Endişe ve Anksiyete Ölçeği (EAÖ)

Soyut

Endişe ve Anksiyete Ölçeği (EAÖ), genel anksiyete ve endişe düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik aracın Türkçe adaptasyonudur. Ölçeğin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları 2016 yılında Ayşe Akyay tarafından yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Çalışmalar, EAÖ’nün tek faktörlü bir yapıya sahip olduğunu ve yüksek düzeyde iç tutarlılık sergilediğini göstermiştir. Bu uyarlama, klinik değerlendirme ve araştırma alanlarında anksiyete belirtilerinin şiddetini ve doğasını tespit etmek için güvenilir bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Endişe, Anksiyete, Ölçek Uyarlaması, Psikometri, Cronbach Alfa, Faktör Analizi, Geçerlilik, Güvenilirlik.

Yazarlar

Ayşe Akyay

Amaç

Endişe ve Anksiyete Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin yaşadığı aşırı ve kontrol edilmesi zor olan endişe ve anksiyete semptomlarının yoğunluğunu ve sıklığını belirlemektir. Bu ölçek, özellikle yaygın anksiyete bozukluğu (YAB) ile ilişkili temel bilişsel ve duygusal bileşenleri değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Uyarlama çalışmasının amacı ise, orijinal ölçeği Türk kültürüne ve diline uygun hale getirerek psikolojik araştırmalarda ve klinik uygulamalarda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sağlamaktır.

Yapı

EAÖ, psikolojideki anksiyete yapısını, özellikle de kronik ve aşırı endişe eğilimini (Yaygın Anksiyete Bozukluğunun çekirdek belirtisi) ölçmektedir. Ölçek, bireyin endişelerini ne ölçüde abartılı bulduğu, endişe duyduğu gün sayısı ve endişelerini kontrol etme zorluğu gibi merkezi boyutlara odaklanmaktadır.

Yapılan faktör analizi sonuçları, ölçeğin ölçtüğü yapının tek boyutlu olduğunu, yani endişe ve anksiyete eğiliminin tek bir genel faktör altında toplandığını işaret etmektedir. Bu tek faktörlü yapı, ölçeğin bilişsel kaçınma veya problemlere karşı olumsuz tutum gibi diğer ilgili yapılarla ilişkili olsa da, temel olarak tek bir ana psikolojik yapıyı temsil ettiğini doğrulamaktadır.

Geçerlilik

EAÖ’nün geçerlilik çalışması kapsamında eş zamanlı geçerlilik (concurrent validity) incelenmiştir. Bu amaçla, Yaygın Anksiyete Bozukluğunu ölçmek için geliştirilmiş olan YAB-7 (GAD-7) ölçeği kullanılmıştır.

Yapılan Pearson korelasyon analizi sonucunda, EAÖ toplam puanları ile YAB-7 toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek düzeyde pozitif bir korelasyon katsayısı (r=0,636, p<0,05) saptanmıştır. Bu yüksek korelasyon, EAÖ’nün beklenen benzer yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla yapısal geçerliliğinin güçlü olduğunu göstermektedir.

Güvenilirlik

EAÖ Türkçe uyarlamasının güvenilirliği hem iç tutarlılık hem de test-tekrar test yöntemleriyle değerlendirilmiştir. İç tutarlılık, Cronbach’s Alfa katsayısı kullanılarak ölçülmüştür.

EAÖ toplam puanı için elde edilen Cronbach’s Alfa değeri 0,891 olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçeğin maddeleri arasında yüksek bir iç tutarlılık olduğunu ve oldukça iyi bir güvenilirlik katsayısına sahip olduğunu göstermektedir. Madde-toplam korelasyonları ise 0,548 ile 0,685 arasında değişmektedir. Maddelerin tek tek silinmesinin Cronbach’s Alfa değerini önemli ölçüde değiştirmediği gözlemlenmiştir.

Test-tekrar test güvenirliği çalışmasında, 30 kişilik bir gruba ölçekler 3 hafta arayla iki kez uygulanmıştır. Bu uygulamanın sonucunda test-tekrar test güvenirlik katsayısı 0,528 olarak belirlenmiştir.

Faktör Analizi

EAÖ’nün yapısal geçerliliğini incelemek amacıyla temel bileşenler analizi (Principal Component Analysis) kullanılmıştır. Örneklem uygunluğunun bir ölçütü olan Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0,917 olarak bulunmuştur, bu da verilerin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu göstermektedir.

Analiz sonucunda, özdeğeri 1’in üzerinde olan yalnızca tek bir faktör oluştuğu tespit edilmiştir. Bu tek faktör, toplam varyansın %50,8’ini açıklamaktadır. Tek faktörlü yapının ortaya çıkması nedeniyle rotasyon işlemi uygulanmamıştır. Faktör yükleri 0,635 ile 0,761 arasında değişmektedir, bu da tüm maddelerin ölçülen yapıyı güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir. Sonuçlar, EAÖ Türkçe formunun faktör yapısının orijinal ölçek yapısıyla benzer olduğunu doğrulamaktadır.

Enstrüman

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: 9’lu Likert Ölçeği (0= hiçbir zaman – 8= her zaman)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkin

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Uyarlama çalışması yetişkin örneklem üzerinde yapılmıştır.)

Popülasyon Detayları: Yüksek lisans tezi kapsamında belirlenen örneklem grubu.

Test Metodolojisi: Bilişsel ve duygusal semptomları ölçen öz bildirim anketi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Belirtilmemiştir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Ayşe Akyay’ın 2016 yılında tamamladığı yüksek lisans tezi kapsamında uyarlanmış ve geçerliliği sağlanmıştır. Ölçeğin akademik kullanım ve erişim detayları için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi veya tezin resmi kaynakları üzerinden incelenmesi önerilir.

Tezin tamamına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: endise-ve-anksiyete-olcegi-eao-toad.pdf

Referanslar

Akyay, A. (2016). Endişe ve Anksiyete Ölçeği, Problemlere Karşı Olumsuz Tutum Ölçeği ve Bilişsel Kaçınma Ölçeği, Türkçe uyarlanması, geçerliliği ve güvenirliliği. (Yüksek lisans tezi). Üsküdar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Endişe ve Anksiyete Ölçeği (EAÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

2. Endişeleriniz size aşırı veya abartılı geliyor mu?

3. Son altı ay süresince, aşırı endişeler sizi kaç gün rahatsız etmiştir?

4. Endişelerinizi kontrol etmekte zorluk yaşıyor musunuz? Mesela, bir şey hakkında endişelenmeye başladığınızda kendinizi durdurmakta zorluk yaşıyor musunuz?