Çocuk ve Ergenler İçin Okula Bağlanma Ölçeği

Özet

Çocuk ve Ergenler İçin Okula Bağlanma Ölçeği, okul çağındaki bireylerin okul ortamına, öğretmenlerine ve arkadaşlarına yönelik geliştirdikleri duygusal ve sosyal bağlanma düzeylerini ölçmek amacıyla Firdevs Savi (2011) tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır. Bu çalışma, ölçeğin yapısal geçerliğini ve güvenirliğini inceleyerek, eğitim psikolojisi alanında kullanılmak üzere sağlam psikometrik özellikler sunan 15 maddelik üç faktörlü bir yapı ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Okula bağlanma, bağlanma teorisi, ergenlik, çocukluk, psikometrik özellikler, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi

Yazarlar

Firdevs Savi

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, çocuk ve ergenlerin okul ortamına karşı geliştirdikleri duygusal ve sosyal bağlılık düzeylerini, özellikle okula bağlanma, öğretmene bağlanma ve arkadaşa bağlanma alt boyutları üzerinden kapsamlı bir şekilde belirlemektir.

Ölçek, öğrencilerin okula aidiyet hislerini, sosyal entegrasyonlarını ve okuldaki ilişkisel kalitelerini ölçerek, eğitimcilerin ve psikologların akademik başarısızlık veya okul terki riski taşıyan öğrencileri erken aşamada tespit etmelerine yardımcı olmayı hedeflemektedir. Bu araç, okullarda önleyici ve müdahale edici programların etkinliğini değerlendirmek için önemli bir ölçüttür.

Yapı

Çocuk ve Ergenler İçin Okula Bağlanma Ölçeği, öğrencinin okul çevresine duyduğu duygusal ve bilişsel bağlılığı temsil eden okula bağlanma psikolojik yapısını ölçer. Bağlanma, öğrencinin okulda kendini güvende, değerli ve desteklenmiş hissetme derecesini yansıtır.

Ölçek, yapılan faktör analizleri sonucunda üç temel alt boyutta organize olmuştur:

• Okula Bağlanma: Öğrencinin okula genel olarak duyduğu aidiyet ve kurumla özdeşleşme hissi.
• Öğretmene Bağlanma: Öğrencinin öğretmenleriyle kurduğu ilişki kalitesi, onlardan gördüğü ilgi ve destek algısı.
• Arkadaşa Bağlanma: Öğrencinin okul arkadaşlarıyla kurduğu sosyal ilişkilerin derinliği ve kalitesi.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla temel bileşenler analizi (Principal Component Analysis) uygulanmıştır. Faktörlerin daha iyi yorumlanabilmesi ve her bir faktörün açıkladığı varyansı maksimize etmeye dayanan Varimax yöntemi kullanılmıştır (Özgür, 2003; Büyüköztürk, 2008).

Yapılan analizler sonucunda, ölçek maddelerinin toplam varyansın % 58,690’ını açıklayan üç faktör altında toplandığı görülmüştür. Bu bulgu, ölçeğin teorik olarak varsayılan üç boyutlu yapısını desteklemektedir. Analiz sürecinde, hem düşük ortak varyansa sahip olduğu hem de ölçeğin iç tutarlığını düşürdüğü saptanan 4. ve 14. maddeler nihai ölçekten çıkarılarak ölçeğin psikometrik kalitesi artırılmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı, test-tekrar test tekniği, iki yarım güvenirliği ve madde-test korelasyonu gibi çoklu yöntemlerle değerlendirilmiştir.

• Cronbach Alfa İç Tutarlık Katsayıları: Tüm ölçek için elde edilen Cronbach alfa katsayısı 0.84 olarak bulunmuştur. Alt boyutlar için bu katsayılar: Okula Bağlanma (0.82), Öğretmene Bağlanma (0.74) ve Arkadaşa Bağlanma (0.71) şeklindedir. Elde edilen tüm değerler literatürde yeterli kabul edilen güvenirlik düzeylerini sağlamaktadır (Özgüven, 1994; Özdamar, 1997; Kalaycı, 2008).
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin zamana karşı kararlılığını ölçmek amacıyla, ilk uygulamadan 20 gün sonra 189 öğrenciye tekrar uygulanmıştır. Elde edilen test-tekrar test güvenirlik katsayısı tüm ölçek için 0.85 olarak belirlenmiştir.
• İki Yarım Güvenirliği: Guttman Split Half yöntemi kullanılarak hesaplanan iki yarım güvenirliği katsayısı 0.78’dir.
• Madde-Toplam Güvenirliği: Madde-test korelasyonları, ölçeğin her bir maddesinin toplam puanla yüksek düzeyde ilişkili olduğunu göstermiştir. Korelasyon katsayıları 0.66 ile 0.85 arasında değişmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısının belirlenmesinde, sosyal bilimlerde ölçek geliştirmede sıklıkla kullanılan Varimax dik döndürme yöntemi tercih edilmiştir. Bu yöntem, faktörlerin birbirinden bağımsız olmasını sağlayarak yorumlanabilirliği artırmıştır.

Analiz sonucunda, ölçek, toplam varyansın önemli bir kısmını (% 58,690) açıklayan üç faktörlü bir yapıya sahiptir. Bu üç faktör, ölçeğin teorik temellerine uygun olarak Okula Bağlanma, Öğretmene Bağlanma ve Arkadaşa Bağlanma olarak adlandırılmıştır. Faktör yapısının netleştirilmesi sürecinde, düşük faktör yükü veren iki madde (4 ve 14) ölçekten çıkarılarak en nihai 15 maddelik form oluşturulmuştur.

Araç Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Language Available: Türkçe

Population Group: Çocuklar ve Ergenler

Age Group: İlköğretim ve ortaöğretim öğrencileri

Population Details: Geçerlik ve güvenirlik çalışması, 2011 yılında ilköğretim ve ortaöğretim öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Ölçek 15 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme, 5’li Likert tipi bir ölçek kullanılarak yapılmaktadır:

1. hiç katılmıyorum
2. katılmıyorum
3. kararsızım
4. katılıyorum
5. tamamen katılıyorum

Anahtar Kelimeler

Okul aidiyeti, faktör analizi, Varimax rotasyonu, Cronbach Alfa, test-tekrar test, psikometri

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Firdevs Savi tarafından 2011 yılında uyarlanmıştır. Kullanım ve izinler konusunda sorumlu yazar (Firdevs Savi) ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: cocuk-ve-ergenler-icin-okula-baglanma-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Savi, F. (2011). Çocuk ve Ergenler İçin Okula Bağlanma Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İlköğretim Online, 10(1), 80-90.

Büyüköztürk, Ş. (2008). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı. Ankara: Pegem A Yayıncılık.

Özgüven, İ. E. (1994). Psikolojik Testler. Ankara: PDREM Yayınları.

Özdamar, K. (1997). Paket Programlar ile İstatistiksel Veri Analizi. Eskişehir: Kaan Kitabevi.

Kalaycı, Ş. (2008). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri. Ankara: Asil Yayın Dağıtım.

Özgür, G. (2003). Çok Değişkenli İstatistiksel Yöntemler. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Çocuk ve Ergenler İçin Okula Bağlanma Ölçeği Maddeleri

Ölçek 15 maddeden oluşmaktadır.

örnek maddeler:

• Derslerimde düşük performans gösterseydim öğretmenlerim bununla ilgilenirdi
• Öğretmenlerimi seviyorum