.7 programı kullanılarak doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmıştır. DFA sonuçları, orijinal ölçekle tamamen örtüşen üç faktörlü yapıyı (güvenli bağlanma, kaçınan bağlanma ve kaygılı/kararsız bağlanma) doğrulamıştır. Uyum indeksi değerleri, modelin veriyle mükemmel bir uyum sergilediğini göstermektedir: χ²/sd (648.27/227) = 2.856, NNFI = 0.91, CFI = 0.95, GFI = 0.88, AGFI = 0.86, RMSEA = 0.067 ve SRMR = 0.059.

Ölçüt geçerliliği (criterion validity) analizlerinde ise, Ergenler İçin Arkadaşa Bağlanma Ölçeği puanları ile İlişki Ölçekleri Anketi (Relationship Scales Questionnaire – RSQ) puanları arasında beklenen yönde anlamlı korelasyonlar olduğu tespit edilmiştir. Madde-toplam puan korelasyonları alt boyutlar için 0.21 ile 0.71 arasında değişmektedir, bu da maddelerin ölçülen yapıyı temsil etmede yeterli düzeyde katkı sağladığını göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, hem iç tutarlılık hem de zamana bağlı tutarlılık açısından değerlendirilmiştir. İç tutarlılık katsayısı olarak hesaplanan Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin alt boyutlarında 0.60 ile 0.89 arasında değişmektedir. Bu aralık, ölçeğin genel olarak kabul edilebilir düzeyde iyi bir iç tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Test-tekrar test güvenilirliği analizleri sonucunda ise, ölçeğin zamana karşı kararlılığını gösteren değerler 0.81 ile 0.83 arasında bulunmuştur. Bu yüksek korelasyon değerleri, ölçeğin kısa zaman aralıklarında tutarlı sonuçlar üretebildiğini ve ölçülen özelliğin kararlı olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), ölçeğin teorik olarak beklenen üç faktörlü yapısını desteklemiştir. Bu faktörler şunlardır:

1. Güvenli Bağlanma
2. Kaçınan Bağlanma
3. Kaygılı/Kararsız Bağlanma

Model uyum indeksleri (χ²/sd=2.856, CFI=0.95, RMSEA=0.067), modelin veriye mükemmel uyum sağladığını ve ölçeğin Türk kültüründe bağlanma stillerini özgün yapısıyla uyumlu olarak ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz bildirime dayalı anket (Self-report questionnaire)

Dil Mevcut: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi (Spesifik yaş aralığı kaynakta belirtilmemiştir, ancak lise/ortaokul öğrencileri olduğu varsayılabilir).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ergen popülasyonu üzerinde psikometrik özellikleri incelenmiştir.

Test Metodolojisi: 23 maddeden oluşur ve 5’li Likert tipi derecelendirme kullanır (1= hiç katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Bağlanma Teorisi, İlişki Ölçekleri Anketi (RSQ), LISREL, Güvenirlik Katsayısı, Test-Tekrar Test, Psikolojik Ölçek, Sosyal Gelişim

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Hülya Ercan)

Yazışma Adresi: Veri mevcut değil.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2015 yılında yayınlanmıştır. Kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar (Hülya Ercan) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: ergenler-icin-arkadaşa-bağlanma-ölçeği-toad.pdf

Referanslar

Ercan, H.( 2015). Ergenler İçin Arkadaşa Bağlanma Ölçeğinin psikometrik özellikleri ve uyarlama çalışması. The Journal of Academic Social Science Studies, 38, 227-240. DOI: http://dx.doi.org/10.9761/JASSS3054

Ergenler İçin Arkadaşa Bağlanma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

1m: Bir başkasının arkadaşımın yerini alması çok zor olurdu. (Güvenli)
23 madde