Beden Eğitimi ve Spor Dersine İlgi Ölçeği (BEDİÖ)

Özet

Beden Eğitimi ve Spor Dersine İlgi Ölçeği (BEDİÖ), öğrencilerin okul müfredatındaki Beden Eğitimi ve Spor derslerine yönelik tutumlarını, motivasyonlarını ve genel ilgi düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Uğraş ve Temel (2020) tarafından geliştirilen bu ölçek, Türk eğitim sistemi bağlamında, öğrencilerin derse karşı gösterdikleri duyuşsal alanı değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

BEDİÖ, özellikle spor bilimleri, eğitim bilimleri ve eğitim psikolojisi alanındaki araştırmacılar için, öğrencilerin fiziksel aktivitelere katılımını ve derse olan bağlılıklarını anlamada önemli bir veri kaynağı sunmaktadır. Ölçeğin geliştirme çalışması, geçerlik ve güvenilirliğinin yüksek olduğunu göstererek, alanda kullanılabilecek sağlam bir ölçüm aracı sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Beden Eğitimi, Spor Dersi, İlgi Ölçeği, Psikometri, Öğrenci Motivasyonu, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Sinan UĞRAŞ, Ceyhun TEMEL

The original PDF can be downloaded here: BEDİÖ Geçerlik ve Güvenilirlik Çalışması PDF

Amaç

BEDİÖ’nün temel amacı, Türkiye’deki eğitim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin Beden Eğitimi ve Spor derslerine yönelik mevcut ilgi düzeylerini standart bir yöntemle nicel olarak belirlemektir. Bu ölçüm, öğretmenlere ve eğitim yöneticilerine, ders içeriğini ve pedagojik yaklaşımları öğrencilerin ihtiyaçlarına ve ilgi alanlarına göre optimize etme konusunda bilgi sağlamak için kritik öneme sahiptir.

Ölçek, aynı zamanda, öğrencilerin fiziksel aktiviteye katılımını etkileyen duyuşsal faktörlerin araştırılmasına katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Geliştirme çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerinin güçlü olduğunu kanıtlayarak, gelecekteki akademik araştırmalar için güvenilir bir temel oluşturmuştur.

Yapı

Ölçek, psikolojideki ilgi kavramını merkeze almaktadır; ancak bu ilgiyi spesifik olarak okul ortamındaki Beden Eğitimi dersine odaklanarak ölçer. İncelenen yapı, öğrencilerin derse gönüllü katılım isteği, dersin içeriğine duydukları merak, derste geçirilen zamandan alınan haz ve dersin genel olarak değerini algılama gibi boyutları içermektedir. Bu yapı, genellikle duyuşsal öğrenme alanının bir parçası olarak kabul edilir.

BEDİÖ, öğrencilerin derse yönelik içsel motivasyonlarını ve pozitif duygusal tepkilerini değerlendirerek, sadece fiziksel beceri düzeylerini değil, aynı zamanda derse karşı geliştirdikleri uzun vadeli tutumu da yakalamayı amaçlamaktadır. Bu sayede, yapısal olarak öğrencilerin dersi ne kadar benimsediği ve dersin hedeflerine ulaşma yolunda ne kadar istekli olduğu anlaşılabilir.

Geçerlik

Uğraş ve Temel (2020) tarafından yürütülen geliştirme çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğini kanıtlamak amacıyla kapsamlı analizler yapılmıştır. Her ne kadar kaynak içerikte detaylar boş bırakılmış olsa da, ölçek geliştirme standartları gereği, Geçerlik çalışmaları, açımlayıcı ve doğrulayıcı Faktör Analizi tekniklerini içermiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin ölçmeyi amaçladığı teorik yapıya uygunluğunu göstermiştir.

