Eksik Kalma Korkusu Ölçeği (Fear of Missing Out Scale- FoMOs)

Özet

Eksik Kalma Korkusu Ölçeği (FoMOs), bireylerin sosyal çevrelerinde gerçekleşen ödüllendirici deneyimlerden mahrum kalma endişesini ölçmek üzere tasarlanmış psikometrik bir araçtır. Bu ölçeğin Türkçe uyarlaması, 2019 yılında Can ve Satıcı tarafından gerçekleştirilmiş olup, orijinal ölçeğin psikometrik yapısının Türk kültüründe de geçerli ve güvenilir olduğunu göstermeyi amaçlamıştır. Ölçek, özellikle sosyal medya ve dijital iletişim çağında yaygınlaşan, sürekli bağlantıda kalma zorunluluğu hissi ile karakterize edilen bu modern kaygıyı değerlendirmek için kritik öneme sahiptir.

Uyarlama çalışması, ölçeğin tek boyutlu yapısını koruduğunu ve geçerli sonuçlar ürettiğini doğrulamıştır. FoMOs, genç yetişkinler ve sosyal medyayı yoğun kullanan popülasyonlarda, ruh sağlığı ve genel iyi oluş üzerindeki olumsuz etkileri incelemek amacıyla sıklıkla kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Eksik Kalma Korkusu, FoMOs, Sosyal Medya Bağımlılığı, Psikometrik Uyarlama, Psikometri, Dijital Kaygı.

Yazarlar

Gökmen Can, Selçuk Akşit Satıcı

Amaç

Eksik Kalma Korkusu Ölçeği (FoMOs)’nin temel amacı, bireylerin başkalarının kendilerinden daha iyi veya daha keyifli deneyimler yaşadığı algısına bağlı olarak geliştirdikleri yaygın endişe halini ve bu endişenin yol açtığı bağlantıda kalma zorunluluğunu sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçek, özellikle günümüzde yoğun kullanılan sosyal ağ platformları bağlamında, sosyal dışlanma korkusunun derecesini belirlemeye yardımcı olur.

Türkçe uyarlama çalışması, orijinal FoMOs’un kültürel bağlamda geçerliliğini ve güvenilirliğini test ederek, Türkiye’deki akademik araştırmacılar ve ruh sağlığı profesyonelleri için kullanıma uygun, standart bir araç sağlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, FoMO’nun depresyon, kaygı ve sosyal medya bağımlılığı gibi diğer psikolojik yapılarla ilişkisi daha sağlıklı incelenebilmektedir.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, sosyal psikoloji alanında önemli bir yere sahip olan Eksik Kalma Korkusu (Fear of Missing Out – FoMO) kavramıdır. FoMO, literatürde, “başkalarının ödüllendirici bir deneyim yaşarken kendisinin bu deneyimden mahrum kalma endişesi” olarak tanımlanır. Bu yapı, genellikle iki temel bileşenden oluşur:

• Algılanan Dışlanma: Bireyin, sosyal çevresinde ilgi çekici veya önemli olayların kendisi olmadan gerçekleştiği inancı.
• Sürekli Bağlantı İhtiyacı: Bu endişeyi hafifletmek amacıyla sürekli olarak sosyal medyayı veya dijital iletişim araçlarını kontrol etme davranışı.

Geçerlik

Can ve Satıcı (2019) tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal uygunluğunu değerlendirmek için doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin orijinal yapısında olduğu gibi tek faktörlü bir yapıyı desteklediğini göstermiştir. Bu, tüm maddelerin tek bir temel psikolojik yapıyı, yani FoMO’yu ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Ölçeğin yapı geçerliği, FoMO’nun teorik olarak ilişkili olduğu diğer yapılarla (örneğin, sosyal medya bağımlılığı ve genel kaygı) korelasyonları incelenerek de desteklenmiştir. Yüksek korelasyonlar, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Eksik Kalma Korkusu Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach’s Alpha katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Uyarlama çalışmasında elde edilen yüksek Cronbach’s Alpha değerleri (genellikle .80 ve üzeri), ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve güvenilir bir şekilde FoMO düzeyini yansıttığını göstermiştir.

İç tutarlılığın yüksek olması, ölçeğin farklı maddelerinin aynı yapının farklı yönlerini ölçme konusunda kararlı olduğunu ifade eder. Ayrıca, bazı uyarlama çalışmalarında test-tekrar test güvenilirliği de incelenmiş olup, zaman içinde ölçümlerin istikrarını kanıtlayan kabul edilebilir düzeyde korelasyonlar rapor edilmiştir.

Faktör Analizi

Türkçe FoMOs uyarlama çalışması, ölçeğin faktör yapısını incelemek üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemini kullanmıştır. Bu analiz, orijinal ölçekte önerilen tek faktörlü modelin Türkiye örnekleminde ne ölçüde doğrulandığını test etmiştir.

Elde edilen uyum iyiliği indeksleri (CFI, TLI, RMSEA gibi), tek faktörlü modelin veri ile mükemmel veya çok iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir. Bu bulgu, FoMO’nun kültürel farklılıklara rağmen tek ve tutarlı bir psikolojik yapı olarak kaldığını ve ölçeğin yapısal geçerliğini teyit etmektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: 5’li Likert tipi derecelendirme (Genellikle 1 = Hiç uygun değil, 5 = Tamamen uygun)

Mevcut Diller: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon, özellikle genç yetişkinler ve üniversite öğrencileri.

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi sonrası ve yetişkinlik (Genellikle 18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, genellikle sosyal medya kullanımının yaygın olduğu üniversite öğrencileri örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Bireylerin FoMO ile ilgili duygu ve davranışlarını belirtilen Likert ölçeği üzerinde işaretlemesi esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Bağlantı, Öz Bildirim, Güvenirlik, Geçerlik, Psikometrik Özellikler, FoMO.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ahmet Satıcı

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2019 yılında yayınlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle kaynak gösterilerek serbesttir. Ancak, sorumlu yazar (Ahmet Satıcı) ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

The original PDF can be downloaded here: eksiklik-korkusu-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• Can, G., & Satici, S. A. (2019). Adaptation of fear of missing out scale (FoMOs): Turkish version validity and reliability study. Psicologia: Reflexão e Crítica, 32(3), 1-7.

• Przybylski, A. K., Murayama, K., DeHaan, C. R., & Gladwell, V. (2013). Motivational, emotional, and behavioral correlates of fear of missing out. Computers in Human Behavior, 29(4), 1841-1848 (Orijinal ölçek kaynağı).

• Ek akademik kaynağa buradan ulaşılabilir: scholar.google.com.

Eksik Kalma Korkusu Ölçeği (Fear of Missing Out Scale- FoMOs) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte sağlanmadığı için bu bölümde sunulamamaktadır. Ölçek maddelerine erişim için Can & Satıcı (2019) makalesine başvurulması veya sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.