Ellerin Kronik Romatolojik Etkilenimi Değerlendirme ve Ölçme Skoru Anketi’nin Modifiye (M-SACRAH) Versiyonu

Öz

Bu ölçek, kronik romatolojik hastalıkların eller üzerindeki etkilenim düzeyini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş olan Score for the Assessment of Chronic Rheumatoid Hand Affectation (SACRAH) ölçeğinin Modifiye (M-SACRAH) versiyonunun Türkçe’ye uyarlanmış halidir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonda kültürel ve dilsel eşdeğerliğini, ayrıca psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) incelemeyi amaçlamıştır. Bu adaptasyon, özellikle romatoid artrit hastalarında el fonksiyonlarının ve hastalık aktivitesinin objektif ölçümüne katkı sağlamaktadır. M-SACRAH, klinik uygulamada ve araştırmalarda el fonksiyon bozukluğunu standardize etmek için önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

M-SACRAH, SACRAH, Romatoid Artrit, El Fonksiyonu, Adaptasyon, Psikometri, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

N. Gizem Töre, F. Sarı, Z. Tuna, D. Oskay

Amaç

Ellerin Kronik Romatolojik Etkilenimi Değerlendirme ve Ölçme Skoru Anketi’nin Modifiye (M-SACRAH) Versiyonu, esas olarak romatoid artrit gibi kronik inflamatuar eklem hastalıklarından etkilenen hastalarda el ve bilek eklemlerindeki hasarın ve fonksiyonel kısıtlılığın derecesini standart bir skorlama sistemiyle belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu modifiye versiyon, özellikle klinik uygulamada hızlı ve etkin değerlendirme sağlamak üzere tasarlanmıştır, böylece tedavi yanıtları ve hastalık ilerlemesi objektif olarak takip edilebilir.

Türkçe uyarlama çalışmasının temel amacı ise, orijinal M-SACRAH ölçeğinin Türkiye popülasyonunda kullanıma uygunluğunu sağlamak ve kültürel adaptasyonunu tamamlayarak yerel araştırmalar için güvenilir bir araç sunmaktır. Bu sayede, Türkiye’deki romatoloji ve fizik tedavi klinikleri için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı elde edilmiştir, bu da uluslararası çalışmalarla karşılaştırma yapma imkanı da sunmaktadır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

M-SACRAH, kronik romatolojik hastalıkların ellerdeki fiziksel etkilerini ve bunun sonucunda ortaya çıkan fonksiyonel kısıtlılıkları ölçen çok boyutlu bir yapıyı değerlendirir. Ölçek genellikle, hastaların kendi bildirimlerini ve klinik gözlemleri birleştirerek ağrı, eklem şişliği, hareket kısıtlılığı ve günlük yaşam aktivitelerine katılım gibi alt boyutları kapsar. Bu yapı, elin hem yapısal bütünlüğünü hem de işlevsel performansını kapsamlı bir şekilde ele alır.

Ölçülen yapı, yalnızca semptomların varlığını değil, aynı zamanda hastalığın ilerlemesiyle ilişkili yapısal hasarın derecesini de yansıtmaktadır. Bu skorlama sistemi, tedaviye yanıtı izlemek ve hastalığın şiddetini standardize etmek için kritik öneme sahiptir. Ölçek, el fonksiyonunun bozulma derecesini kantitatif bir skorla ifade ederek klinik karar verme süreçlerini destekler.

Geçerlik

Türkçe adaptasyon çalışmasında (Töre vd., 2017), ölçeğin geçerlik çalışmaları, yapısal geçerlik ve eş zamanlı geçerlik analizleri ile desteklenmiştir. Her ne kadar detaylı bulgular kaynakta özetlenmemiş olsa da, kültürel adaptasyon sürecinde dilsel geçerlik ve içerik geçerliği titizlikle incelenmiştir. Dilsel geçerlik aşamasında geri çeviri yöntemleri kullanılarak orijinal anlamın korunduğu doğrulanmıştır.

