EPOCH Ölçeği

Özet

Psikometri alanında önemli bir araç olan EPOCH Ölçeği, özellikle ergen popülasyonunda beş boyutlu iyi oluş modelini ölçmek amacıyla geliştirilmiş ve Türkçe’ye uyarlanmıştır. Ölçek, bireyin olumlu işleyişini ve psikolojik sağlığını değerlendiren Bağlılık, Kararlılık, İyimserlik, İlişkililik ve Mutluluk olmak üzere beş temel boyuttan oluşmaktadır. Demirci ve Ekşi (2015) tarafından gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe formunun ergenler üzerindeki geçerlik ve güvenirlik özelliklerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermiştir. Ölçek, toplam 20 madde ve 5’li Likert Ölçeği formatında yapılandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

EPOCH Ölçeği, İyi Oluş, Ergenlik, Psikolojik Sağlık, Bağlılık, Kararlılık, İyimserlik, Geçerlik, Güvenirlik, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA).

Yazarlar

İbrahim Demirci, Fatih Ekşi

Amaç

EPOCH Ölçeği’nin temel amacı, ergenlerin yaşam kalitesini ve psikolojik refahını beş temel bileşen üzerinden kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, orijinal İngilizce formun temel aldığı beş faktörlü iyi oluş modelinin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sınamak ve bu modelin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracını sağlamaktır.

Bu araç, eğitim, klinik ve araştırma ortamlarında ergenlerin güçlü yönlerini ve olumlu psikolojik özelliklerini belirlemek için kullanılabilir, böylece önleyici ve destekleyici müdahalelerin etkinliğini ölçmeye yardımcı olur.

Yapı

EPOCH Ölçeği, pozitif psikolojideki iyi oluş kavramını temsil eden ve her biri 4 maddeden oluşan toplam beş alt boyuttan meydana gelmektedir. Bu boyutlar, ergenlerin farklı alanlardaki olumlu işleyişlerini yansıtmaktadır:

• Bağlılık (Engagement): Bireyin yaptığı işe tamamen kendini kaptırma ve yüksek konsantrasyon gösterme yeteneği.
• Kararlılık (Perseverance): Hedeflere ulaşmada sebat etme ve zorluklara rağmen planlara sadık kalma becerisi.
• İyimserlik (Optimism): Geleceğe dair olumlu beklentilere sahip olma ve belirsizlik durumlarında en iyisini umma eğilimi.
• İlişkililik (Connectedness): Sosyal destek ağına sahip olma ve başkalarıyla derin, anlamlı ilişkiler kurma hissiyatı.
• Mutluluk (Happiness): Genel olarak yaşamdan memnuniyet duyma ve pozitif duygular yaşama durumu.

Geçerlik

EPOCH Ölçeği’nin Türkçe formunun yapı geçerliğini değerlendirmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Beş boyutlu modelin uyumunu belirleyen indeks değerleri, modelin veri ile kabul edilebilir düzeyde uyumlu olduğunu göstermiştir.

• Uyum İndeksi Değerleri: χ² = 381.29, sd = 160.
• RMSEA: .074 (Kabul edilebilir sınır).
• Diğer Uyum İndeksleri: NFI = .96, NNFI = .98, CFI = .98, IFI = .98, RFI = .96 ve SRMR = .052 (Tüm değerler mükemmel uyum düzeyine yakındır).
• Faktör Yükleri: Ölçekteki maddelerin faktör yükleri .37 ile .84 arasında değişmekte olup, bu durum maddelerin ilgili alt boyutları güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Ölçeğin ölçüt geçerliği kapsamında, Oxford Mutluluk Ölçeği-Kısa Formu ile yakınsama geçerliği incelenmiştir. EPOCH Ölçeği’nin toplam puanı ile Oxford Mutluluk Ölçeği arasında .61 düzeyinde güçlü ve pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Alt boyutlar arasındaki korelasyon katsayıları ise .35 ile .60 arasında değişmektedir, bu da iyi oluşun farklı yönlerinin mutlulukla tutarlı bir şekilde ilişkili olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, yüksek düzeyde İç Tutarlılık sergilediğini ortaya koymuştur.

• Toplam Puan İç Tutarlılık Katsayısı (Cronbach Alpha): .95 olarak hesaplanmıştır, bu değer ölçeğin genel olarak mükemmel bir güvenirliğe sahip olduğunu gösterir.
• Alt Boyut İç Tutarlılık Katsayıları: Alt boyutlara ilişkin Cronbach Alfa katsayıları .72 ile .88 arasında değişmektedir. Bu aralık, alt boyutların da güvenilir ölçümler sunduğunu göstermektedir.
• Düzeltilmiş Madde Toplam Puan Korelasyonları: Maddelerin toplam puanla olan korelasyon katsayıları .41 ile .77 arasında değişmektedir. Bu yüksek değerler, her bir maddenin ölçülen genel yapıyla tutarlı olduğunu ve ölçekten çıkarılmaya gerek olmadığını işaret etmektedir.

Faktör Analizi

EPOCH Ölçeği’nin adaptasyon çalışmasında, orijinal beş boyutlu yapıyı test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin Türkçe formunun da orijinal yapıyı koruduğunu ve beş faktörlü modelin ergen verilerine uygun olduğunu doğrulamıştır. Elde edilen uyum indeksleri (özellikle CFI, NFI ve SRMR), modelin yapısal olarak geçerli olduğunu desteklemektedir. Madde faktör yüklerinin yüksek olması (.37 – .84), her bir maddenin belirlenen alt boyutu güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: 5 alt boyut ve toplam 20 madde (Her alt boyut 4 madde içerir).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler

Yaş Grubu: Araştırma kaynağında spesifik yaş aralığı belirtilmese de, ergen popülasyonuna yöneliktir.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ergenler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği kullanılmıştır. Derecelendirme şu şekildedir: 1= hiçbir zaman – 5= her zaman.

Anahtar Kelimeler

İyi Oluş Modeli, Ergen Psikolojisi, Pozitif Psikoloji, İç Tutarlılık, Ölçek Adaptasyonu, Psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımına ilişkin spesifik ticari ücret bilgisi mevcut değildir; ancak akademik çalışmalarda kullanım için sorumlu yazarla iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı: Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması 2015 yılında yayınlanmıştır.

Ek Materyaller: Ölçeğin orijinal PDF ve DOCX dosyaları mevcuttur.

• Orijinal PDF dosyası: epoch-olcegi-toad.pdf
• DOCX dosyası: epoch-olcegi-toad.docx

Kaynaklar

Demirci, İ. ve Ekşi, F. (2015). Ergenler için beş boyutlu iyi oluş modeli: EPOCH Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerliği ve güvenirliği. Gençlik Araştırmaları Dergisi 3(3), 9-30.

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: genclikarastirmalari.gsb.gov.tr

EPOCH Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek, 5 alt boyut ve 20 maddeden oluşmaktadır:

• Bağlılık (4 m): Kendimi yaptığım işe tamamen kaptırırım.
• Kararlılık (4 m): Bir şey için plan yaptığımda o plana uyarım.
• İyimserlik (4 m): Belirsizlik durumlarında en iyisini umarım.
• İlişkililik (4 m): Bir sorun yaşadığımda benimle ilgilenecek birileri vardır.
• Mutluluk (4 m): Mutlu hissederim.