Emzirme Destek Ölçeği

Özet

Emzirme Destek Ölçeği (EDÖ), annelerin emzirme sürecinde eşlerinden veya çevrelerinden algıladıkları desteğin düzeyini ve niteliğini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, Pınar Akgün ve Ayşe Taştekin tarafından 2019 yılında Türkçe’ye uyarlama çalışması yapılarak Türk popülasyonuna sunulmuştur. Bu uyarlama çalışması sonucunda ölçek, toplam 12 maddeden ve üç ana boyuttan oluşan bir yapı sergilemiştir.

Ölçeğin boyutları, eş desteğini bilişsel (düşünceler), davranışsal (işbirliği) ve duygusal (istekler) açılardan ele almaktadır. Ölçek, annelerin emzirme motivasyonunu etkileyen sosyal çevresel faktörleri anlamada önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Emzirme, Destek, Eş Desteği, Uyarlama, Psikometrik, Anne Sağlığı, Puerperium, Ölçme

Yazarlar

Pınar Akgün, Ayşe Taştekin

Amaç

Emzirme Destek Ölçeği’nin temel amacı, lohusalık dönemindeki annelerin emzirme davranışlarını sürdürme kararlılığını etkileyen destekleyici çevresel faktörleri, özellikle de eş desteğini sistematik olarak değerlendirmektir. Bu ölçek, sağlık profesyonellerinin ve araştırmacıların, destek eksikliğinden kaynaklanan potansiyel riskleri belirlemelerine yardımcı olur.

Ölçek, algılanan desteği ölçerek, emzirme başarısını artırmak için hedeflenmiş müdahale programlarının geliştirilmesine zemin hazırlar.

Yapı

Ölçek, annenin eşinden veya yakın çevresinden aldığı sosyal destek algısını ölçmektedir. Bu yapı, sadece pratik yardımı değil, aynı zamanda eşin emzirmeye yönelik olumlu tutumlarını ve beklentilerini de kapsamaktadır. Ölçek, bu destek yapısını üç spesifik faktör altında incelemektedir.

Geçerlik

Emzirme Destek Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışması sırasında yapı geçerliği detaylı olarak incelenmiştir. Yapılan analizler, ölçeğin orijinal yapısına benzer şekilde, kavramsal olarak güçlü ve kültüre uygun üç faktörlü bir yapıyı desteklemiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin Türk popülasyonunda ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta spesifik güvenirlik katsayıları (örneğin, Cronbach Alfa değeri) belirtilmemiştir. Ancak, uyarlama çalışması kapsamında geçerlik analizleri yapıldığından, ölçeğin iç tutarlılığının da değerlendirildiği ve kabul edilebilir düzeyde olduğu varsayılmaktadır. Gelecekteki psikometrik çalışmalarda, test-tekrar test güvenirliği gibi ek güvenirlik analizlerinin raporlanması önemlidir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliği kapsamında gerçekleştirilen faktör analizi, ölçeğin toplam 12 maddeden oluşan üç ana boyuta ayrıldığını ortaya koymuştur. Bu üç boyut, eşin anneye sağladığı desteğin farklı yönlerini temsil etmektedir.

Bu boyutlar ve ilgili madde dağılımları aşağıdaki gibidir:

• Birinci Boyut: Eş için düşünceler. Bu boyut, eşin emzirmeye yönelik tutumlarını ve bilişsel desteğini yansıtan altı maddeden (34, 20, 62, 58, 21, 29) oluşmaktadır.
• İkinci Boyut: Çocuk bakımı ve ev işlerinde işbirliği. Bu boyut, eşin annenin yükünü hafifletmeye yönelik davranışsal desteğini ölçen üç maddeden (4, 5, 6) oluşmaktadır.
• Üçüncü Boyut: Eşin emzirmeyle ilgili istekleri. Bu boyut, eşin emzirme eylemini teşvik eden veya destekleyen beklentilerini içeren üç maddeden (56, 57, 58) oluşmaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert tipi derecelendirme yerine, ikili (dichotomous) bir derecelendirme sistemi kullanılmaktadır.

Derecelendirme: 1= var, 0= yok.

Maddeler: Toplam 12 madde.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Emziren anneler ve/veya yeni ebeveynler.

Yaş Grubu: Yetişkin.

Popülasyon Detayları: Orijinal kaynakta detaylı örneklem bilgisi yer almamaktadır, ancak uyarlama çalışmasının Türkiye’de gerçekleştirildiği bilinmektedir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim envanteri.

Anahtar Kelimeler

Destek Ölçeği, Aile Desteği, Emzirme Sürekliliği, Bebek Sağlığı, Faktör Analizi

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ayşe Taştekin

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Kurumsal E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-postası: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2019

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanım izni ve olası ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Orijinal kaynakta bu detaylar belirtilmemiştir.

Referanslar

Akgün, P., ve Taştekin, A. (2019). Emzirme Destek Ölçeğinin Türkçe uyarlama çalışması. Contemporary Educational Researches: Theory and Practıce in Education. Frankfurt am Main/ Germany, 25–27 Temmuz, 2019.

Orijinal uyarlama çalışmasının PDF’i buradan indirilebilir: emzirme-destek-olceginin-turkce-uyarlama-calismasi-toad.pdf

Emzirme Destek Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ NOT: Orijinal kaynakta ölçek maddelerinin metinleri değil, yalnızca faktör gruplarına atanan madde numaraları (34, 20, 62, 58, 21, 29, 4, 5, 6, 56, 57, 58) belirtilmiştir. Maddelerin tam metinleri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi veya tam konferans bildirisine başvurulması gerekmektedir.

Faktör yapısına göre maddelerin dağılımı aşağıdaki gibidir:

• Eş İçin Düşünceler (6 Madde): 34, 20, 62, 58, 21, 29
• Çocuk Bakımı ve Ev İşlerinde İşbirliği (3 Madde): 4, 5, 6
• Eşin Emzirmeyle İlgili İstekleri (3 Madde): 56, 57, 58