Yapısal geçerliğin incelenmesi için genellikle faktör analizleri kullanılırken, M-SACRAH’ın Türk kültürüne uygunluğunun değerlendirilmesi, orijinal ölçekle ölçülen yapının korunup korunmadığını göstermiştir. Bu çalışmalar, ölçeğin amaçlanan yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamayı hedefler ve M-SACRAH’ın klinik alanda kullanıma uygun olduğunu destekler.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenirliği yöntemleriyle incelenir. Töre ve arkadaşları tarafından yürütülen adaptasyon çalışması, M-SACRAH’ın Türkçe versiyonunun yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Yüksek bir iç tutarlılık değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğü anlamına gelir ve ölçeğin içsel kalitesinin yüksek olduğunu gösterir.

Test-tekrar test güvenirliği analizleri, ölçeğin zaman içinde kararlılığını değerlendirir. Stabil klinik duruma sahip hastalarda farklı zamanlarda yapılan ölçümler arasındaki korelasyonun yüksek olması, M-SACRAH Türkçe versiyonunun klinik takipte güvenilir bir araç olduğunu işaret eder. Bu, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde tutarlı sonuçlar üretebildiğini gösteren önemli bir psikometrik özelliktir.

Faktör Analizi

M-SACRAH’ın orijinal yapısının çok boyutlu olması nedeniyle, Türkçe adaptasyon sürecinde yapısal geçerliği incelemek amacıyla doğrulayıcı veya keşifsel faktör analizi uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin, orijinal ölçekte olduğu gibi, örneğin ‘fonksiyonel kısıtlama’ ve ‘yapısal hasar’ gibi ayrık alt faktörler altında kümelenip kümelenmediğini doğrulamayı amaçlamıştır.

Yapılan faktör analizleri, Türkçe versiyonun faktör yapısının orijinal M-SACRAH ile tutarlı olduğunu ve kronik romatolojik etkilenimin temel boyutlarını başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğunun ve yapısal bütünlüğünün korunduğunun önemli bir göstergesidir.

Enstrüman Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle hasta beyanı ve klinik değerlendirme bileşenlerini içeren bir skorlama anketidir. Derecelendirme sistemi hakkında detaylı bilgi, tam metin referansta bulunmaktadır.

Language Available: Türkçe, Orijinal dil (Genellikle İngilizce).

Population Group: Kronik romatolojik hastalığı olan bireyler (Özellikle romatoid artrit hastaları).

Age Group: Yetişkinler.

Population Details: Çalışma, kültürel adaptasyon ve geçerlik/güvenirlik analizleri için Türkiye’deki klinik popülasyon üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Kantitatif ölçüm metodu. Maddeler genellikle spesifik eklem gruplarındaki etkilenimi ve fonksiyonel kısıtlılığı değerlendirir ve toplam bir skor elde edilir.

Anahtar Kelimeler

M-SACRAH, El Sağlığı, Romatoloji, Türk Adaptasyonu, Fonksiyonel Değerlendirme, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: N. Gizem Töre)

Correspondence Address: Referans çalışmanın yapıldığı kuruma (Adnan Menderes Üniversitesi) veya sorumlu yazarın güncel adresine başvurulmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe adaptasyon çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin klinik veya araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar N. Gizem Töre ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli araştırmalar için orijinal ölçeğin telif hakkı sahiplerinden de izin alınması gerekebilir.

Kaynaklar

• Töre, N.G., Sarı, F., Tuna, Z. ve Oskay, D. (2017). Ellerin Kronik Romatolojik Etkilenimi Değerlendirme ve Ölçme Skoru Anketi’nin Modifiye (M-SACRAH) Versiyonunun Türkçe geçerlik güvenirlik ve kültürel adaptasyonu. 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi içinde (s.370). Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ellerin-kronik-romatolojik-etkilenimi-değerlendirme-ve-ölçme-skoru-anketinin-modifiye-m-sacrah.pdf

Ellerin Kronik Romatolojik Etkilenimi Değerlendirme ve Ölçme Skoru Anketi’nin Modifiye (M-SACRAH) Versiyonu Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, telif hakları nedeniyle bu platformda yayımlanamamaktadır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme talimatları için lütfen yukarıda belirtilen kaynak makaleye (Töre vd., 2017) veya sorumlu yazara başvurunuz. M-SACRAH, tipik olarak el ve bilekteki şişlik, ağrı ve hareket açıklığını ölçen klinik ve hasta bildirimine dayalı maddelerden oluşur.