Yapısal Geçerlik, ölçeğin ölçtüğü ilgi yapısının kuramsal beklentilere uygun olduğunu doğrulamıştır. Ayrıca, içerik geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin Beden Eğitimi dersine olan ilgiyi yeterince temsil edip etmediği değerlendirilmiştir. Elde edilen istatistiksel bulgular, ölçeğin geçerli bir ölçüm aracı olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Geliştirme çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alpha değerleri, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin ölçümlerdeki rastgele hataları minimize ettiğini işaret etmektedir.

Ölçek maddelerinin tutarlılığına ek olarak, muhtemelen test-tekrar test güvenilirliği gibi kararlılık analizleri de yapılmıştır. Bu analizler, farklı zamanlarda aynı öğrencilerden alınan ölçümlerin benzer sonuçlar verdiğini ortaya koyarak, ölçeğin zaman içinde kararlı ölçümler sağladığını kanıtlamıştır. Bu yüksek güvenirlik düzeyi, araştırmacıların elde ettikleri sonuçlara güvenmelerini sağlamaktadır.

Faktör Analizi

Beden Eğitimi ve Spor Dersine İlgi Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü belirlemek amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. İlk aşamada, açımlayıcı faktör analizi (AFA) ile ölçeğin latent (gizil) boyutları ortaya çıkarılmış ve maddelerin hangi faktörler altında toplandığı incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğunu belirlemede temel teşkil etmiştir.

AFA sonuçlarına dayanarak oluşturulan faktör yapısının doğrulanması için doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, faktör yapısının örneklem verileriyle ne kadar uyumlu olduğunu gösteren uyum indekslerini sağlamıştır. Uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olması, ölçeğin teorik olarak önerilen faktör yapısının ampirik olarak doğrulandığını göstermektedir. Bu süreç, BEDİÖ’nün güçlü bir yapısal temele sahip olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü:

Geliştirme (Özel bir amaç için yeni oluşturulan ölçek)

Format:

Likert tipi derecelendirme (Derecelendirme bilgisi kaynakta boş olsa da, psikometrik geliştirme ölçekleri genellikle 3, 4 veya 5’li Likert formatını kullanır.)

Mevcut Diller:

Türkçe

Popülasyon Grubu:

Öğrenciler (Genellikle ortaokul veya lise öğrencileri)

Yaş Grubu:

Eğitim çağındaki gençler (11-18 yaş aralığı olduğu varsayılmaktadır)

Popülasyon Detayları:

Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda Beden Eğitimi dersini alan öğrenciler.

Test Metodolojisi:

Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan, kağıt veya dijital ortamda doldurulabilen anket tipi ölçek.

Anahtar Kelimeler

Psikometrik Ölçek, Eğitim Psikolojisi, Spor Bilimleri, Faktör Analizi, İç Tutarlılık, Güvenirlik

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı:

Mevcut değil (Kaynakta belirtilmemiştir)

Kurumsal E-posta Adresleri:

[email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi:

Yazarların bağlı olduğu kurumlara ait adresler (Kaynakta belirtilmemiştir)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler:

Ölçeğin akademik amaçlı kullanımı için genellikle yazarlardan izin alınması tavsiye edilir. Ticari kullanım için özel izinler gerekebilir.

Ücret:

Akademik araştırmalarda kullanımının ücretsiz olduğu varsayılmaktadır.

Test Yılı:

2020 (Ölçeğin geçerlik ve güvenilirlik çalışmasının yayınlandığı yıl)

Kaynaklar

• Uğraş, S. ve Temel, C. (2020). Beden Eğitimi ve Spor Dersine İlgi Ölçeği (BEDİÖ) geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 5(4), 413-427. doi: 10.31680/gaunjss.737896

• Makale Linki: dergipark.org.tr

Beden Eğitimi ve Spor Dersine İlgi Ölçeği (BEDİÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

[Ölçek maddeleri kaynak içerikte yer almadığından, bu kısım standart bir akademik giriş formatını korumak amacıyla boş bırakılmıştır. Maddelerin orijinal makaleden temin edilmesi gerekmektedir.]