Emzirme Tutumunu Değerlendirme Ölçeği

Özet

Emzirme Tutumunu Değerlendirme Ölçeği (ETÖ), bireylerin emzirmeye yönelik sahip oldukları soyut tutumları, inançları ve algıları ölçmek amacıyla Hediye Arslan Özkan tarafından geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Ölçek, annelerin ve sağlık profesyonellerinin emzirme pratiğine olan yaklaşımlarını sistematik olarak değerlendirerek, halk sağlığı ve hemşirelik alanındaki eğitim programlarının planlanması ve etkinliğinin ölçülmesinde önemli veriler sağlamaktadır.

Ölçek, geliştirme tipi bir araç olup, 46 maddeden oluşmakta ve yanıtlar 5’li Likert ölçeği formatında toplanmaktadır. Yapı geçerliliği ve iç tutarlılık analizleri, ölçeğin bilimsel standartlara uygunluğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Emzirme tutumu, psikometri, Likert ölçeği, yapı geçerliliği, hemşirelik araştırması, Hediye Arslan Özkan.

Yazarlar

Hediye Arslan Özkan

[quads id=5]

Amaç

Emzirme Tutumunu Değerlendirme Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin emzirme eylemine dair sahip olduğu bilişsel ve duygusal tutumları, inançları ve algıları güvenilir ve geçerli bir şekilde nicel olarak belirlemektir. Emzirme tutumlarının ölçülmesi, kültürel, sosyal ve kişisel faktörlerin bu hayati sağlık davranışını nasıl etkilediğini anlamak için zemin hazırlar.

Bu ölçek, anne ve çocuk sağlığı alanında çalışan araştırmacılara ve klinisyenlere, emzirmeyi teşvik etmeye yönelik girişimlerin planlanması ve hedef kitleye özel stratejilerin geliştirilmesi konularında bilimsel kanıt sunmak üzere tasarlanmıştır. Ölçek sonuçları, özellikle düşük emzirme oranlarına sahip topluluklarda risk altındaki grupların belirlenmesinde kullanılabilir.

Yapı

Ölçek, doğrudan gözlemlenemeyen soyut bir kavram olan emzirme tutumu psikolojik yapısını ölçmeyi hedefler. Bu yapı, genellikle emzirmenin algılanan faydaları ve riskleri, sosyal normlar, kişisel rahatlık düzeyleri ve emzirme ile ilgili yanlış inançlar gibi çeşitli alt boyutlardan oluşmaktadır. Ölçeğin geliştirilme süreci, bu yapının Türkiye bağlamındaki kültürel ve sosyal dinamiklerini yansıtacak şekilde titizlikle yürütülmüştür.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, psikometrik standartlara uygun olarak yürütülmüştür. Özellikle soyut kavramlara yönelik ölçümlerde temel bir gereklilik olan yapı geçerliliği, ilgili kuramlara dayanılarak kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Bu inceleme, ölçeğin teorik yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermek amacıyla ileri istatistiksel yöntemlerle desteklenmiştir.

Yapılan analizler, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen tutum yapısıyla güçlü bir korelasyon gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu geçerlik çalışmaları sonucunda, ölçek nihai olarak 46 maddelik, yapısal olarak tutarlı bir form elde etmiştir.

Güvenirlik

Emzirme Tutum Ölçeği’nin (ETÖ) güvenilirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının zaman içinde ve farklı durumlarda tutarlılığını sağlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin iç tutarlılığının sınanmasında, maddeler arasındaki ilişkinin istatistiksel olarak değerlendirilmesi için Coverian (Kovaryans) ve korelasyon matriksleri gibi gelişmiş teknikler kullanılmıştır. Bu yöntemler, ölçeği oluşturan maddelerin aynı yapıyı ölçme derecesini belirlemede önemlidir.

Elde edilen iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin birbiriyle yüksek düzeyde uyumlu olduğunu ve ölçeğin güvenilir sonuçlar ürettiğini göstermektedir. Bu, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında tekrarlı kullanıma uygun olduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, yapı geçerliliğini sağlamak ve tutum yapısının boyutlarını keşfetmek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Bu istatistiksel yöntem, başlangıçta hazırlanan madde havuzundan ölçeğin nihai formunu oluşturmada kritik rol oynamıştır.

Faktör analizi sonuçları, emzirme tutumunu temsil eden temel faktörleri belirlemiş ve 46 maddelik ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmıştır. Bu analiz, ölçeğin teorik temellere uygunluğunu ve ampirik verilerle desteklendiğini kanıtlamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme

Format: Yazılı beyan formatında, katılımcının kendisine yönelik tutumları ifade etmesi esasına dayanır. Toplam 46 maddeden oluşmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Anneler, anne adayları ve emzirme danışmanlığı yapan sağlık profesyonelleri.

Age Group: Yetişkinler (Doğurganlık çağındaki ve emzirme dönemindeki kadınlar).

Population Details: Ölçek, emzirmeye yönelik tutumları ölçmek amacıyla Türkiye popülasyonu üzerinde geliştirilmiştir.

Test Methodology: 5’li Likert Ölçeği kullanılarak yanıtlanmaktadır. Yanıt seçenekleri aşağıdaki gibidir:

• 0 = Hiç katılmıyorum
• 1 = Az katılıyorum
• 2 = Kararsızım
• 3 = Katılıyorum
• 4 = Tamamen katılıyorum

Anahtar Kelimeler

Tutum ölçümü, anne sağlığı, halk sağlığı, psikometrik araç, faktör analizi, emzirme.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Hediye Arslan Özkan tarafından 2015 yılında yayımlanan bilimsel çalışma kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik veya ticari amaçla kullanımı için sorumlu yazar ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: emzirme-tutumunu-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Arslan- Özkan, H. (2015). Emzirme Tutumunu Değerlendirme Ölçeği. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 2(1), 53-58.

[quads id=5]

Emzirme Tutumunu Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

Ölçek toplam 46 maddeden oluşmaktadır. Aşağıda örnek maddeler verilmiştir:

• 5m: Emzirme göğüste ağrı ve acıya neden olur.
• 43m: Emzirme gebelikten korur.