Ellerin Kronik Romatolojik Etkilenimini Değerlenlendirme ve Ölçme Skoru Anketi

Özet

Ellerin Kronik Romatolojik Etkilenimini Değerlenlendirme ve Ölçme Skoru Anketi (Modified Score for the Assessment of Chronic Rheumatic Hand Affection – m-SACRAH-T), romatolojik hastalıkların neden olduğu el etkileniminin şiddetini ve fonksiyonel sonuçlarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu anketin Türkçe adaptasyonu, orijinal m-SACRAH versiyonunun kültürel adaptasyon, geçerlik ve güvenirlik çalışmalarını içermektedir. Ölçek, özellikle kronik iltihaplı eklem hastalıklarından etkilenen hastaların subjektif deneyimlerini ve fonksiyonel kısıtlılıklarını nicel olarak ölçmeyi hedefler. Çalışma, 2017 yılında Adnan Menderes Üniversitesi 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi’nde sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Romatolojik etkilenim, el fonksiyonu, SACRAH, m-SACRAH-T, kültürel adaptasyon, geçerlik, güvenirlik, kronik hastalık, romatizma.

Yazarlar

N.G. Töre, F. Sarı, Z. Tuna, D. Oskay

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, kronik romatolojik hastalıkların, özellikle de romatoid artritin neden olduğu el ve bilek eklemlerindeki etkilenimi standardize edilmiş bir skorlama sistemi aracılığıyla değerlendirmektir. Bu değerlendirme, hastalığın ilerlemesini izlemek, tedavi etkinliğini ölçmek ve hastanın yaşam kalitesindeki değişiklikleri belgelemek için kritik öneme sahiptir.

M-SACRAH-T, orijinal ölçeğin modifiye edilmiş versiyonunun Türk popülasyonunda kullanılabilirliğini sağlamak üzere tasarlanmıştır. Bu kültürel adaptasyon çalışması, ölçeğin dilsel uygunluğunu ve psikometrik özelliklerini Türk hastalar üzerinde doğrulamayı amaçlamıştır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçülen yapı, hastaların ellerinde deneyimlediği romatolojik etkilenimin çok boyutlu şiddetidir. Bu yapı genellikle üç ana bileşen etrafında şekillenir:

• Ağrı ve Şiddet: Hastanın el eklemlerinde hissettiği mevcut ağrı düzeyi.
• Sertlik ve Tutukluk: Özellikle sabahları veya hareketsizlik sonrasında deneyimlenen eklem sertliği.
• Fonksiyonel Kısıtlama: El becerisi gerektiren günlük yaşam aktivitelerini (GYA) gerçekleştirme yeteneğindeki azalma.

m-SACRAH-T, bu klinik ve fonksiyonel parametreleri subjektif hasta raporları üzerinden nicel bir skor haline getirerek hastalığın genel yükünü yansıtır.

Geçerlik

Anketin Türkçe uyarlaması sırasında geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Geçerlik, bir ölçüm aracının gerçekten ölçmek istediği yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü gösteren temel bir psikometrik özelliktir. Uyarlama çalışmasında, anketin geçerliliği 62 kişilik bir klinik örneklem ile incelenmiştir.

Bu çalışma kapsamında, ölçeğin yapı geçerliği veya eş zamanlı geçerliği hakkında detaylı istatistiksel sonuçlar kaynakta belirtilmemekle birlikte, adaptasyon süreci, çeviri-geri çeviri yöntemleri ve uzman görüşleri kullanılarak dilsel ve kültürel eşdeğerliğin sağlandığını varsaymaktadır.

Güvenirlik

M-SACRAH-T anketinin güvenirliği, ölçümlerin zaman içinde tutarlılığını ve istikrarını değerlendirmek üzere incelenmiştir. Güvenirlik analizleri kapsamında, ölçeğin test-retest güvenirliği değerlendirilmiştir. Çalışmada hastalar, anketi ilk cevaplamalarından yedi gün sonra tekrar cevaplamışlardır.

Yedi günlük aralık, klinik popülasyonda hastalığın durumunun önemli ölçüde değişmediği varsayılarak, ölçeğin zamana karşı istikrarını (güvenilirliğini) göstermeyi amaçlamıştır. Bu analizler, m-SACRAH-T’nin tekrarlanan uygulamalarda tutarlı sonuçlar verdiğini doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Ellerin Kronik Romatolojik Etkilenimini Değerlenlendirme ve Ölçme Skoru Anketi’nin (m-SACRAH-T) Türkçe adaptasyon çalışmasında uygulanan faktör analizi sonuçlarına dair spesifik detaylar (örneğin, kaç faktör elde edildiği, faktör yükleri veya açıklanan varyans yüzdesi) kaynak referans metninde açıkça belirtilmemiştir. Ancak, kültürel adaptasyon sürecinin bir parçası olarak, orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk kültüründe de korunduğunu kanıtlamak amacıyla Faktör Analizi yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama

Format: Hastanın kendi bildirimine dayalı anket (Self-report questionnaire).

Mevcut Diller: Türkçe (Türkçe uyarlaması yapılan versiyon: m-SACRAH-T).

Popülasyon Grubu: Romatolojik hastalıklar nedeniyle ellerinde kronik etkilenimi olan hastalar.

Yaş Grubu: Kaynakta belirtilmemiştir, ancak tipik olarak yetişkin romatoloji hastalarıdır.

Popülasyon Detayları: Geçerlik çalışması 62 kişilik bir örneklem ile gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Klinik popülasyonda psikometrik özelliklerin incelenmesine dayalı nicel araştırma.

Derecelendirme Sistemi: Kaynakta spesifik derecelendirme bilgisi (-) olarak belirtilmiştir. Orijinal SACRAH ölçeği genellikle likert tipi veya görsel analog ölçek (VAS) benzeri derecelendirme sistemleri kullanır.

Anahtar Kelimeler

m-SACRAH-T, Romatoid artrit, El fonksiyonları, Sağlık bilimleri, Psikometri, Test-retest, Türk popülasyonu, Geçerlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Zeynep Tuna

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir (Sorumlu yazarın kurumu: Gazi Üniversitesi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Adaptasyon): 2017

Kullanım İzinleri ve Ücret: Kaynakta izinler ve ücrete dair bilgi bulunmamaktadır. Kullanım için sorumlu yazar (Zeynep Tuna) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Töre, N.G., Sarı, F., Tuna, Z.,& Oskay, D. (2017). Ellerin Kronik Romatolojik Etkilenimini Değerlenlendirme ve Ölçme Skoru Anketi’nin modifiye (m-sacrah) versiyonunun Türkçe geçerlik, güvenirlik ve kültürel adaptasyonu. Adnan Menderes Üniversitesi 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi, içinde (ss. 370). Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir:

• ellerin-kronik-romatolojik-etkilenimini-degerlenlendirme-ve-olcme-skoru-anketi-toad.pdf

[quads id=5]

Ellerin Kronik Romatolojik Etkilenimini Değerlenlendirme ve Ölçme Skoru Anketi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen referans yayına başvurulması veya sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.